Half december dansen de Irakezen in de straten van Bagdad. Ze lopen polonaise in hun mooiste kleren, roffelen op trommels en komen breed glimlachend uit de stemhokjes.
Heeft president Bush dan toch bereikt wat hij in maart 2003 beloofde, toen hij het land binnenviel zonder VN-mandaat en zei dat de Irakezen de Amerikanen met bloemen zouden verwelkomen?
Bij de eerste échte parlementsverkiezingen in Irak, half december, is de opkomst met zo'n zeventig procent hoog. De stembusgang lijkt eerlijk te zijn verlopen en als in 2006 het parlement wordt geïnstalleerd en een nieuwe regering voor vier jaar wordt gekozen, dan is Irak officieel de eerste, échte democratie in het Midden-Oosten (naast Israël natuurlijk).
Grondwet
De hoge opkomst bij de parlementsverkiezingen is vooral te danken aan de soennieten. Zij besluiten in december wel mee te doen aan de verkiezingen terwijl zij de stembusgang in januari, toen er een overgangsparlement werd gekozen, nog hadden geboycot.
Dat komt ze in de loop van het jaar duur te staan. Door de boycot komen de soennieten buiten het politieke spel te staan. De sjiieten en de Koerden, die in januari de meerderheid in het parlement kregen, krijgen daardoor alle ruimte een grondwet op te stellen met vooral hun eigen wensen. Half september stemmen de soennieten dan ook niet in met de nieuwe - voorlopige - grondwet.
De concepttekst wordt desondanks aangenomen. De soennieten kunnen nu, waarschijnlijk als minderheid in het nieuwe parlement, proberen wijzigingen aan te brengen in de grondwet, voordat die definitief wordt vastgelegd. Op dit moment voorziet de grondwet in een grote mate van autonomie voor de regio's. De soennieten, die in het olie-arme midden van het land wonen, beschouwen dat als nadelig voor hen.
Terroristen
Maar er is nog een andere reden voor de hoge opkomst bij de verkiezingen. De soennieten, en de andere Iraakse bevolkingsgroepen, komen niet zo zeer naar de stembus om president Bush te plezieren, maar vooral omdat ze hopen dat de nieuwe regering de Amerikanen zo snel mogelijk het land uit zal gooien. Want de hoge opkomst valt ook te beschouwen als een proteststem tegen de Amerikaanse aanwezigheid.
Ook hopen de Irakezen met hun gang naar de stembus een signaal te geven aan de terroristen die dit jaar weer veel bloedige aanslagen plegen. En hier zit precies de angel van het hele politieke proces in Irak. Is de nieuwe regering in 2006 in staat het geweld te beteugelen en de orde te handhaven?
De voortekenen zijn vooralsnog niet gunstig. Het Iraakse politie-apparaat is nog lang niet op volle sterkte, en de agenten die wel patrouilleren zijn slecht op hun taak berekend. En vaak doelwit van aanslagen. Net als de Amerikanen overigens, die nog niet van plan zijn te vertrekken, zo zegt vice-president Cheney tijdens een bezoek aan Bagdad.
Vraagtekens
Maar er vallen meer vraagtekens te zetten bij het democratiseringsproces. Zo is er nog nauwelijks een serieuze en vrije pers. Het proces tegen de verdreven leider Saddam zal in 2006 de grote test-case worden voor de opbouw van de rechtsstaat in Irak. Naar alle waarschijnlijkheid krijgt Saddam Hussein de doodstraf.
Ook kent Irak nog nauwelijks een middenstand die, zoals in veel (westerse) democratieën, de boel een beetje bij elkaar kan houden. En als er al zo'n middenstand zou ontstaan in 2006 en de jaren daarna, zal dat waarschijnlijk een soennitische, een Koerdische en een sji'itische middenstand zijn.
Want zoveel is ook dit jaar weer duidelijk geworden: de drie grote bevolkingsgroepen in Irak bejegenen elkaar nog altijd met zeer veel wantrouwen. Daardoor zal een van de grootste kopzorgen van de nieuwe regering zijn: hoe te voorkomen dat het land uiteenvalt?
»
»
»