Door Margriet Brandsma, correspondent in Duitsland

"Er zijn 650.000 Duitsers die uit Turkije komen. We zijn bijna een familie. Frau Merkel doet er goed aan haar mening over de toetreding van Turkije nog eens goed te overwegen."

Aldus de Turkse minister-president Erdogan begin dit jaar toen achtereenvolgens de christen-democratische oppositieleider Angela Merkel en de Duitse bondskanselier Schröder op bezoek kwamen in Ankara. 

Beter kon Erdogan niet duidelijk maken dat het EU-lidmaatschap van Turkije voor Duitsland een binnenlandse politieke kwestie is. Want 650.000 kiezers (in totaal wonen er 2,5 miljoen Turken in Duitsland), die kun je als Duits politicus niet negeren.

Thuiswedstrijd
Voor Schröder was het bezoek aan Turkije een thuiswedstrijd. Want hij, en zijn rood-groene regering, is vóór toetreding. Maar de christen-democraten van Merkel zijn tegen. 

De CDU wil, samen met zusterpartij CSU, een 'partnerschap-met-privileges' voor Turkije. De Turken hoeven niet eens te weten wat dat inhoudt. Tenslotte heeft godfather  Helmut Kohl de Turken al een onvoorwaardelijk lidmaatschap beloofd toen hij namens de CDU bondskanselier was.

Nu is Merkel best in staat om een mening te herzien. Toen de CSU voorstelde om een handtekeningenactie te starten tegen Turkse toetreding, sloot ze zich daarbij aan. Een paar dagen later, onder indruk van de storm van protest die dit 'populistische' initiatief opriep, vond Merkel zo'n handtekeningenactie opeens niet zo'n goed idee meer. 

Diep verdeeld
De Duitse politiek is dus diep verdeeld over de toetreding van Turkije. Die verdeeldheid zie je terug in opiniepeilingen waarin over het algemeen een kleine meerderheid van de Duitse bevolking een EU-lidmaatschap van Turkije afwijst. Bij de voorstemmers hoort in ieder geval een aantal burgemeesters van grote steden, vooral in het Ruhr-gebied. 

Alleen al in een stad als Keulen is veertig procent van de allochtone bevolking afkomstig uit Turkije. Die burgemeesters, ook van CDU-huize, hebben gewaarschuwd dat een 'nee' tegen Turkije kan leiden tot rellen. Ex-burgemeester Oliver Wittke (CDU) van Gelsenkirchen in de Berliner Zeitung: "Dan vliegt ons hier de hele kraam om de oren." 

Voor zo'n dreigement moet natuurlijk niemand zwichten. Maar misschien wel voor de argumenten van een Duitse politicus van Turkse afkomst die ik kort geleden in Berlijn sprak: "Duitsland heeft veertig jaar geleden veel Turken naar dit land gehaald om te helpen bij de opbouw van het land. Ze hebben hier gewerkt, belasting betaald, het zou ondankbaar zijn om hun land nu met lege handen te laten staan."