» Het CBR is de afgelopen jaren zwaar verliesgevend Foto: NOS Door Olof van Joolen
Saai, streng en solide. Dat imago had het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen jarenlang. Van dat beeld blijkt weinig meer over want het CBR is in diepe financiële problemen terechtgekomen. Het instituut verbrandt in hoog tempo de financiële reserves nu het voor het tweede jaar op rij verlies lijdt.
Dat blijkt uit vertrouwelijke cijfers die de leiding van het CBR intern heeft gepresenteerd. Op basis van de cijfers over het derde kwartaal heeft het CBR becijferd dat het dit jaar op een verlies van bijna acht miljoen euro uitkomt. Vorig jaar maakte het CBR ook al een verlies van ruim acht miljoen. De verklaring was toen dat het hele bedrag viel te verklaren vanwege een reservering voor een naderende reorganisatie.
Het CBR had in 2007 nog ruim 20 miljoen eigen vermogen. Daarvan was volgens het jaarverslag eind 2008 nog 13 miljoen over. Wanneer hier het becijferde verlies van acht miljoen afgaat, blijft er vijf miljoen over. Volgens bronnen binnen het CBR zijn er echter nog miljoenen aan financiële tegenslagen op komst.
Pensioenen
Met name de pensioenen drukken als een loden last op de begroting. Het CBR worstelt al jaren met het vullen van de pensioenpot. Dit jaar bleek daar plotseling 4,6 miljoen meer voor nodig dan begroot. En uit een onderzoek van accountant KPMG blijkt dat er ook in 2010 en 2011 nog zulke hoge afdrachten nodig zullen zijn.
Het CBR zit de laatste drie jaar al in zwaar weer. In 2006 bleek er in de pensioenpot 12 miljoen minder te zitten dan bedoeld. De ondernemingsraad luidde daarop de noodklok.
Drie externe deskundigen constateerden een jaar later dat er geen geld 'zoek was', maar desondanks besloot de directie wel extra geld in de pensioenpot te storten en stapte directeur Ferry Meijer op. De jaarlijkse reparatiebijdrage bedraagt 2,5 miljoen per jaar. De directie stelt dat de pensioenproblemen zijn opgelost, maar de brief van december over de jaarcijfers maakt duidelijk dat dit niet zo is. De directie moet dit jaar bijna twee keer zoveel, 4,6 miljoen dus, in de reparatiepot storten. Het is onbekend waarom dit bedrag zo hoog is.
Dossiers zoek
Daarnaast worstelt het CBR met chronische ict-problemen. Volgens mensen op sleutelposities bij het CBR komt dat doordat relatief laat is besloten oude systemen te vervangen. Vervolgens is geprobeerd een inhaalslag te maken, waarna het systeem veel kuren vertoonde. De directie belooft dat de problemen per 1 januari opgelost zijn, maar dat zou onhaalbaar zijn.
Het gevolg van de haperende computers is dat er dossiers zoekraken bij de afdelingen die gaan over herkeuringen van mensen met een medisch probleem of over nieuwe beoordelingen na asociaal rijgedrag. Na een brandbrief van de ondernemingsraad over zoekgeraakte dossiers liet het CBR onder druk van minister Eurlings dit voorjaar accountantsbureau Ernst en Young een onderzoek doen.
De conclusies: ruim 500 asociale bestuurders konden gewoon blijven doorrijden, omdat hun procedure is stopgezet vanwege administratieve onvolkomenheden. Bij de medische dossiers zouden de problemen minder erg zijn dan door de OR geschetst. De dossiers waren niet zoek; ze waren slechts 'tijdelijk niet benaderbaar.' Volgens de Raad van Toezicht, die namens de minister van Verkeer het functioneren van het CBR controleert, was daarmee de kous af.
Extra controle
Opvallend genoeg leverde een extra controle van de computers van het CBR nog eens 1600 verkeerd afgegeven rijbewijzen op. Dat zijn bijvoorbeeld documenten met meer categorieën dan waarop de houder recht heeft. Of rijbewijzen die langer geldig zijn dan de bedoeling. Bijvoorbeeld iemand die elk jaar medisch moet worden gekeurd krijgt een document voor vijf jaar. Minister Eurlings meldde dit in september aan de Tweede Kamer.
Bronnen binnen het CBR zeggen dat de problemen nog steeds niet zijn opgelost. Volgens hen raken er nog dagelijks dossiers zoek en worden ook nog elke dag verkeerde rijbewijzen uitgegeven. Daarnaast zijn er problemen die niet eerder zijn gemeld. Zo doen bijvoorbeeld de handcomputers het geregeld niet. Examinatoren voeren daarmee de uitkomsten van een examen in. Het gevolg is langere wachttijden voor rijbewijzen en keuringen.
Salarissen
Ondanks de voortdurende problemen krijgen de directeuren van het CBR buitengewoon goed betaald. Directeur ad interim Cees Anker verdiende in 2008 volgens het jaarverslag bijna 440.000 euro. Zijn tweede man en financieel directeur komt op 292.000 euro. Beide salarissen zijn ver boven de Balkenendenorm van 185 mille.
De salarisverhogingen van de afgelopen jaren zijn heftig te noemen. Zo verdiende de financieel directeur in 2006 nog net iets meer dan twee ton en zat hij in 2008 al op de 292.000. De algemeen directeur zat in 2006 nog op 271.000 en nu dus op 440.000 euro. Dat zijn verhogingen van bijna vijftig procent in drie jaar tijd.
Reorganisatie
Een reorganisatie moet een einde maken aan de financiële en organisatorische problemen. De directie wil 75 volledige arbeidsplaatsen schrappen en de organisatie centraler gaan leiden. Hoeveel mensen dit hun baan kost, is nog niet duidelijk. De directie stelde steeds dat de reorganisatie niet is ingegeven door kosten, maar door de wens om het CBR anders te leiden. Nu gebeurt dit per regio. Maar 75 banen minder betekent natuurlijk wel een kostenbesparing. Woordvoerder Coen Sleddering geeft aan dat het CBR een kostenreductie inmiddels hard nodig heeft.
Het reorganisatieplan ligt klaar, maar de directie moet de uitvoering ervan voorlopig uitstellen door een uitspraak van de Ondernemingskamer van de Amsterdamse rechtbank van begin november. Die zette een streep door de plannen, omdat ze volgens de rechter onvoldoende onderbouwd zijn.
Het CBR kijkt ook naar de tarieven. Vorige week werd bekend dat de instelling de tussentijdse toets dik 21 procent duurder maakt. De laatste test voor het rij-examen die 40 procent van de kandidaten doet, kost vanaf 1 januari 94 euro. Dat is net zoveel als een gewoon examen. Het leverde het CBR de woede op van de SP-Tweede Kamerfractie en de Bovag.
Lenen
Het CBR ziet de zaken zelf niet zo zwart in. De directie stelt dat ze ook zonder reserves de organisatie draaiende kan houden. Het CBR kan als zelfstandig overheidsorgaan lenen van de schatkist. In de begroting van volgend jaar mikt het instituut op een positief resultaat van een miljoen euro.
»
»
»