Door voormalig China-correspondent Floris Harm
Handel. Sinds de eerste VOC-schepen in 1600 opdoemden voor de Zuidchinese kust, is dat het centrale thema in de relatie tussen Nederland en China. Nederland heeft, na Portugal en Spanje, van alle Westerse landen de oudste handelsrelatie met China.
Niet voor niets slaan Nederlandse ondernemers zich op de borst als de 'Chinezen van Europa' als ze het hebben over hun eigen doorzettingsvermogen en gewiekste handelszin. In dezelfde adem citeren zij het Chinese compliment uit de achttiende eeuw, dat vergeleken met de Chinezen alle vreemdelingen blind zijn in het zakendoen. Behalve de Hollanders, die één oog hebben.
Pruik
Niet dat de handelsrelatie met China zonder problemen tot stand kwam. De eerste pogingen om de markt van China open te breken, waren een groot fiasco. De oorlogsbodems die in 1622 de felbegeerde handelspost Macao van de Portugezen moesten afdwingen, werden na één welgemikt schot in het kruitruim teruggestuurd naar Batavia.
De poging om van Taiwan het toenmalige Formosa een kolonie te maken, moest in 1662, na een slopend beleg van Fort Zeelandia door duizenden Chinese troepen, worden opgegeven. Taiwan zou, eeuwen later, met de duikbootcrisis begin jaren '80 opnieuw een hoofdpijndossier worden in de Chinees-Nederlandse betrekkingen.
Maar ook vreedzame pogingen om vaste voet aan de Chinese grond te krijgen liepen op niets uit. Naar verluidt leverde een handelsmissie naar het Chinese hof in 1795 slechts hoongelach op, toen een van de gezanten bij de traditionele diepe buiging voor keizer Qianlong zijn pruik verloor.
Vertienvoudigd
Inmiddels gaat het beter. Nederlandse bedrijven bleven ook tijdens de moeizame communistische jaren onder Mao Zedong op zoek naar handelsmogelijkheden. Die handelsactiviteit is sinds de start van de economische hervormingen van China in 1978 alleen maar toegenomen (met in het kielzog ook intensieve culturele en wetenschappelijke contacten).
In de afgelopen tien jaar is de bilaterale handel met China vertienvoudigd tot bijna 17 miljard dollar. Vooral op gebieden als landbouw, waterbeheer, transport en milieu staat Nederland sterk.
Het kan natuurlijk altijd beter, maar "Nederland doet het goed in China", zegt Gerard Westenburg, die al sinds 1980 handelsmissies naar China begeleidt. "Elk bedrijf van betekenis heeft er een vestiging, en ook veel van de kleinere bedrijven zitten er."
In dat opzicht klopt de bijnaam "Chinezen van Europa" wel, aldus Westenburg. "Chinezen zijn erg ondernemend, ze hebben zich overal ter wereld gevestigd. Nederlanders zijn net zo. Je komt er altijd wel een tegen, die in een of ander Chinees provinciestadje probeert om zijn bloembollen te slijten."
»
»
»
»
»