Door Margriet Brandsma, NOS-correspondent in Duitsland
Meer dan 70 procent van de Duitsers zou graag via een referendum een mening kenbaar willen maken over de Europese Grondwet. Maar zo´n referendum komt er zeker niet.
De Duitse grondwet staat het niet toe, om daar verandering in te brengen is een tweederde meerderheid in zowel Bondsdag als Bondsraad nodig. En die meerderheid is er niet, bij lange na niet zelfs. Alleen de FDP bewijst het referendum meer dan alleen een lippendienst. De liberalen zetten het onderwerp voortdurend op de agenda, zonder succes overigens. In theorie zijn ook de Groenen wel te porren voor referenda maar de partij van Joschka Fischer vindt de Europese Grondwet nou weer niet een onderwerp om de mening van het volk rechtstreeks over te vragen.
De rood-groene Duitse regering acht een referendum over de Europese Grondwet niet opportuun. De argumenten daarvoor: bij de totstandkoming van het verenigde Europa heeft de representatieve Duitse democratie zich bewezen zonder dat een referendum nodig was, elk lid van de Europese Unie moet bij dit onderwerp kunnen handelen naar traditie en grondwet (en dat houdt in Duitsland in: géén referendum), Bondsdag en Bondsraad moeten met tweederde meerderheid die Europese grondwet steunen. Die meerderheden zijn er en dat is al met al voldoende legitimatie.
Relschoppers
Eén argument noemt de Duitse regering nadrukkelijk niet maar dat wil niet zeggen dat het geen rol speelt. Schröder c.s. vinden de Europese Grondwet geen onderwerp voor een referendum. Tijdens een debat in de Bondsdag formuleerde een afgevaardigde dat zo: "Een referendum over Europa zou niet anders zijn dan een bühne voor sekteleden en relschoppers die met alle kracht een Europese Grondwet willen verhinderen." En dat kwam niet eens uit de mond van een lid van een regeringsfractie, het was de CDU´er Hinze die dit ten berde bracht.
Is die partij-overstijgende afkeer van een referendum over de Europese Grondwet terecht? Zeker, Duitsland kan het zich als grootste EU-land, als motor van Europa niet permitteren dat juist háár bevolking eventueel ´nee´ zou zeggen tegen een Europese Grondwet. En zeker, nu die Duitse motor al jaren hapert neemt het morren onder de bevolking over de enorme afdrachten aan de EU toe. En dat Polen nu ook lid is van die Europese Unie, dat Poolse boeren nu subsidies innen uit Brussel, het wordt in Duitsland met scheve ogen waargenomen. Want het zijn juist die Polen die de Duitse arbeidsmarkt ´verzieken´, die Duitsers uit hun banen verdrijven omdat ze voor veel minder geld willen werken.
Toenemende scepsis
Kortom, in Duitsland stuit de grote Europese gedachte op toenemende scepsis. Zou er daarom een serieuze kans zijn dat de Duitse bevolking via een referendum de Europese grondwet naar de prullenbak verwijst? Daar geloof ik echt helemaal niets van. Daarvoor zijn de Duitsers veel te Europees gezind, zich nog steeds veel te veel bewust van de schuld die ze in Europa hebben in te lossen. Een Duits referendum had juist richtinggevend kunnen zijn binnen Europa omdat de Grondwet met overgrote meerderheid zou worden aangenomen. En daarmee had Duitsland Europa een grote dienst kunnen bewijzen.
»
»
»