Hieronder de toespraak van Annemarie van Zweeden tijdens de herdenkingsbijeenkomst voor Theo van Gogh in de Linnaeusstraat in Amsterdam. Deze vrouw bracht op de ochtend van de moord haar kinderen naar school en maakte de gewelddadige dood van Van Gogh van dichtbij mee. Naar aanleiding van de moord maakte Van Zweeden de documentaire 'Moet ik straks bang zijn voor jouw kind?'
Beste aanwezigen,
Dat wij hier vandaag moeten staan, dat we deze herdenking moeten hebben vind ik verschrikkelijk. In de allereerste plaats zijn mijn gedachten vandaag bij de ouders en de zoon van Theo van Gogh, die verder moeten met zo'n vreselijk verlies.
Meerdere keren per week loop ik langs deze plek. En dan moet ik altijd naar de kogelgaten in het fietspad kijken. Hier is Theo van Gogh vermoord, denk ik dan. Hoe is het mogelijk. Het heeft voor mij nog steeds iets surrealistisch.
Een jaar geleden kwam ik hier om de hoek met mijn kinderen aanlopen toen we schoten hoorden. Heel veel schoten. We zijn zo snel mogelijk onze school in gevlucht, die daar staat.
En wat mij vooral bijstaat van die eerste momenten is de ontreddering en de angst. Een diepe, hevige angst die als het ware in de lucht bleef hangen.
Hier in de buurt hebben zoveel mensen hebben de moord gezien of gehoord, ouders en kinderen van school, buren, winkeliers. Een aanslag, als het ware voor op je stoep. Het heeft er flink ingehakt.
Maar in eerste instantie was het heel rustig hier, heel stil. In andere plaatsen werd brand gesticht maar wij glimlachten ons suf naar elkaar, om elkaar maar te laten weten dat we het goed meenden.
Maar toch bleef de angst in de lucht hangen. Of misschien was het niet zozeer angst, het was meer dat je op je hoede was, in afwachting van de volgende klap.
Ik denk dat ik niet alleen voor mijzelf spreek als ik zeg dat de vrees voor erger maar langzaam uit onze botten trok. We kregen ook zo veel ferme taal te horen.
De uitingen van veel politici en opiniemakers hielpen in mijn ogen vooral niet de stemming te verbeteren. De krachtige uitspraken én de bedreigingen gingen maar eindeloos door en het bleef maar gaan over wij tegenover zij.
Maar toen werd het voorjaar en werden de dagen gelukkig weer langer. Mensen kwamen hun huizen uit en iedereen leek weer wat vriendelijker en vrolijker. Het zal allemaal toch wel goed komen dacht ik. Alleen, ondertussen ging het debat nog steeds door. Ik begon me te ergeren en dacht, hé ik woon hier, in Amsterdam-Oost, en dat debat over de multiculturele samenleving en de islam gaat over mij, dat gaat over ons, dat gaat over de vaders en moeders die ik elke dag hier om de hoek bij school zie. Dat gaat over onze kinderen. Wij vormen die samenleving en wij zijn geen groepen, maar individuen. En wij zijn bijna allemaal vrij normaal. Laat iedereen nou toch eens ophouden met over onze hoofden heen te praten.
Men heeft mij uitgenodigd om wat te zeggen als buurtbewoner, maar ik sta hier vooral ook als moeder van twee kinderen die in deze buurt opgroeien. Ik ben bezorgd om hun toekomst maar ik ben niet pessimistisch. Niet meer in ieder geval. Dat komt vooral omdat ik voor mijn werk de laatste maanden heel veel met andere ouders uit de buurt heb gesproken. En eigenlijk willen we natuurlijk bijna allemaal, min of meer hetzelfde. We willen een baan, we willen het beste voor onze kinderen, we willen een goede toekomst.
Wat belangrijk is, heb ik geleerd, is dat we met elkaar in gesprek blijven of komen, iedereen die hier woont. Op school bijvoorbeeld of gewoon op straat. Dat we elkaar leren kennen. Dat we ons niet uit angst terugtrekken.
Door de gesprekken met andere ouders heb ik weer vertrouwen in de toekomst gekregen. Natuurlijk moet de overheid alert zijn en ik hoop werkelijk dat de inlichtingendiensten goed en grondig hun werk doen.
Maar laten wij als buurtbewoners, of als inwoners van Nederland, niet constant het gevaar bij elkaar zoeken.
Ik wil graag Fatima, een moeder uit de buurt aanhalen. Zij zei pas geleden: Oké er is misschien wat kapot gemaakt, hier in de buurt, en in de rest van Nederland, maar dan moet je bij jezelf nagaan: wat wil ik zijn? Een stuk scherf, of lijm om de boel te helen? Als we allemaal slachtoffer gaan spelen schieten we ook niks op.
En ik ben het met haar eens.
Het is misschien niet eenvoudig, en ook al is Theo van Gogh hier praktisch voor onze ogen vermoord, laten we ophouden ons door angst te laten leiden. Laten we ophouden slachtoffer te spelen.
En laten we met respect voor de ander, zeggen wat we willen.
»
»
»