De voormalige Iraakse dictator Saddam Hussein zal als laatste van twaalf leiders in zijn regime voor het Iraakse tribunaal verschijnen, maar een datum is nog niet bekend. Zeker is dat de eerste dag van wat in Irak al 'het proces van de eeuw' is genoemd, ver na de verkiezingen van eind januari zal vallen.

De gevangenneming van de verdreven dictator op 13 december 2003 vlakbij zijn geboorteplaats Tikrit leverde een lawine op van aanklachten die landen en bevolkingsgroepen tegen hem willen indienen. Maar aanvankelijk was het niet duidelijk waar hij zou worden berecht.

Zo wilde de Iraakse interim-regeringsraad Saddam vanaf het begin graag in eigen land berechten, maar mensenrechtenorganisaties en juristen vreesden dat de onafhankelijkheid van het tribunaal niet gewaarborgd is, al was het maar omdat de Irakezen nauwelijks ervaring hebben met objectieve rechtspraak. Ze pleitten er daarom voor om Saddam buiten Irak voor de rechter te laten verschijnen.

Aanklacht
Saddam kreeg tijdens een eerste hoorzitting te horen dat hij voor zeven misdrijven wordt aangeklaagd. Het gaat om etnische zuivering onder de Koerdische gemeenschap in de jaren tachtig, onder meer met gifgasaanvallen, moorden op geestelijken en politieke tegenstanders, massamoorden na de Sjiitische opstand aan het eind van de golfoorlog in 1991 en de invasie van Koeweit in 1990. 

Iraks buurland Iran wil Saddam ook veroordeeld zien voor de misdaden die hij tijdens de Irak-Iran-oorlog van 1980 tot 1988 heeft begaan. Teheran begon vorig jaar al met het verzamelen van materiaal dat moet bewijzen dat door Saddams toedoen honderdduizenden Iraniërs om het leven zijn gekomen.

Israël is eveneens begonnen met het bijeenbrengen van bewijsmateriaal tegen Saddam Hussein. Volgens Israël heeft de voormalige Iraakse leider zich schuldig gemaakt aan oorlogsmisdaden toen hij in 1991, tijdens de Golfoorlog, Tel Aviv bestookte met Scud-raketten. 

'Doodstraf uitgesloten'
Groot-Brittannië respecteert de wens van het Iraakse regeringsraad om Saddam in Irak terecht te laten staan, maar heeft gezegd niet mee te werken aan een rechtbank die de doodstraf kan opleggen. Ook de mensenrechtenorganisatie Amnesty stelt zich op dat standpunt: 'De doodstraf is uitgesloten".

De meeste andere Europese landen hebben zich nog niet uitgelaten over de berechting van Saddam Hussein. Hoogstwaarschijnlijk zullen de EU-lidstaten niet instemmen met een berechting waarbij Saddam Hussein de doodstraf kan krijgen.

In de VS is een mogelijke doodstraf voor Saddam minder omstreden. President Bush liet er enkele dagen na de gevangenneming geen twijfel over bestaan dat de ex-dictator "de ultieme straf verdient".