De EU heeft besloten nog geen toetredingsonderhandelingen te beginnen met Kroatië. Europa is boos dat generaal Ante Gotovina, verdacht van oorlogsmisdaden tijdens de Balkanoorlogen, nog niet is uitgeleverd aan het Joegoslavië-Tribunaal.
Veel Kroaten beschouwen de voortvluchtige Gotovina als een held, merkte Gerri Eickhof, verslaggever NOS Journaal, tijdens een bezoek aan Kroatië.
In 1955 geboren bij Zadar, in 1973 toegetreden tot het Franse Vreemdelingenlegioen, in 1983 veroordeeld voor bankroof in Parijs. Maar Ante Gotovina is een volksheld in Kroatië. Want in 1991 keerde hij terug en verdedigde Zadar tegen de Servische vijand.
Hij heroverde de Maslenica-brug, destijds de enige verbinding tussen het noorden en het zuiden van het land. En in 1993 leidde hij Operatie Storm. In minder dan drie dagen bracht hij het Krajina-gebied, waar opstandige leiders van de Servische meerderheid een eigen republiek hadden uitgeroepen, weer terug onder het gezag van de regering in Zagreb.
150 Servische burgers werden vermoord, 150.000 sloegen op de vlucht. Daarvoor willen de aanklagers van het Joegoslavië Tribunaal hem ter verantwoording roepen. En de Europese Unie, Groot-Brittannië en Nederland voorop, stelt dat als voorwaarde voor onderhandelingen met Kroatië over toekomstig lidmaatschap.
"Luister nou", zegt Vesna Skare-Ozbolt, de minister van Justitie zuchtend als ik het voor de derde keer vraag: "Ik ben verantwoordelijk voor de zaak en ik zeg je nogmaals dat ik niet weet waar Gotovina is. En Brussel moet me geloven als ik zeg dat ik geen dubbele agenda heb. Sinds deze nieuwe regering is aangetreden zijn er al acht generaals naar Den Haag gegaan. Waarom moeten we nu gestraft worden vanwege deze ene man? We doen alles om hem te vinden, maar het lukt niet. Alles wijst er trouwens op dat hij in het buitenland zit."
"Nee hoor, Ante is hier", zegt de burgemeester van Zadar een paar dagen later. Als ik grote ogen opzet glimlacht hij. "Gotovina is hier, want hij zit in het hart van het Kroatische volk", verduidelijkt hij dan. Hij en zijn secretaresse geven elkaar een high five: weer een journalist die in hun grap is getrapt!
Groots diner
In 2001 maakte Del Ponte de aanklacht bekend: Gotovina werd beschuldigd van oorlogsmisdaden en moord. Maar de generaal had intussen eieren voor zijn geld gekozen en was spoorloos. Algemeen wordt aangenomen dat de toenmalige Kroatische regering hem getipt heeft.
Kolonel b.d. Danjel Kotlar, tijdens de oorlog tweede man van Gotovina, vertelt met weemoed hoe de generaal daags voor zijn verdwijning alle vroegere stafofficieren had uitgenodigd voor een groots diner. Hij had daarbij een lange, ernstige toespraak gehouden. Gezegd dat het een eer was geweest om deze mannen gekend te hebben. Gezegd dat hij zeker niet wilde eindigen als andere Kroatische officieren, die zich vrijwillig hadden gemeld in Den Haag, vertrouwende dat ze wel konden uitleggen dat ze alleen maar hun land hadden verdedigd, maar die nu toch voor tientallen jaren achter de tralies gingen. Er had een rare sfeer gehangen, maar pas later hadden ze begrepen dat het echt het einde, het afscheid was geweest.
In Zadar en omgeving wordt Gotovina door veel mensen vereerd als een heilige. Het wordt de regering in Zagreb bijzonder kwalijk genomen dat het Tribunaal de garantie heeft gekregen dat alles in het werk zal worden gesteld de voortvluchtige volksheld te pakken te krijgen. Her en der hangen posters met het portret van Gotovina, en in graffititeksten worden de president en premier uitgemaakt voor landverraders.
"Als ze Gotovina arresteren moeten ze mij ook arresteren, want ik was het die hem heeft gevraagd de stad te verdedigen", zegt de burgemeester van Zadar. "En operatie Storm was een veldtocht om ons eigen grondgebied te heroveren, dat was een heel eerbiedwaardige operatie."
Europese vlag
Tijdens de koffie, na afloop van ons interview, komt hij nog even terug op zijn grapje van daarstraks. Hij vertelt dat de eerste keer dat hij daarmee een verslaggever in de luren legde hij zelfs zijn overhemd had opengescheurd en op zijn ontblote borst had gewezen: daar, daar klopte zijn hart en daar zat Gotovina. Maar de grap is natuurlijk ook serieus, hij meent het! Tja, we geloven het graag. Het zal ook beslist wel toeval zijn dat het enorme portret van de generaal dat tot voor kort aan het stadhuis hing nu even is opgeslagen vanwege een grote verbouwing.
Als we buiten staan speuren we de gevel en de ramen minutenlang af. Nergens een teken van verbouwing, nergens, ook niet waar het portret heeft gehangen. Er gaat een windvlaag over het raadhuisplein. De Europese vlag, die tussen het Kroatische dundoek en het stadsvaandel in hangt bolt op.
»
»
»