Door China-correspondent Garrie van Pinxteren
China heeft geluk gehad dat er zich op 11 september 2001 twee vliegtuigen in het World Trade Center in New York boorden. Door die terroristische aanslagen veranderde de houding van de Amerikaanse president George Bush tegenover China fundamenteel.
Vóór 11 september neigde Bush ernaar om China vooral te zien als een economische en strategische bedreiging, daarna werd China weer de strategische partner die het eerder onder Clinton was geweest, een partner die bovendien bereid bleek om mee te helpen in de strijd tegen het terrorisme. Sindsdien is Bush weer aan het aarzelen geslagen, en hij is niet de enige.
Bedreiging
Ook de rest van de wereld weet de betekenis van China's opkomst als grootmacht niet goed in te schatten. Vormt China met zijn lage lonen, zijn enorme export naar Amerika en Europa en zijn hoge en gevarieerde industriële productie een steeds grotere bedreiging voor de werkgelegenheid en de welvaart in het westen? Of is de sterke Chinese groei juist de redding van de wereldeconomie, omdat we anders met zijn allen in een diepe recessie zouden belanden?
En kunnen we China eigenlijk wel vertrouwen? Is de communistische regering in Peking erop uit om koste wat kost haar nationale belangen te beschermen, zoals blijkt uit de banden die China om economische redenen aanknoopt met landen als Birma, Soedan en Zimbabwe en uit de hoge militaire uitgaven?
Of is China inmiddels uitgegroeid tot een verantwoordelijke en betrouwbare speler op het internationale politieke toneel, zoals blijkt uit de bemiddelende rol die China speelt in het conflict tussen Amerika en Noord-Korea over de nucleaire faciliteiten van Noord-Korea?
Zeker is dat China door zijn groeiende internationale rol steeds meer in aanraking, en daarmee ook steeds meer in conflict zal komen met andere landen.
Japan
Neem China's energiebehoefte. De snelle groei heeft van China, dat tot begin jaren negentig nog een netto-exporteur van olie was, inmiddels de tweede olie-importeur na Amerika gemaakt. Vermoedelijk zal het land binnen twintig jaar zelfs meer olie importeren dan Amerika.
Door die groeiende behoefte aan energie botst China zowel met Amerika als met Japan. China wilde deze zomer graag een belang kopen in een Amerikaanse oliemaatschappij, maar leden van de Amerikaanse volksvertegenwoordiging zagen dat als een bedreiging van Amerika's nationale veiligheid. De koop ging tot China's ergernis niet door.
China en Japan ruziën al tijden over de exploratie van olie- en gasvoorraden die zich in de zee tussen beide landen bevindt, een ruzie waar voorlopig nog geen einde aan komt. Dat draagt bij aan de toch al hoge spanning tussen de beide Aziatische grootmachten, een spanning die volgens sommige analisten op den duur zelfs tot een gewapend conflict zou kunnen leiden.
Behoedzaam
Amerika en Europa hebben veelal dezelfde conflicten met China, al stelt Europa zich vaak wat milder op in onderhandelingen. Zo is er de kwestie van de waarde van de Chinese munt (volgens Amerika is de Chinese yuan nog steeds zwaar ondergewaardeerd), van de enorme Chinese handelsoverschotten met Amerika en Europa (volgens Amerika een direct gevolg van de ondergewaardeerde yuan) en van de enorme toevloed van producten als Chinees textiel naar Europa en Amerika.
China gaat voorlopig behoedzaam met de conflicten om. De Chinese overheid lijkt zich er diep van bewust dat ze, ondanks alle angst en bewondering die het land tegenwoordig van de buitenwereld oogst, eerst en vooral haar economische positie verder moet versterken alvorens het land ook maar kan overwegen om een conflict met de buitenwereld ook militair uit te vechten.
»
»
»