Door Marc Bessems, redacteur NOS Journaal

Barbara is 26 en nu alweer een jaar weduwe. Haar vriend was één van de 191 mensen die omkwamen bij de aanslagen in Madrid. Antonio had meer geluk. Hij overleefde de bommen die zijn trein openreten. De machinist bleef ongedeerd, maar zo’n zeventig passagiers die hij naar Madrid vervoerde, bereikten hun bestemming nooit. 

Beiden praten liever niet over de gebeurtenissen van dat moment. Dat is te pijnlijk. Barbara is deze dagen niet thuis. Ze is niet eens in Spanje. Liever laat ze de herdenkingsgolf die het land deze week overspoelt achter zich om in stilte haar vriend te herdenken.

De 'Vereniging van Slachtoffers van 11 maart' heeft laten weten dat ook zij op 11 maart bij geen enkele herdenking aanwezig wil zijn. De vereniging is opgericht door slachtoffers en is de grootste en belangrijkste belangenbehartiger voor de getroffenen van 11-M. "De aandacht van iedereen, vooral van de media, voelt als een draaikolk die ons dreigt te verzwelgen. Daardoor zijn we niet in staat om ons bezig te houden met écht belangrijke zaken: het verwerken van ons verlies." 

En daarom, laat de vereniging weten, trekt ze zich op de dag van de eerste herdenking van de aanslagen van 11 maart liever terug. "Het is een dag voor ons, de slachtoffers. En wij hebben besloten dat we liever herdenken in eigen kring." De meeste slachtoffers lijken achter dat besluit te staan.

Te pijnlijk
Zoals Barbara. Ook voor haar is herdenken te pijnlijk. Ze wordt gek van alle interviewverzoekjes van journalisten die de afgelopen weken op haar afkwamen. "En dan steeds die beelden weer terugzien op televisie, vreselijk." Liever neemt ze een weekje vakantie ergens buiten Spanje om de gebeurtenissen van het afgelopen jaar nog eens te overdenken.

Haar leven werd helemaal overhoop gehaald door de aanslagen. Zij en haar vriend hadden net een huis gekocht in een buitenwijk van Madrid. "Moest ik met al m’n verdriet gaan regelen hoe het nu verder moest met de hypotheek. Veel mensen staan er niet bij stil, maar als slachtoffer heb je niet alleen te maken met je verdriet, met persoonlijke trauma’s." 

"Er komt een hele reeks praktische problemen bij. Bijvoorbeeld: de regering beloofde de slachtoffers gratis psychische hulp. Maar maandenlang hoorde ik helemaal niets. Daarna een briefje, met de mededeling dat ik op een wachtlijst sta. Nooit meer iets van gehoord. Ik heb zelf een psycholoog gezocht, maar particuliere hulp is heel erg duur. En ik krijg maar drie maanden vergoeding voor psychische hulp. Dat is echt niet genoeg."

Alles opnieuw
Machinist Antonio Delgado heeft ook geen positieve ervaring met de psychische hulp die zijn werkgever, de Spaanse spoorwegen, voor hem heeft geregeld. "Ik ben één keer naar de psycholoog gegaan. In Madrid, maar ik woon in Guadalajara. Om er te komen moet ik met de trein langs El Pozo, de plek waar op 11 maart de bommen in mijn trein ontploften. Precies dezelfde route, dus voordat ik bij de psycholoog kwam moest ik alles opnieuw meemaken." 

Antonio bedankte en leunt vooral op z’n familie en vrienden voor psychische hulp. "Ik heb niets, geen fysieke klachten. Van de vier machinisten die op 11-maart de dodentreinen bestuurden, raakte er maar één gewond. Wij hadden geluk."

De psychische wonden zijn volgens Antonio grotendeels geheeld. "Maar het blijft me de rest van mijn leven bij. Ik moet nog regelmatig werken op hetzelfde traject. Ik heb nooit overwogen om te stoppen als machinist, maar misschien vraag ik binnenkort om overplaatsing. Weg uit Madrid".