Kuipers krijgt het druk. Tijdens zijn achtdaags verblijf in het Internationaal Ruimtestation (ISS) moet hij vijftien experimenten uitvoeren. Daarvoor moet hij onder meer metingen uitvoeren aan onderzoeksopstellingen en aan zijn eigen lichaam, en opnames maken van bliksemschichten in de aardatmosfeer. Ook staat hij scholieren en media te woord en gaat hij als demonstratieproject voor het middelbaar onderwijs sla kweken.

De missie van Kuipers heeft daarnaast een praktisch doel. Hij gaat naar het ruimtestation om de 'reddingssloep' van het station, een Sojoez-capsule, te vervangen. Die wordt uit voorzorg eens in het halfjaar vernieuwd. Tijdens het opstijgen en het landen bestuurt Kuipers de Sojoez: Kuipers is boordingenieur.

De Nederlandse economie is gebaat bij de ruimtevlucht, maar hoeveel geld de tocht van André Kuipers precies oplevert, is nog niet te zeggen. De experimenten moeten de Nederlandse wetenschap verder helpen: bij de experimenten zijn zeven Nederlandse universiteiten en drie commerciële bedrijven direct betrokken. Tal van andere bedrijven profiteren indirect van het onderzoek, doordat ze met de betrokken universiteiten samenwerken.

Bovendien test Kuipers een aantal apparaten dat door Nederlandse bedrijven op de markt wordt gebracht, zoals het voor helikopterpiloten bedoelde 'tactiele vest' van TNO en de energiezuinige gaslampen van Philips. Eén experiment dient als lesmateriaal op school.

Kuipers gaat vier biologische, vier technisch-natuurkundige en zes medische experimenten uitvoeren, plus één meteorologische studie. Daarbij gaat het vooral om het uitvoeren van allerlei metingen van kant-en-klare proefopstellingen die hij meekrijgt; het bestuderen van de resultaten gebeurt later op aarde.

De ruimtevaarder gaat onder meer kijken naar de invloed van zwaartekracht op de groei van planten- en zoogdiercellen, op het afweersysteem en op botontkalking.

Ook gaat Kuipers een aantal apparaten testen, zoals een nieuwe, energiezuinige lamp van Philips, een nieuw koelsysteem voor de ruimtevaart en een 'tactiel vest' met drukapparaatjes erin die moeten aangeven wat onder is en wat boven. Kuipers en zijn mede-astronauten zijn zelf proefkonijn in onderzoek naar onder meer bloeddruk, ruimteziekte, rugpijn en naar het dag-nachtritme van het lichaam.

Buitenbeentje vormen de waarnemingen die Kuipers gaat doen aan bliksems en 'sprites', elektrische ontladingen hoog in de atmosfeer. Kuipers doet dit in opdracht van een Frans onderzoeksinstituut. Opvallend is dat Kuipers ook meewerkt aan de voorbereiding van dierproeven in de ruimte. Dieren komen daaraan niet te pas: Kuipers gaat een apparaat testen dat de bewegingen van proefmuizen in de ruimte moet volgen.

Een tot de verbeelding sprekend experiment gaat over buitenaardse bacteriën. Kuipers gaat onderzoeken wat voor bacteriën er in het ruimtestation ISS leven. Doel is om aan de weet te komen hoe bacteriën zich aanpassen aan gewichtloosheid en om te bestuderen wat voor gezondheidsrisico's een verblijf in het ISS met zich meebrengt.

Onder de naam 'zaden in de ruimte' gaat Kuipers raketsla (rucola) kweken in het ISS. Een aantal scholen doet tegelijkertijd hetzelfde op aarde. Doel van het project is om spelenderwijs te leren waarom sla eigenlijk omhoog groeit, vanwege licht of zwaartekracht. Daarnaast zal Kuipers vanuit de ruimte telefonisch vragen beantwoorden van schoolkinderen.

Kuipers is al van kindsbeen af in de weer om ruimtevaarder te worden. De 45-jarige astronaut (samenwonend, twee dochters) is geboren en getogen Amsterdammer en is opgeleid als arts.

