De Eerste Kamer debatteert vandaag over de toekomst van Schiphol. Een aantal vragen en antwoorden over de privatisering van de Amsterdamse luchthaven.
Wie zijn nu de aandeelhouders van Schiphol?
De Staat heeft 75,8 procent van de aandelen in de luchthaven Schiphol in handen, Amsterdam 21,8 procent en Rotterdam 2,4 procent.
Waarom wil de Staat de aandelen verkopen?
De verkoop van aandelen Schiphol past in het liberale beleid van de minister van Financiën. In 1996, tijdens het paarse kabinet-Kok, zei Zalm dat staatsdeelnemingen moeten worden afgestoten als het algemeen belang staatsdeelname niet meer wenselijk of noodzakelijk maakt. Sindsdien houdt hij 'uitverkoop'.
Daarnaast past de privatisering van de luchthaven in een Europese trend. In alle ons omringende landen zijn luchthavens geheel of gedeeltelijk geprivatiseerd. Als Schiphol ook in private handen is, kan op gelijke voet concurreren met de luchthavens om ons heen.
Nu is de overheid zowel aandeelhouder, regelgever als toezichthouder van Schiphol. Met de privatisering verdwijnen de dubbele petten en worden de verhoudingen transparanter. Daarbij moet een privatisering van de luchthaven tot een efficiëntere bedrijfsvoering leiden. De laatste, maar misschien wel belangrijkste reden is dat met de verkoop van de aandelen er miljarden vrijkomen die de overheid in kan zetten voor andere dingen.
Waarom worden niet alle aandelen verkocht?
Het streven van het kabinet was een volledige privatisering. Maar een meerderheid van de Tweede Kamer gaf vorig jaar haar goedkeuring aan de wet onder de voorwaarde dat de overheid een meerderheidsbelang zou houden. De bedoeling is nu dat de Staat 49 procent van zijn aandelen afstoot.
Is dat slim?
Uit onderzoek blijkt dat de bedrijfsvoering van vliegvelden die in het bezit zijn van verschillende overheden (rijk, provincie, gemeente) of waarin private partijen slechts een minderheidsbelang hebben, veel beter kan. Luchthavens waarvan de meerderheid van de aandelen in handen is van particulieren, werken volgens het onderzoek veel efficiënter. Het onderzoek is uitgevoerd door ATRS, een internationale organisatie van luchtvaarteconomen. De economen hebben de bedrijfsvoering van 136 vliegvelden onderzocht.
In een toelichting op het onderzoek zegt Jaap de Wit, hoogleraar luchtvaarteconomie van de Universiteit van Amsterdam, dat Schiphol met de privatisering "van de regen in de drup komt als het om efficiënte bedrijfsvoering gaat".
Uit de studie blijkt ook dat luchthavens met een privaat meerderheidsbelang aanzienlijk hogere winstmarges behalen dan luchthavens met andere eigendomsvormen, terwijl ze veel lagere tarieven berekenen dan andere luchthavens.
Wie zijn tegen de privatisering?
De 78 luchtvaartmaatschappijen op Schiphol, met Air France-KLM voorop, verzetten zich tegen de privatisering van de nationale luchthaven. Zij zijn bang dat Schiphol als monopolist de tarieven op de luchthaven kunstmatig hoog zal houden. En dat zij, en uiteindelijk de passagiers, daarvoor moeten opdraaien.
De luchtvaartmaatschappijen vinden Schiphol "een inefficiënte leverancier van infrastructuur", en zijn bang dat zonder wettelijke prikkels de luchthaven te hoge tarieven blijft voeren "met alle concurrentiegevolgen van dien voor de gebruikers", zo schrijven zij aan de Eerste Kamer.
Ook als het aan de gemeente Amsterdam ligt, blijft de luchthaven volledig in bezit van de overheid. Onlangs bracht de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher (PvdA) een bod uit op 29 procent van de aandelen die in handen van het rijk zijn. Asscher wilde er een paar honderd miljoen euro voor betalen. Op het ministerie van Financiën leidde het bod tot hoongelach. Amsterdam "vergat een nulletje". Wanneer de Luchtvaartwet door de Eerste Kamer is aangenomen, wil minister Zalm eens een stevig woordje wisselen met de gemeente Amsterdam en haar op andere gedachten brengen.
Binnen de politiek zijn VVD en CDA voor het afstoten van het 49-procentsbelang. De overige partijen zijn verdeeld.
Gaat de nieuwe Luchtvaartwet ook over privatisering?
Wat betreft Schiphol regelt de Luchtvaartwet twee belangrijke zaken: de exploitatievergunning van Schiphol en het toezicht op de tarieven en voorwaarden voor het gebruik van de luchthaven. Ook staat erin dat de overheid maximaal 49,9 procent van de aandelen mag verkopen. In het publieke debat richt alle aandacht zich op de privatisering van de aandelen.
Wat merkt de passagier ervan?
Het ministerie van Financiën belooft dat de passagiers op termijn voordeel zullen hebben doordat Schiphol scherpere tarieven zal hanteren en/of meer kwaliteit zal bieden. De vliegmaatschappijen voorzien echter een heel ander scenario en denken dat passagiers op termijn duurder uit zullen zijn.
Hoe gaan andere Europese landen om met hun luchthavens?
In Europa werd Heathrow als eerste luchthaven geprivatiseerd. Het was één van de speerpunten van het vrijemarktbeleid van de toenmalige Britse premier Margaret Thatcher. Later volgden onder meer België, Duitsland, Italië en vorige week nog Frankrijk.
»
»
»