De lidstaten van de Europese Unie en Turkije hebben een definitief akkoord bereikt over de voorwaarden voor toetredingsonderhandelingen. Dat maakte het Nederlandse voorzitterschap van de EU na de Europese Top in Brussel op 17 december officieel bekend.

De regeringsleiders hadden op de eerste dag van de top al het groene licht gegeven voor onderhandelingen. Maar dat eerste voorstel was onaanvaardbaar voor Turkije omdat daarin werd geëist dat Ankara direct normale betrekkingen aan zou gaan met Cyprus.

Pas na meerdere gesprekken bereikte Balkenende een akkoord met de Turkse premier Erdogan over de voorwaarden. Volgens het akkoord hoeft Turkije Cyprus niet expliciet te erkennen, maar moet het land wel zijn handtekening zetten onder de zogeheten Ankara-overeenkomst, waarmee Turkije een douane-unie aangaat met de tien nieuwe lidstaten. Dat houdt de facto ook een erkenning in van Cyprus, een van de tien nieuwe leden.

3 oktober
De lidstaten hebben besloten dat de toetredingsonderhandelingen op 3 oktober 2005 kunnen beginnen. Het proces zal waarschijnlijk 10 tot 15 jaar gaan duren en zal een 'open einde' kennen, zonder de garantie van toetreding aan het eind van het proces. 

Als de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap mislukken, wordt Turkije een alternatief partnerschap aangeboden om het land te verankeren in Europa.

Nationale belangen
De kwestie Cyprus ligt zeer gevoelig in Turkije. Eerder zei de Turkse premier bereid te zijn Cyprus te erkennen, maar, zo beklemtoonde hij, "we zullen niets doen dat in strijd is met onze nationale belangen".

Ook maakte hij duidelijk dat Turkije alleen genoegen zou nemen met een volwaardig lidmaatschap, zonder aanvullende voorwaarden. De Turkse minister van Buitenlandse zaken Gül zei vlak voor de top zelfs dat er "geen sprake kan zijn van erkenning van Cyprus, impliciet of expliciet". 

Turkije had ook liever gezien dat de onderhandelingen niet pas in oktober, maar al in de eerste zes maanden van 2005 zouden beginnen.

Binnen de EU wordt het principe-akkoord echter gezien als een groot succes voor premier Balkenende, die zich in de afgelopen weken zeer heeft ingespannen om de Europese landen op één lijn te krijgen.