Door Patricia Maresch, verslaggever NOS Radio-1 Journaal

Wat we vorig jaar bij de Spanjaarden zagen in de dagen na 11 maart zien we dit jaar niet weer: geen massale betogingen waar het terrorisme wordt veroordeeld. En ook geen massaal rouwbeklag op straat. De wond is te vers. 

Families van de slachtoffers en overlevenden van de aanslagen houden deze dag liever voor zichzelf. Ze zijn het hele jaar middelpunt geweest van politieke gevechten over de toedracht van 11-M. In plaats van onderzoeken hoe het toch zover heeft kunnen komen dat op drie stations tien bommen ontploften, gooiden politici met modder naar elkaar. 

De Vereniging Slachtoffers van 11 Maart wil niets te maken hebben met de officiele herdenkingen. Uit woede over de manier waarop er met de nagedachtenis aan de overledenen wordt omgegaan. 

Lerares Elena uit Madrid vindt het heel gewoon dat de families thuisblijven om in de intimiteit van het eigen gezin hun geliefden gedenken. "Je moet niet denken dat het betekent dat wij hier in Madrid ons niet willen herinneren wat er vorig jaar is gebeurd. In tegendeel zelfs. Wat ik zo indrukwekkend vind, is dat de meeste mensen zo moedig gebleven zijn. Zelfs de dag na de aanslag. Het is te kort geleden. De wond die de terroristen hebben achtergelaten is nog niet geheeld. Vandaag is een heel verdrietige dag".

Afterparty
Madrilenen voelen de pijn opnieuw. En ze gaan er allemaal op hun eigen manier mee om. 's Ochtends vroeg, rond een uur of 7, staan jongeren in de rij voor een afterparty in een club in de Calle Atocha. Zij staan te dansen, terwijl op hetzelfde moment in de stad honderden kerkklokken vijf minuten lang zullen luiden voor de slachtoffers. 

Bijna op hetzelfde moment leggen andere jongeren bloemen neer op het station Atocha. Ze steken kaarsen aan voor hun medestudenten die de treinreis niet hebben overleefd. Een vrouw die aan de overkant van dit station werkt, komt ook een kaarsje branden voor de slachtoffers. "Ik weet het nog zo goed, ik hoorde de explosies vanaf mijn werk. Elke dag bid ik dat geen enkel ander land ooit meemaakt wat wij hebben meegemaakt. Het doet nog steeds zoveel pijn. Ik ben erg emotioneel vandaag. Kan je nagaan, ik heb niet eens iemand verloren". 

Pijn
"Ja,het doet pijn", beaamt een jonge vrouw die elke dag met de trein naar Madrid forenst. "Ik zat vanochtend met pijn in mijn hart in de trein, en moest denken aan de mensen die een jaar geleden nietsvermoedend in de trein zaten. Wat moet er wel niet door hen heen zijn gegaan? En ik dacht ook aan de families die nu hun geliefden moeten missen. De hele dag zal het wel af en toe door mijn hoofd spoken". 

Deze vrouw heeft geen vijf minuten stilgestaan vanochtend en ze heeft ook geen kaars gebrand of bloemen achtergelaten op het station. Maar dat wil niet zeggen dat 11-M geen betekenis voor haar heeft. "Ik moest vanochtend wel gewoon de trein instappen. En ik was best bang. Maar goed, het leven gaat toch door. Hoe dan ook, we zullen het toch nooit vergeten". 

En dat is ook precies de boodschap op een groot stuk papier op het raam van een van de treinen die bomvol het station uitrijdt: "Todos íbamos en ese tren. Nunca olvidaremos": 'We zaten met zijn allen in de trein. We zullen het nooit vergeten'. En daarom beleven Madrilenen deze dag ieder op zijn eigen manier. De een heeft er behoefte aan om naar een van de plekken des onheil terug te gaan, om samen te rouwen. De ander heeft genoeg aan de gedachte alleen.