Het kabinet-Balkenende I valt na 86 dagen. Daarmee is de regering-Balkenende de kortst zittende sinds de Tweede Wereldoorlog. Directe aanleiding is de ruzie tussen LPF-ministers Heinsbroek van Economische Zaken en Bomhoff van Volksgezondheid. De al weken woedende stammenstrijd binnen de Lijst Pim Fortuyn wordt onbeheersbaar en is de doodsteek voor het kabinet.
Het probleem begint al bij het samenstellen van een lijst met LPF-kandidaten voor de ministersposten. Onder tijdsdruk presenteert de LPF een lijst die is samengesteld zonder dat daar een deugdelijke screening of serieuze voorgesprekken aan vooraf zijn gegaan. Dat wreekt zich meteen, wanneer staatssecretaris Bijlhout acht uur na haar aantreden ontslag moet nemen vanwege onthullingen over haar verleden in Suriname.
De vier LPF-ministers kennen elkaar niet en hebben tot hun ministerschap nauwelijks banden met de LPF gehad. Heinsbroek had nooit bijzondere interesse voor de politiek getoond, maar hapte toe toen zijn buurman Ferry Hoogendijk hem op een feestje vroeg of hij minister wilde worden.
Bomhoff was tot twee weken na de dood van Fortuyn PvdA-lid geweest. Nawijn was CDA-raadslid in Zoetermeer en De Boer, met wie slechts een uurtje gesproken was, was VVD-lid en weigerde aanvankelijk ook dat lidmaatschap op te geven.
Escalatie
Al snel hollen de LPF-ministers van het ene naar het andere incident. Uiteindelijk escaleert een conflict tussen de ministers Bomhoff en Heinsbroek. Hun karakters blijken onverenigbaar. Wijnschenk steekt de lont in het kruitvat wanneer hij Heinsbroek oproept partijleider te worden. Dat laat Bomhoff, vice-premier namens de LPF, niet over zijn kant gaan.
De LPF-fractie denkt het kabinet nog te kunnen redden door Wijnschenk af te zetten en Bomhoff en Heinsbroek op te offeren, maar voor VVD-voorman Zalm en CDA-fractieleider Verhagen komt dat te laat. Zij hebben er geen vertrouwen meer in dat het goed komt.
Kort
Het kabinet-Balkenende I is het tiende naoorlogse kabinet dat voortijdig moet opstappen. Voor de oorlog hield het vijfde kabinet-Colijn nog minder lang vol. Toen het twee weken na de formatie in de Kamer verscheen, werd het direct weggestuurd.
Na de oorlog waren er vijf kabinetten korter dan een jaar in functie. In vier van de vijf gevallen ging het om een overgangskabinet. Dat heeft als voornaamste taak nieuwe verkiezingen voor te bereiden nadat de regering is gevallen. Het reguliere 'vechtkabinet' Van Agt-Den Uyl spatte binnen een jaar uiteen vanwege politieke meningsverschillen.
»
»
»