Door Mr. C.G. van der Staaij, woordvoerder Europese Zaken van de SGP-fractie in de Tweede Kamer

Turkije krijgt wat de SGP betreft een duidelijk 'nee' te horen. Daarvoor is een aantal argumenten te geven. 

Turkije is geografisch gezien voor meer dan 90 procent een niet-Europees land. In de verdragen van de EU wordt de Unie beperkt tot de landen en volkeren van het continent Europa. Daarmee staat Turks lidmaatschap op gespannen voet. Hebben we in de toekomst dan nog een argument om landen die helemaal buiten Europa liggen, de deur te wijzen? Turkije wel, waarom straks dan ook niet Marokko, bijvoorbeeld? 

Een ander belangrijk argument is dat Turkije niet deelt in de geschiedenis die de landen van het Europese continent gestempeld heeft. Turkije heeft geen Renaissance en Reformatie doorgemaakt. Het toekennen van een eigen domein aan de kerk en de staat, zo typerend voor Europa, is vreemd aan de islamitische cultuur van Turkije. De staat bevordert actief de soennitische islam. 

Daarnaast zijn er nog tal van andere redenen om Turkije uit te sluiten van lidmaatschap: de dominante positie van het leger, de belabberde situatie van etnische en religieuze minderheden en de gigantische corruptie. Dat zijn niet zaken die je in een korte overgangstijd wel even onder de knie kan krijgen. 

Inwonertal
Niet uit het oog verloren mag worden dat Turkije ook qua inwoneraantal een heel groot land is. Dat zou de verhoudingen binnen de Unie ook onder druk zetten. Denk alleen maar aan het vrije verkeer van werknemers. Dat kan men nog wel een tijdje tegenhouden, maar uiteindelijk hoort het wel wezenlijk bij de Unie. 

Vaak wordt er gezegd: ja, maar we hebben toch al verschillende malen de belofte gedaan aan Turkije dat het lid van de EU kan worden? Dan wordt over het hoofd gezien dat voor zo’n fundamentele beslissing uiteindelijk een verdragswijziging nodig is, met alle waarborgen van dien. Inclusief de goedkeuring door het parlement na een zorgvuldige procedure. 

Het kan niet zo zijn dat door toezeggingen van regeringsleiders uit het verleden, nu de parlementen met handen en voeten gebonden zijn. Dan hebben we al die zorgvuldige procedures voor niets. De Nederlandse volksvertegenwoordiging moet zélf een goede afweging maken van de nationale, Europese en Turkse belangen die hier in het geding zijn. 

Kopenhagen-criterium
Tot slot: wie wél voor Turks lidmaatschap is, moet zich ernstig afvragen of de toetredingsonderhandelingen nu al geopend kunnen worden. Turkije moet voldoen aan het zogeheten politieke Kopenhagen-criterium, alvorens de gesprekken kunnen starten. Dat criterium houdt in dat Turkije een stabiele democratische rechtsstaat moet zijn die de mensenrechten handhaaft en de minderheden beschermt en respecteert. 

Wie eerlijk de situatie in Turkije onder ogen ziet, moet erkennen dat daarvan geen sprake is. Ik wees al op de dominante positie van het leger en de slechte behandeling van minderheden. Er is echter ook nog steeds sprake van grote aantallen mensenrechtenschendingen. Denk aan de honderden gevallen van foltering en marteling die Amnesty International rapporteert.

Mijn conclusie is: er zijn argumenten genoeg om niet met Turkije te gaan onderhandelen. Er is alle reden om Turkije een duidelijk ‘nee’ te verkopen. Dat laat onverlet dat Turkije een gerespecteerd lid blijft van de NAVO. En dat Turkije goede handelsrelaties met de EU onderhoudt. Laten we gewoon goede buren blijven.