De vernietigende werking van de zware aardbeving bij Sumatra lag niet zozeer in de kracht van de aardschok, maar in de vloedgolven die na de schok ontstonden in zee.

Deze zogenoemde tsunami's kunnen heel krachtig zijn, maar zo krachtig als de tsunami's van zaterdagnacht op 25 december, dat komt niet vaak voor. Ook het hoge aantal slachtoffers is uitzonderlijk. 

Vloedgolven worden veroorzaakt door vulkaanuitbarstingen of door aardschokken onder zee, ook wel zeebevingen genoemd. Zeebevingen ontstaan als de platen van de aardkorst plotseling dalen of stijgen. Deze aardplaten zijn voortdurend in beweging, maar normaal gaat dat heel langzaam, met enkele centimeters per jaar. 

Maar zaterdagnacht om 02.00 uur schoof de Oceanische Plaat voor de kust van Sumatra met een enorme schok onder de Continentale Plaat. Het gevolg was de zwaarste aardbeving in veertig jaar.

Torenhoog
Over een lengte van duizend kilometer veroorzaakte dat in de Indische Oceaan enorme vloedgolven. Deze tsunami's kunnen een snelheid bereiken van meer dan 800 kilometer. 

Als de vloedgolven de ondiepe kustwateren bereiken, neemt hun snelheid snel af. De verzamelde energie stuwt de golven op tot enorme hoogte. Golven die op open zee slechts enkele centimeters meten, kunnen wel dertig tot vijftig meter hoog worden, met alle gevolgen vandien voor de bewoners van kustgebieden. 

Er bestaat waarschuwingssysteem dat Tsunami's kan aankondigen. In de Indische Oceaan is dit kostbare systeem - bestaande uit sensoren op de zeebodem en in boeien, die gegevens doorgeven aan satelieten - echter niet geïnstalleerd. Was dat wel het geval geweest, dan hadden volgens deskundigen duizenden levens kunnen worden gered. 

Het woord tsunami komt uit het Japans, en betekent 'havengolf'. De meest dodelijke tsunami dateert voor zover bekend uit 1775. Toen doodde een vloedgolf als gevolg van een zeebeving naar schatting 50.000 tot 100.000 mensen in Lissabon.