Op 16 oktober 1978 wordt de 58-jarige kardinaal Karol Jozef Wojtyla gekozen tot nieuwe paus. Hij is de opvolger van paus Johannes I, die nog geen 34 dagen na zijn aanstelling sterft aan een hartaanval.
De benoeming van Wojtyla is ook opvallend, omdat na eeuwen weer voor een niet-Italiaanse paus wordt gekozen. In 1523 was de Nederlander Adrianus Florens Boeyens de laatste 'buitenlandse' kerkvorst. Johannes Paulus II is tevens de eerste paus van Poolse komaf.
Paus Johannes Paulus II breekt tijdens zijn ruim 26 jaar durende pontificaat verscheidene records. Hij verklaart meer mensen heilig dan enig andere paus en hij maakt de meeste buitenlandse reizen. Daaraan houdt hij ook zijn bijnaam 'de reizende paus' over. Hij zoekt zijn gelovigen op in alle delen van de wereld. Kenmerkend is zijn kus op de grond onderaan elke vliegtuigtrap.
Taboe
De nieuwe paus blijkt ook een vruchtbaar schrijver. In talloze encyclieken en lezingen zet hij zijn ideeën over het geloof uiteen. Die opvattingen zijn weinig progressief te noemen. Onder deze paus blijven anticonceptie, abortus en euthanasie taboe. Ook over de rol van de vrouw binnen de kerk en de celibaatsplicht denkt hij behoudend.
Naast voor niet-theologen tamelijk ontoegankelijke geschriften zet de paus zijn opvattingen over het leven en het geloof ook voor de leek op papier. In 1994 verscheen 'Over de drempel van de hoop', een bestseller in de vorm van 35 vragen en antwoorden.
Minder behoudend is Johannes Paulus II op het gebied van de relatie met andere godsdiensten. Als eerste paus bezoekt hij een synagoge en betuigt hij spijt voor de houding van de katholieke kerk ten opzichte van de joden. In 1994 herstelt hij de diplomatieke banden tussen het Vaticaan en Israël.
Verder rehabiliteert de paus Galileo Galileï, die in 1632 werd verketterd omdat hij beweerde dat de aarde om de zon draait. Volgens de paus moet de kerk zich meer bewust worden van de vergissingen die in naam van het geloof zijn begaan.
Ook bemoeit Johannes Paulus II zich actief met de wereldpolitiek, waarbij hij kritiek op staatshoofden en regeringsleiders niet schuwt. Daarbij komt het goed uit dat hij een tiental talen vloeiend spreekt. In 1980 kiest hij in zijn vaderland Polen partij voor Lech Walesa en zijn vakbond Solidariteit en tegen het communistische regime.
De paus zet zich actief in voor de wereldvrede. Hij bemiddelt in diverse conflicten, zoals tussen Groot-Brittannië en Argentinië tijdens de Falkland-oorlog. Tijdens een bezoek aan Sicilië keert hij zich openlijk tegen de maffia ("een kind van de duivel"), wat de Cosa Nostra beantwoordt met bomaanslagen op twee Romeinse kerken.
Gezondheid
In 1979 probeert een verwarde Italiaan met een mes het Vaticaan binnen te komen om de paus om te brengen. De aanslag mislukt, net als die in 1980 door een gestoorde man. Een jaar later is het echter raak. Op het Sint Pietersplein schiet een 23-jarige Turk de paus in zijn pausmobiel neer.
Tijdens een lange operatie wordt een groot deel van zijn ingewanden verwijderd. Na de aanslag komt het met de gezondheid van de paus nooit meer goed. Naast ernstige darmproblemen ontwikkelt hij artritis en Parkinson, en is hij vaak grieperig. Hij blijft nog wel reizen, maar de kus op de grond onderaan de vliegtuigtrap moet hij al jaren voor zijn dood achterwege laten.
Begin 2002 wordt duidelijk dat de paus steeds meer te lijden heeft onder zijn gezondheid. Stramme spieren, vertraagde bewegingen, een voorovergebogen houding en een zwakke articulatie, hij krijgt er meer en meer last van.
Aftreden
Met het achteruit gaan van zijn gezondheid, neemt de druk op de paus om af te treden toe. Want is het Vaticaan zonder krachtige paus aan het hoofd niet "stuurloos"?
De Duitse kardinaal Ratzinger, één van de machtigste mannen van het Vaticaan en een serieuze kandidaat om Johannes Paulus II op te volgen, brengt de mogelijkheid van aftreden ter sprake. Volgens Ratzinger zal de kerkvorst zijn functie zeker neerleggen als hij ziet dat hij niet meer functioneert.
De paus zelf denkt daar anders over. Hij ziet het pontificaat als een roeping en wil zijn taak in het Vaticaan tot het einde volbrengen. "Ik blijf hier zolang God het toestaat."
Op 1 februari 2005 wordt de paus met spoed opgenomen in het Gemelli-ziekenhuis in Rome. Hij heeft ontstekingen aan het strottenhoofd en de luchtpijp en kan daardoor moeilijk ademhalen.
»
»
»