Wie begin 2005 nog het idee heeft dat de strijdlust van al-Qaeda vier jaar na 11/9 is afgenomen, raakt die illusie in de tweede helft van het jaar snel kwijt. De terreurcampagne gaat onverminderd door met grote aanslagen in Londen, Sharm el-Sheik, Bali en Amman.
Afgezien van de terreur van al-Qaeda in Irak die het hele jaar aanhoudt, blijft het de eerste maanden van het jaar relatief rustig wat het internationale terrorisme betreft. Terwijl Nederland worstelt met de nasleep van de moord op Theo van Gogh, herdenkt Spanje in maart de aanslagen van een jaar eerder.
Enkele maanden later wordt de wereld opgeschrikt door een nieuwe, harde klap, ditmaal in Londen: bij bomexplosies in drie metrotreinen en een dubbeldekkerbus vallen op 7 juli meer dan vijftig doden, inclusief de daders. De Londenaren reageren in eerste instantie opvallend rustig.
Maar twee weken later proberen enkele mannen het opnieuw. Nu mislukken de aanslagen in de Londense Underground, maar de paniek is er deze keer niet minder om. Ook omdat inmiddels meer bekend is over de terreurverdachten met hun rugzakken vol explosieven. Het blijken helemaal geen arabische extremisten uit het Midden-Oosten te zijn, maar 'gewone' jongens van Pakistaanse afkomst uit Leeds en omgeving. Zelfs hun ouders staan perplex en een nieuw fenomeen is geboren: homegrown terrorists, ofwel terroristen van eigen bodem.
Enkele maanden later blijkt ook het idee niet op te gaan dat al-Qaeda het alleen heeft gemunt op niet-moslims. In de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh overleven eind juli 88 mensen de explosies van vier autobommen niet. Vier maanden later vallen in Amman 57 doden en ruim 200 gewonden door drie bommen in het centrum van de Jordaanse hoofdstad. Buitenlanders vormen maar een klein deel van de slachtoffers.
Hofstadgroep voor rechter
In Nederland lijkt, zoals in Groot-Brittannië, de dreiging vanuit de eigen bevolking steeds groter te worden. Terwijl Mohammed B. in de cel zijn proces afwacht, zitten Kamerleden Hirsi Ali en Wilders maandenlang ondergedoken. De moordenaar van Theo van Gogh blijkt nauw contact te hebben gehad met gelijkgezinden in een radicaal-islamitisch netwerk, bekend geworden als de Hofstadgroep. Talrijke arrestaties volgen, maar het blijkt voor het Openbaar Ministerie moeilijk om de verdachten veroordeeld te krijgen.
Mohammed B. wordt eind juli tot levenslang veroordeeld, maar in september komt een groep andere Hofstadgroepleden weer vrij. Er blijkt te weinig bewijs te zijn om hen tot hoge straffen te kunnen veroordelen.
Samir A.
Ook Samir A., ogenschijnlijk een van de meest actieve Hofstadgroepleden, wordt door zowel de rechtbank als het Hof vrijgesproken van het voorbereiden van aanslagen. Zelfs de materialen in zijn huis voor het maken van een bom, de zelfgemaakte plattegronden van Schiphol en de Tweede Kamer en een afscheidsvideo blijken niet genoeg voor een veroordeling.
In oktober wordt een aanslag op politici en de AIVD verijdeld. Samir A. wordt opnieuw aangehouden, evenals zes andere Hofstadgroepleden. De groep van A. zou plannen hebben gehad om een vliegtuig van El Al op te blazen en om aanslagen te plegen op politici en een overheidsgebouw.
Twee maanden later, op 5 december, start het lang voorbereide proces tegen de Hofstadgroep in de zwaarbeveiligde rechtbank in Amsterdam-Osdorp, ditmaal onder de verscherpte terreurwetgeving. Veertien personen staan terecht voor deelname aan een terroristische organisatie.
Samir A. is deze keer niet onder onder de verdachten, maar Mohammed B. wel. Volgens het OM is hij de leider van de groep. Ook Nouredine El F. blijkt een belangrijke rol te hebben gespeeld. Uitspraken in de zaak worden pas in februari 2006 verwacht.
Aangescherpte wetten
Sinds 2001 zijn steeds vaker dergelijke kleine groepen verantwoordelijk voor terroristische aanslagen. Vóór 11/9 was al-Qaeda ('de basis') een georganiseerd netwerk. De aanslagen worden nog wel geclaimd door 'al-Qaeda'.
Steeds meer landen, ook in de EU, verscherpen de wetgeving om groepen te kunnen vervolgen die verdacht worden van het voorbereiden van een aanslag. Frankrijk en Groot-Brittannië hebben al extra maatregelen genomen bovenop het toch al strenge terreurbeleid. Een omstreden wet in Groot-Brittannië waarmee terreurverdachten negentig dagen zonder aanklacht kunnen worden vastgehouden, komt er niet door.
Ook Nederland scherpt de wetten aan. De Wet Terroristische Misdrijven geeft het Openbaar Ministerie ruimere mogelijkheden strafrechtelijk op te treden, het werven voor de jihad is strafbaar gesteld, terroristische organisaties kunnen worden verboden en AIVD-informatie kan worden gebruikt in strafzaken.
Minister Remkes overweegt nog meer maatregelen, maar is voorzichtig met het verder aantasten van de privacy. In de EU zijn politici huiverig voor al te rigoureus optreden, zoals in de VS sinds de invoering van de patriot act gebeurt. Het schrikbeeld van een nieuwe terreuraanslag is groot, maar de angst voor een Orwelliaanse samenleving is bij velen nog groter. Dat blijkt vooral bij de stemming over de nieuwe terreurwet in Groot-Brittannië, waar Lagerhuisleden premier Blair begin november luidkeels overstemmen met de woorden "police state! police state!".
»
»
»