Cem Özdemir was in 1994 de eerste Duitser van Turkse afkomst die lid werd van de Bundestag, het Duitse parlement. Nu staat de jonge talentvolle politicus (1965) nummer zes op de lijst van de Duitse Groenen voor de Europarlementsverkiezingen. Zijn partij is voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie, maar wel op termijn.

”Ik heb het gevoel dat beide zijden de afgelopen jaren hoopten dat de andere kant het niet zo serieus meende. Turkse politici hebben in het geheim altijd gedacht: die Europeanen menen het niet zo serieus, daarom hoeven we ons ook niet echt te hervormen. En de Europese politici hebben stiekem gedacht: die Turken zullen nooit veranderen, die houden nooit op met martelen en corruptie, dus hoeven we nooit serieus te worden over de toetreding.”

“Nu is iets heel ergs gebeurd, in Turkije is er een nieuwe regering aangetreden, die het ineens wel serieus meent en alles wat de Europese Unie jarenlang gevraagd heeft. Een betere grondwet, overname van de Europese wetgeving. Nu staat de EU voor het dilemma: wat doen we met onze belofte.”

”Ik vind dat er met de toetredingsonderhandelingen moet worden begonnen. Hoe snel het vervolgens gaat, ligt in de eerste plaats aan Turkije. Het land heeft nog een lange weg te gaan maar heeft ook al een geweldige prestatie geleverd als het gaat om de politieke criteria. Daar zijn Amnesty International, conservatieve, sociaal-democratische en groene partijen het over eens.”

Mensenrechten
”Ik heb vrienden in Turkije die mensenrechtenactivisten zijn, een aantal van hen heeft lange tijd in de gevangenis gezeten en is ook gemarteld. Maar net als zij ben ik van mening dat het er niet beter op wordt als we Turkije isoleren. Het wordt alleen beter als Turkije zich in de richting van Europa beweegt. Geen van de hervormingen die in de afgelopen jaren in Europa plaatsvonden zouden mogelijk zijn geweest zonder de Europese perspectieven.”

”Ook op economisch gebied is nog veel te doen. De verschillen tussen arm en rijk in Turkije zijn reusachtig. In het zuidoosten van het land heerst grote armoede, maar de mensen in dit gebied zijn ook sterk benadeeld waar het kansen op onderwijs betreft.”

Integratie
“De Turkse toetreding is bij de Europese Parlementsverkiezingen in Duitsland een belangrijk onderwerp. Veel Duitsers zijn er net als mensen in de andere Europese landen bang voor. Ze zijn bang voor werkloosheid, immigratie, fundamentalisme en gebrek aan integratie.”

”De integratie is van de Turken in Duitsland is niet een proces dat op een dag beëindigd is. Er zijn zeker grote problemen, maar ook grote succesverhalen. Helaas maken veel Turkse jongeren hun opleiding niet af en hebben dus geen toekomstperspectieven. Aan de andere kant is de jongste professor in Duitsland een vrouw van Turkse afkomst. Dertien afgevaardigden in diverse parlementen in Duitsland zijn Turken, tien daarvan zijn vrouwen.”

”De Turkse vrouwen zijn succesvoller dan de mannen. Het is moeilijk in te schatten hoe dat komt. Het probleem met de mannen ligt in ieder geval in de opvoeding, de jongens krijgen te weinig ondersteuning en schatten daardoor onderwijs niet op de juiste waarde. Maar de Turkse mensen die hier dertig, veertig jaar geleden naar toe gehaald zijn, waren mensen uit een agrarische samenleving die hoogstens naar de basisschool zijn geweest. Van hen verwachten dat ze binnen 1 á 2 generaties academici zijn, is te veel gevraagd.

Niet bijhoren
“Dat de christen-democraten nu campagne voeren met als een van de programmapunten dat Turkije niet mag toetreden, komt bij veel Turkse mensen in Duitsland hard aan. De CSU en de CDU komen met de boodschap dat het land waaruit zij of hun voorvaderen vandaan komen een vreemde cultuur is die er niet bij hoort. Al zou Turkije de mensenrechten beter respecteren dan Duitsland, al zouden alle Turken hun haren blonderen, dan nog zou het er niet bijhoren.”

”Als dat de boodschap is, dan is de vraag voor de hier wonende mensen uit Turkije: horen jullie er eigenlijk wel bij. Is de boodschap dan eigenlijk niet dat jullie er ook niet bij horen. Veel Turkse mensen hier zien het debat over de toetreding van Turkije dan ook als een debat over henzelf.”