2002 Was hét jaar van de lokale Leefbaren. Onder leiderschap van Pim Fortuyn werd het aantal raadsleden in één klap verviervoudigd. Bijna vier jaar later is er heel wat veranderd. Wat is er geworden van de partij die zich eens zo afzette tegen 'de arrogantie van de macht'?
Nog vóór Pim Fortuyn zich in 2001 opwierp als 'vuilnisman' van de Paarse puinhopen, deed Leefbaar Utrecht mee aan de lokale verkiezingen van 1998. Met negen zetels stormde het clubje van diskjockey Henk Westbroek uit het niets de oppositie in.
Drie jaar later werd de kale Rotterdammer lijsttrekker van zowel Leefbaar Nederland als Leefbaar Rotterdam. Een actie waarmee de landelijke partij nog altijd ongelukkig is, omdat ze nu onterecht met de lokale Leefbaren wordt geassocieerd.
Meeliften
Het leek de locals niet te deren. Hoe hoger Leefbaar Nederland in de peilingen scoorde, hoe harder de afdelingen uit de grond schoten. Sommigen omdat ze zich verbonden voelden met het Fortuynisme, zoals Leefbaar Rotterdam. Anderen, waaronder Leefbaar Den Haag, om mee te liften met het grote succes. Wat ze ook bewoog; ze bleven zich profileren onder de noemer Leefbaar.
De lokroep van de plaatselijke Leefbaren werd door veel Nederlanders beantwoord. De volgelingen van Fortuyn groeiden van 82 naar 332 zetels, waarop de gevestigde orde in gemeenten als Rotterdam en Almere het veld moest ruimen.
De droomstart bleek niet voor elke Leefbaar-afdeling een garantie op succes. Het debat verlevendigde weliswaar en de kloof met de burger werd kleiner, maar er ontstond ook een hoop onrust. Zo werd datzelfde jaar het dualisme ingevoerd, waardoor wethouders geen lid meer mochten zijn van de gemeenteraad. Bovendien laaide de discussie over de gekozen burgemeester op. Het gevolg: ongeveer 20 procent van alle wethouders moest het pluche voortijdig verlaten en menig raadslid haakte halverwege de rit af.
Voorbode
Landelijk gezien kregen de afdelingen evenmin het meest ideale voorbeeld. Pim Fortuyn werd vermoord, de regeerperiode van zijn Lijst Pim Fortuyn (LPF) stierf een vroege dood en vervolgens kromp de fractie van 26 naar zeven zetels.
Het lijkt bijna een voorbode. "De sfeer die toen dankzij Fortuyn in de lucht hing, is nu verdwenen. De verkiezingsuitslag van de Leefbaren kan nog wel eens flink tegenvallen", voorspelt bestuurskundige Marcel Boogers van de Universiteit van Tilburg. "De plaatselijke partijen die in 2002 nog zo goed scoorden, hebben na vier jaar maar weinig klaar weten te spelen."
Die conclusie lijkt geen verrassing voor de Leefbaren, die met de verkiezingen in het vooruitzicht de balans hebben opgemaakt. Sommige afdelingen zijn versnipperd of bedanken voor zeven maart, anderen verliezen hun unieke karakter.
Wijkagent
Zoals Leefbaar Utrecht. Ooit stonden de Leefbaren en de PvdA van de Domstad nog lijnrecht tegenover elkaar. Nu willen ze het allebei: een wijkagent voor elke buurt, een harde aanpak van veelplegers en meer betaalbare huur- en koopwoningen. "Leefbaar Utrecht is een heel betrouwbare en fijne coalitiepartner die vaak met ons meestemt", bevestigt PvdA-fractievoorzitter Rinda den Besten. "Niet zo lang terug was er zelfs even sprake van een eventuele fusie tussen onze afdelingen." Op massale steun hoeven de Leefbaren niet meer te rekenen. Slechts één procent van de bevolking denkt nog aan ze in het stemhokje.
»
»
»