Vredespaleis in Den Haag
Foto: ANP Door correspondent David Jan GodfroidHet wordt een langdurig juridisch gevecht zonder gewisse uitkomst: de zaak over de onafhankelijkheidsverklaring door de Albanezen in Kosovo, die vandaag voor het Internationaal Gerechtshof in Den Haag begint. De uitkomst zou er wel eens één kunnen zijn die eigenlijk niemand tevreden stelt.
Tot 1999 hoorde Kosovo bij Servië. In dat jaar werd het door de VN onder internationaal bestuur geplaatst, omdat de Albanese bevolking door Servië werd onderdrukt. Formeel bleef het bij Servië horen. Tot vorig jaar, toen de Albanezen de onafhankelijkheid uitriepen.
De wereld is verdeeld over de vraag of dat zomaar kon. Servië legde zich niet neer bij de onafhankelijkheid van Kosovo en vroeg een oordeel aan het VN-hof in Den Haag.
Vredesmacht
De weg naar de zelfverklaarde onafhankelijkheid begon meer dan tien jaar geleden. De NAVO startte toen een bijna drie maanden durende bommencampagne tegen wat toen nog Joegoslavië heette. Met die bombardementen zei het bondgenootschap een "humanitaire catastrofe" te willen voorkomen.
De veiligheidstroepen van Slobodan Milosevic waren in een burgeroorlog met de Albanese opstandelingen van het UCK verwikkeld en volgens Westerse bronnen waren de Serviërs op grote schaal aan het moorden geslagen onder de burgerbevolking. Er werden aantallen van vele tienduizenden, in sommige gevallen zelfs van honderdduizend doden genoemd. Cijfers die later schromelijk overdreven bleken te zijn.
Interimbestuur
De Kosovo-oorlog eindigde in juni 1999 met het Kumanovo-akkoord, dat Milosevic verplichtte zijn troepen uit Kosovo terug te trekken. Een dag later nam de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties resolutie 1244 aan, die de vorming van een burgerlijk bestuur namens de VN in het vooruitzicht stelde. Een vredesmacht onder bevel van de NAVO zou verantwoordelijk worden voor de veiligheid in het gebied.
Die resolutie 1244 is essentieel in de zaak bij het Internationaal Gerechtshof; zij vormt het fundament waarop Servië de hele zaak heeft gebouwd. Annex 2, punt 5 van de resolutie voorziet in "de vestiging van een interimbestuur voor Kosovo, als onderdeel van de internationale civiele aanwezigheid, waaronder de bevolking van Kosovo substantiële autonomie kan genieten binnen de Federale Republiek Joegoslavië".
De Servische autoriteiten, internationaal erkend als de rechtsopvolger van het voormalige Joegoslavië, concludeert uit die passage dat Kosovo deel blijft uitmaken van Servië. Opeenvolgende regeringen in Belgrado hebben de Albanezen in Kosovo herhaaldelijk "de meest verregaande vorm van autonomie" aangeboden, maar in Pristina streefde men vanaf het begin naar volledige onafhankelijkheid.
Overigens zijn veruit de meeste Serviërs niet alleen overtuigd van hun juridische, maar ook van hun historische gelijk. Zij beschouwen Kosovo, met zijn vele eeuwenoude christelijk-orthodoxe kerken en kloosters, als de bakermat van hun beschaving, waar Albanezen pas later naartoe zijn getrokken.
'Uniek geval'
Op 17 februari 2008 sprak het (toen nog) voorlopige parlement van Kosovo zich uit voor de onafhankelijkheid. Sindsdien hebben 63, vooral Westerse landen, deze erkend. Zij beschouwen Kosovo als 'uniek geval' dat geen precedent schept voor andere landen waar afscheidingsbewegingen actief zijn.
De landen die de onafhankelijkheid steunen vormen echter nog geen derde deel van het aantal lidstaten van de VN. In zijn verzet tegen de onafhankelijkheid krijgt Servië in het bijzonder steun van Rusland, maar ook van China. Vijf EU-landen zijn tegen.
Unaniem
De zaak voor het Internationaal Gerechtshof zal geen definitief einde maken aan de onenigheid. Allereerst omdat het Hof om een advies is gevraagd over de rechtmatigheid van de onafhankelijkheidsverklaring. Er komt dus geen bindend vonnis. Verder is de kans groot dat de uitspraak niet unaniem zal zijn.
Tot slot zal Servië de onafhankelijk niet ineens gaan erkennen als het Hof die toch rechtmatig verklaart, net zo min als Kosovo zich weer bij Servië zal aansluiten als het tegendeel het geval is.
Bijna dertig landen zullen in Den Haag hun mening naar voren brengen. De hoorzittingen duren tot en met 11 december.
Deel deze pagina
video
video
»
»
»