Zijn hele werkzame leven staat in het teken van de lucht- en ruimtevaart: zo deed hij onderzoek naar contactlenzen voor de luchtvaart en naar ruimteziekte bij de afdeling Luchtvaartgeneeskunde van de Koninklijke Luchtmacht. Vanaf 1991 was hij vanaf de grond nauw betrokken bij allerlei medische experimenten in de ruimte. Sinds 1998 staat Kuipers ingeschreven als astronaut bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en bereidt hij zich voor op de tocht.

De vlucht van Kuipers is door de Nederlandse ministeries van Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 'gekocht' bij ESA, voor het bedrag van 12,5 miljoen euro. Het is de tweede keer dat Nederland een ruimtevaarder de lucht in stuurt. De eerste was Wubbo Ockels, inmiddels hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft.

Aanvankelijk was het de bedoeling dat Kuipers al in november 2003 zou worden gelanceerd, maar de ramp met het ruimteveer Columbia zorgde voor uitstel. In oktober was Kuipers reserve-astronaut voor zijn Spaanse collega Pedro Duque.

Een tocht naar de ruimte is geen vanzelfsprekendheid. Ook met de Sojoez-capsules waarmee Kuipers de ruimte in gaat, gebeuren met regelmaat ongelukken.

Nog in mei ging het mis. Een terugkerende Sojoez-capsule kwam toen op een verkeerde manier de dampkring binnen, waardoor de bemanning enorme krachten te verduren kreeg en de capsule honderden kilometers van de geplande landingsplaats vandaan landde. De antenne van de capsule raakte beschadigd en de Russische luchtmacht moest uren zoeken naar het ruimtevaartuig.

Ook een verblijf in het ruimtestation is niet zonder gevaren. Eind oktober moest de bemanning van het station schuilen in een stralingsvrije ruimte, wegens een uitbarsting van schadelijke straling vanaf de zon. En eind november klonk er plotseling een luide klap in het ISS. Waarschijnlijk was het ruimtestation in aanvaring gekomen met een klein stukje ruimtepuin. De bemanning kwam met de schrik vrij.

Kuipers is getraind om met allerlei noodsituaties om te gaan en lijkt niet erg onder de indruk van de gevaren. Auto rijden is ook riskant, zegt hij geregeld in interviews. In gesprek met de Volkskrant over de ramp met de Columbia zei hij eens: "Als er de volgende dag een shuttle was gelanceerd, zou ik er zó zijn ingestapt."

Aanvankelijk zou Kuipers meegaan met de space shuttle - het leek er zelfs even op dat Kuipers zou plaatsnemen in de rampzalig geëindigde vlucht van het ruimteveer Columbia van februari 2003. Na de ramp met de Columbia is het Amerikaanse ruimtevaartprogramma dermate uitgedund dat Amerika voorlopig geen plek meer heeft voor buitenlandse gasten. Daardoor is Kuipers aangewezen op het Russische Sojoez-programma.

Kuipers mag afgezien van zijn lading onderzoeksapparaten nauwelijks bagage meenemen, omdat iedere gram die wordt vervoerd naar de ruimte geld kost. Wel is het Kuipers toegestaan om wat eigen muziek mee te nemen - in een interview liet Kuipers zich eens ontvallen dat hij inzet op de muziek van de televisieserie Cosmos, door Vangelis. Aan boord van de Sojoez-capsule bevinden zich opvallend genoeg ook een pistool, een mobieltje en vissersgerei. Daarmee moeten de ruimtevaarders zien te overleven, mocht hun capsule onverhoopts ergens in de rimboe landen.

Dat is nog niet bekend en hangt sterk af van Europa's plannen met de ruimtevaart. De Europese ruimtevaartorganisaties heeft vergaande plannen om in december 2006 een eigen lanceerbasis met Sojoez-raketten op te leveren op Frans-Guyana, in Zuid-Amerika. Daarmee wil Europa satellieten lanceren, maar vanaf 2007 kunnen er ook astronauten mee. Daardoor zouden er veel meer Europese ruimtevaarders de lucht in kunnen. Momenteel is Europa bezig het geld dat nodig is voor een eigen Sojoez-programma (200 miljoen euro) bij elkaar te krijgen.