Buitenlandredacteur Marjanneke Slinger doet vanuit Berlijn voor deze website verslag van de Duitse verkiezingen
"Nee, nee, dat is toch privé!" Duitsers vertellen niet graag wat ze hebben gestemd. Ook niet als het stembureau zich in een café annex clubhuis bevindt, waar je toch een wat gemoedelijkere sfeer zou verwachten.
Clubhuis Rehberge-Klause ligt in de arbeiderswijk Wedding. Het is één van de weinige stemlokalen in Berlijn waar je een biertje kan drinken, en waar men het vooral over vissen heeft. Want het gebouw biedt doorgaans ruimte aan de plaatselijke aquariumvereniging. Die ochtend is er zelfs nog een siervissen- en waterplanten-ruilbeurs geweest.
Hans-Joachim Schröder (54) is coördinator van dit stembureau. Hij meldt dat hij geen familie is van bondskanselier Schröder, "maar ik zou wel graag zijn geld hebben". Hij staat bij de bar, waar een aantal mannen om 11.00 uur al aan het bier zit, en vertelt dat de opkomst tot nu toe gemiddeld is. "Men verwacht een opkomst van 70 procent, maar ik denk 50 à 60 procent."
Twijfelen
Hij heeft zelf geen gebruik gemaakt van de stemhokjes in het gebouw, omdat hij elders in de stad woont en niet onder dit stembureau valt. "Ik moet hier de hele dag werken, dus heb al eerder per brief gestemd." De vraag op welke partij, beantwoordt hij pas na even twijfelen. "SPD."
Hij hoopt weer op een rood-groene coalitie, maar ook een grote coalitie van SPD en CDU ziet hij wel zitten. "Eigenlijk weet ik het niet meer. We hebben al zoveel verschillende regeringen gehad, een tijdje CDU, een tijdje SPD, en het komt toch voornamelijk op hetzelfde neer."
Oneerbaar
De weinigen in het clubhuis die willen zeggen wat ze hebben gestemd, hebben ook voor de sociaal-democraten gekozen. Maar het kost wel enige tijd om informatie los te krijgen. Van de 25 ondervraagden, geven slechts drie antwoord. Hun naam willen ze niet zeggen en een foto is al helemaal een oneerbaar voorstel.
"Nee, ik wil weg", en "Ik moet naar mijn werk". Maar vooral: "Het is geheim" klinkt er bij de uitgang van het café. Eén dame wil wel zeggen wat ze heeft gestemd: "SPD. Ik ben daar wel open over maar de meesten willen er niet over praten. Het is briefgeheim. Men is hier vrij voorzichtig en gesloten over de partijkeuze en niet gewend daar openlijk over te praten."
Sommigen willen niet eens zeggen dát ze hebben gestemd, ook al verlaten ze net het stemlokaal. Anderen vragen wantrouwig waar de informatie voor is. "Internet? Ik heb helemaal geen internet!" Een boze dame wil alleen kwijt dat de pensioenen te laag zijn. "We betalen heel veel, maar krijgen steeds minder. Schrijf dat maar op!"
Belastingverlaging
Twee heren zijn wat bereidwilliger, beiden ook SPD-stemmers. Hen spreken vooral de sociale maatregelen aan. Eén van hen (31) verwacht belastingverlaging als Schröder weer als bondskanselier aan het werk gaat. Prosst, een 49-jarige monteur, heeft altijd al SPD gestemd.
"Ik denk gewoon dat Schröder de beste man is voor Duitsland. Hij kan ervoor zorgen dat de werkloosheid daalt." Het liefst ziet hij weer een rood-groene coalitie, maar met een grote coalitie van SPD en CDU is hij ook best tevreden. Als die maar wel onder leiding staat van zijn Schröder.
Kinderen
In stembureau Goethestrasse in Charlottenburg is men iets mededeelzamer. Deze gegoede wijk ligt bij de Kurfürstendamm. Ook hier wordt SPD gestemd. Een 35-jarige man vond het niet moeilijk om te kiezen. "Ik wil dat de socialisten doorgaan met de maatregelen tegen werkloosheid."
"Daarnaast spreekt de steun voor gezinnen en kinderbijslag me aan, want ik heb zelf kinderen. Schröder is de goede weg ingeslagen en als Merkel aan de macht komt, zal er niets van de hervormingen terechtkomen." Hij denkt niet dat rood-groen het gaat halen. "Het zal wel CDU/FDP worden", zucht hij en gaat met zijn kinderen naar huis.
Christiane (44) heeft ook op de SPD gestemd omdat ze wil dat de hervormingen van de huidige regering worden voortgezet. Een grote coalitie ziet ze niet zitten. "Dan krijg je een blokkade in de politiek door de tegenstrijdige belangen en de verschillen tussen de individuele personen. Met rood-groen zal dat beter gaan." Ze verwacht vooral veel van de onderwijsmaatregelen van die coalitie. "Maar ik ben bang dat het zwart-geel wordt."
Veranderingen
Een 40-jarige kunstenaar wil Schröder ook de gelegenheid geven zijn ingezette veranderingen af te maken. "Veel verschil is er misschien niet tussen de partijprogramma's, maar CDU kan de hervormingen zeker niet doorzetten. Bovendien wil ik niet dat CSU'er Stoiber minister van Buitenlandse Zaken wordt. Door die man wil ik me niet laten vertegenwoordigen." Stoiber ligt al een tijdje onder vuur om zijn uitspraken over onder andere "gefrustreerde Oost-Duitsers".
Een grote coalitie zou volgens de kunstenaar één groot voordeel hebben: "Als de twee grote partijen SPD en CDU samen gaan regeren, is de oppositie zwak. De grote partijen kunnen elkaar dan niet meer afremmen en zullen samen verantwoordelijkheid moeten dragen. Het is een interessante oplossing."
Een 38-jarige man is zeker van zijn zaak: "FDP natuurlijk. Want met een zwart-gele coalitie zal er meer economische groei zijn."
Slechts één wat oudere - dame van de vele ondervraagden geeft toe op het CDU te hebben gestemd, maar van harte ging dat niet. "Ja, het was een moeilijke keuze, maar de rest was helemaal niks. En Merkel, nou daar zullen we het dan mee moeten doen. Veel zal er niet veranderen, alles wordt toch alleen maar slechter."
»
»
»