In de opmaat naar de G8-top hebben de ministers van Financiën van de zeven rijkste landen en Rusland op 11 juni een belangrijk akkoord bereikt over een massale kwijtschelding van schulden van de armste landen in de wereld.
Er werd besloten dat alle schulden van de achttien armste landen in Afrika en Latijns-Amerika aan het monetaire fonds IMF, de Wereldbank en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank met onmiddellijke ingang worden kwijtgescholden.
Achttien landen zijn door de afspraak per direct van een schuld van gezamenlijk 40 miljard dollar verlost. Negen landen komen binnen anderhalf jaar in aanmerking voor kwijtschelding. Volgens de Wereldbank hebben de armste landen in zuidelijk Afrika een totale schuld van 231 miljard dollar, waarvan 69 miljard aan multilaterale instanties als de Wereldbank.
Aids
Gastheer en G8-voorzitter Groot-Brittannië was vastbesloten tot een akkoord te komen over schuldenkwijtschelding voor het Afrikaanse continent. Het kwijtschelden moet een einde maken aan de armoede in Afrika zodat de landen zelf hun problemen kunnen aanpakken, bijvoorbeeld ziektes die jaarlijks miljoenen levens kosten, zoals aids.
Arme landen betalen nu jaarlijks miljoenen aan aflossing en rente door hun schulden. Daardoor is nauwelijks geld over voor bijvoorbeeld onderwijs of gezondheidszorg.
Het akkoord is een belangrijke doorbraak in het debat over schuldsanering dat al jaren wordt gevoerd. De initiatiefnemer van het plan, de Britse minister van Financiën Gordon Brown, noemde het akkoord dan ook 'historisch'.
Toch zijn er ook minder blije gezichten. Sommige landen komen namelijk (nog) niet in aanmerking voor het gulle gebaar, zoals de landen die proberen steeds netjes af te betalen.
Gratis
Brown had een sterk argument om zijn collega's te overtuigen van zijn kwijtscheldingsplannen. Het kost hen namelijk niets: de inkomsten van aflossingen en rente die de Wereldbank, het IMF en de Afrikaanse Ontwikkelingsbank nu niet ontvangen, worden gecompenseerd door de industrielanden, die extra geld betalen. Die middelen komen waarschijnlijk uit de bestaande budgetten van ontwikkelingshulp.
Dat betekent dus dat het geld dat aan de kwijtschelding wordt besteed, wordt onttrokken aan andere ontwikkelingsdoelen. Vooral de landen die niet in aanmerking komen voor schuldsanering zien deze 'gratis gulheid' met lede ogen aan. Zij zijn bang dat de hulp aan hen nu slinkt.
Millenniumdoelen
Naast het kwijtschelden van de schulden, wil minister Brown meer doen om de Millenniumdoelen van de Verenigde Naties, die vijf jaar geleden werden gesteld, dichterbij te brengen. Eén van de doelen is het halveren van het aantal mensen dat in complete armoede leeft.
De minister zet zich in voor een structurele verhoging van de ontwikkelingshulp met 50 miljard dollar per jaar. Hij wil tientallen miljarden binnenhalen via de kapitaalmarkt. Hij stelt voor obligaties uit te geven en met de opbrengst armoede bestrijden. De VS heeft al aangegeven hiertegen te zijn.
Zo'n dertig jaar geleden spraken de rijke landen af dat ze hun ontwikkelingsgelden zouden optrekken tot 0,7 procent van de omvang van hun nationaal inkomen. De enige landen die zich daaraan houden zijn de Scandinavische landen, Luxemburg en Nederland. De VS zit het laagst met slechts 0,16 procent van het nationaal inkomen.
Groot-Brittannië geeft als gastland van de komende G8-top zelf ook niet echt het goede voorbeeld met 0,36 procent van het nationaal inkomen. Browns land heeft wel beloofd dat het in 2013 0,7 procent zal betalen.
Buidel
Volgens deskundigen is een verhoging van de ontwikkelingshulp de enige manier om arme landen zelf een welvaartsgroei te laten doormaken. Daarvoor moeten de rijkere landen dan wel in de buidel tasten.
Ook zouden de rijke landen moeten stoppen met het verstoren van het wereldhandelssysteem, bijvoorbeeld met de landbouwsubsidies, zodat de ontwikkelingslanden zelf een sterkere markt kunnen opbouwen en niet langer armlastig en hulpbehoevend blijven. Het is onwaarschijnlijk dat de G8 op de top in het Schotse Gleneagles ook echt zo ver wil gaan om de arme landen te helpen.
»
»
»