Door Ebru Umar, Nederlandse publiciste en columniste van Turkse afkomst

"Lijkt dat nou zo of zijn al die mensen dronken?"

Het is donderdagnacht half drie, fotograaf Thomas Schlijper en ik lopen door een onwaarschijnlijk rustige Istiklal Caddesi in Istanbul. De enige mensen die op dit tijdstip nog buiten rondlopen zijn overduidelijk dronken. Zijn vraag is serieus bedoeld, en verwondert mij. Maar dan daagt het.

"De enige Turken die beweren dat moslims geen alcohol mogen drinken, wonen in Nederland. Ooit van raki gehoord? De nationale drank van Turkije, bestaat voor 45% uit alcohol. Je bent pas een man als je dat in veelvoud puur kunt drinken."

In Nederland hebben we een onduidelijk beeld van Turkije. En terecht. We kennen onze buren niet eens, laat staan dat we ook maar enigszins zouden kunnen begrijpen hoe Turkse Turken zijn. Hoe modern en vooruitstrevend ze zijn, hoe ze hunkeren naar vooruitgang en hoe ze met elke vezel in hun lijf werken aan die vooruitgang. In Nederland lijken we te denken dat voorbij Griekenland de duistere middeleeuwen aanbreken.

Geen haar beter
En dat terwijl die duistere middeleeuwen zich juist in Nederland afspelen, voor onze ogen. In Nederland weten we al lang niet meer wat vooruitgang betekent. In Nederland voeren we politieke overleggen met imams, accepteren we mannen die op basis van hun geloof een vrouw geen hand geven, laten we jongens en meisjes gescheiden zwemmen, vinden we dat vrouwen die beweren in een tent te willen lopen dat 'moeten kunnen' en hebben we ministers die vooral naar hun spin docters luisteren in plaats van naar hun burgers. JP de MP (minister-president, red.) is een voormalig hoogleraar christelijk sociaal denken. Geen haar beter dan zijn Turkse collega Recep Tayyip Erdogan. 

Hoe achterlijk en vrouwonvriendelijk is Turkije eigenlijk ten opzichte van Nederland?

In Turkije is 50% van de werknemers in de financiële dienstverlening vrouw. Op universiteiten is 60% van de professoren en hoogleraren vrouw. Turkije heeft een vrouwelijke MP gehad. Vrouwen met kinderen pijnzen er niet over om te stoppen met werken, of zelfs maar parttime te gaan werken. 

Dat de islam, een nare wrede godsdienst zou zijn die vrouwen onderdrukt, daar kijken Turkse vrouwen vreemd van op. Vrouwen worden op handen gedragen en "we leven in de 21ste eeuw hoor, of is jullie jaartelling in Amsterdam anders?" 

THUIS!
Je zou bijna denken van wel. Turkije kent een scheiding van kerk en staat, uitingen van godsdienst in het publieke leven zijn verboden. Inderdaad: geen hoofddoekjes op universiteiten, in ziekenhuizen of bij de rechtbank, tenzij je er als consument bent. Niet democratisch, maar wel seculier. Wat wij pretenderen te zijn... Ach en dan dat bidden, vijf keer per dag, en de gebedsruimtes op het werk. Aan die nonsens doen Turken niet mee, dat laten ze graag over aan ons Europeanen. Het geloof is privé en is verbannen naar waar het hoort: THUIS!

Istanbul met Amsterdam vergelijken is B&O design met Philips vergelijken. Of Apple met Microsoft. Bruut, onrechtvaardig en way beyond wreed. Een gelopen race.

Istanbul bruist, Istanbul leeft, Istanbul geeft energie. De mensen zijn hulpvaardig, ijverig en vriendelijk. Het uitgaansleven is onovertroffen. Bars, clubs, restaurants, het rijst de pan uit en lacht je tegemoet. Winkels zijn onovertroffen. Niet alleen de Gucci’s en de Prada’s maar ook Turkse merken als Vakko, Beymen en Yargici bieden de verwende shopaholic steun. 

Koopzondagen
Bovendien zijn er geen beperkingen als winkelsluitingstijden. En er zijn koopzondagen. Istanbul kent een 24-uurs economie. Doen wij hier moeilijk over de PC Hoofttractor, daar tel je niet mee als je er niet minstens twee hebt. Een Cayenne, Touareg, Merc, Hummer, BMW of Jeep Cherokee, maar wel in meest luxe opgeklopte variant. De Istiklal Caddesi is om 1 uur 's nachts net zo druk als om 13 uur 's middags. 

Natuurlijk, Istanbul is niet Turkije. Nee, maar Istanbul is wel het voorbeeld voor Turken waar hun land heen gaat. Istanbul is de stad waar de dorpen in de binnenlanden zich aan optrekken. Istanbul is de norm van hoe Turkije eruit moet komen te zien. De ontwikkeling van Istanbul is in een razend tempo gegaan. Was het 10 jaar geleden nog een grimmige boel, nu is dat 180 graden anders. Het zelfvertrouwen van de mensen is gegroeid, en de zin om te leven ook. Economisch gaat het goed, een feit dat rechtstreeks afstraalt op de mensen. 

Waarom zouden de Turken zich niet bij Europa moeten aansluiten? Terug in Amsterdam draai ik die vraag maar al te graag om: waarom zouden we de Turken er niet bij willen? Zijn we soms bang dat we de economische vooruitgang niet kunnen bijbenen? Lopend door Amsterdam zou je haast denken van wel...

Maar er is hoop. Als er tien jaar met de Turken wordt onderhandeld hebben we de tijd om met Istanbul in de pas te lopen. Want als Turkije’s ontwikkeling in het tempo van Istanbul doorraast, is straks niet Brussel, maar Istanbul de hoofdstad van Europa. Gelukkig maar, daar weten ze tenminste hoe ze moslimextremisten moeten aanpakken.