Door Jacques Schmitz, correspondent van de NOS in Berlijn
"Twee kanseliers voor Duitsland!" Altijd goed voor een geintje, de taz, het kleine progressieve dagblad uit Berlijn. Met deze "het-kan-niet-op"-kop op de één opende de krant direkt na de verkiezingen en zette daar foto's van twee triomfantelijke lijsttrekkers onder. Kanselier Schröder en kandidaat Merkel, die allebei de overwinning claimen en het kanselierschap voor zich opeisen.
Maar ondanks alle gespeelde euforie heeft de stembusgang van zondag niet voor de gewenste verkaveling van het Duitse politieke landschap gezorgd. Na een lange reeks van pijnlijke nederlagen bij deelstaatverkiezingen had de SPD-kanselier Gerhard Schröder vervroegde verkiezingen geforceerd. Hij wilde bij de kiezer steun halen voor zijn omstreden hervormingsbeleid. Angela Merkel, de tegenkandidaat van de christen-democraten, zag haar kans om een einde te maken aan de "roodgroene chaos". Een jaar eerder dan gedacht.
Chaos
De verkiezingen hebben de chaos in het politieke landschap eerder vergroot. Een wisseling van de macht of een voortzetting van roodgroen het is met deze uitslag niet eenvoudig mogelijk. Er is tussen de twee grote partijen een machtsstrijd ontstaan, die af en toe groteske trekken heeft. Al op de verkiezingsavond beweerde kanselier Schröder tot ieders verwondering, dat de SPD de verkiezingen had gewonnen.
Er was de volgende dag een rekentruuk nodig om die boude bewering te staven. De CDU minus haar Beierse zusterpartij CSU is inderdaad kleiner dan de sociaal-democraten. Maar zo had tot dusverre nog niemand gerekend.
Onhaalbare varianten
In plaats van bij elkaar te kruipen en snel een 'grote coalitie' te vormen, werken SPD en CDU nu aan een 'grote blokkade'. Ze maken het elkaar erg moeilijk om een meerpartijen-coalitie te vormen. De sociaal-democraten proberen een rood-geel-groene 'Verkeerslicht'-coalitie te vormen met de liberalen en de Groenen.
De tegenzet van de CDU is een poging om de Groenen over te halen deel te gaan nemen aan een zwart-geel verbond, wat een coalitie in de kleuren van de Jamaicaanse vlag zou opleveren. Het zijn allemaal eigenlijk onhaalbare varianten. De Groenen en de liberale FDP liggen programmatisch en qua mentaliteit zo ver uitelkaar, dat het een klein wonder mag heten, wanneer die kloof in de komende onderhandelingen overbrugd zou worden.
Ingewikkeld
Hoewel deze Spielereien weinig kans van slagen hebben, maken ze wel duidelijk dat met de vervroegde verkiezingen van 2005 de rol van de kleine partijen in Duitsland is toegenomen. De opkomst van de Linkspartei.PDS maakt het voor de grote partijen voortaan lastiger om een stabiele regering te vormen.
Ingewikkeld geformeer met veel partijen, zoals in Nederland, is voor de Bondsrepubliek wel wennen. Het politieke landschap is door deze verkiezingen onoverzichtelijker geworden. Maar je kan ook zeggen: pluriformer.
»
»
»