Eén keer zilver en zeven keer brons, dat is de schamele Nederlandse schermoogst in 98 jaar moderne Olympische Spelen. Het eremetaal werd bovendien al tussen 1906 en 1924 binnengesleept en dan ook voornamelijk door Arie de Jong, die voor vijf van de acht plakken tekende. Aan Sonja Tol de schone taak om met een klinkende prestatie op de Olympische Spelen haar sport in Nederland   uit de anonimiteit te halen.

Defensie
Het schermen levert de kleinste afvaardiging in de Nederlandse olympische ploeg. Helemaal alleen is Sonja Tol, die in Athene door Roel Verwijlen wordt bijgestaan, echter niet. De Luitenant-Ter-Zee Speciale Diensten der Tweede Klasse maakt deel uit van de vijfkoppige afvaardiging van de Defensie Topsport Selectie. Van het groepje met de judoka’s Mark Huizinga en Deborah Gravestijn, schutter Dick Boschman en 800 meter-loper Bram Som vertegenwoordigt Tol de marine.

Voor ze in 1999 bij de marine aan de slag ging – Defensie stelt de 31-jarige in Bennekom geboren degenschermster in de gelegenheid topsport en werk te combineren – kwam Tol al in aanraking met het schermen. In 1992, toen ze in Leiden een studie Afrikanistiek volgde, leerde ze de sport voor het eerst kennen. Ze begon met het floretschermen, maar koos later voor de meest aanvallende discipline, het degenschermen.

Touché
Bij het degenschermen geldt elke touché op het lichaam van de opponent als treffer. Van voet tot hoofd, iedere voor het oog soms nauwelijks waarneembare, aanraking met de degen wordt door de elektronica als punt geteld. In de eliminatiegevechten bij de marathondiscipline van het schermen wint de eerste die vijftien touchés scoort. Een duel duurt maximaal drie ronden van drie minuten, waardoor in het slechtste geval het olympisch avontuur voor Tol al na negen minuten voorbij kan zijn.

Dergelijk doemdenken is aan de schermster niet besteed. Er doen 64 schermsters mee en volgens Tol maken er dertig van hen kans op een podiumplaats. “Waarom zou ik daar niet bij zijn. In het schermen telt de vorm van de dag. Op de vijftiende augustus ben ik gewoon beter”,   heeft de import-Haagse de bluf waar haar stadgenoten om bekend staan overgenomen.

Kampioene
Waarom ook niet. In 2003 reikte ze na enkele wereldbekerzeges tot de vierde plaats op de wereldranglijst. De wisselvallig presterende Tol is inmiddels afgezakt naar de negende positie, maar de vijfvoudig Nederlands kampioene kan in goeden doen hoge ogen gooien.

Ze liet dan ook niets aan het toeval over. Eind juli reisde ze met coach Roel Verwijlen af naar Cyprus voor de laatste voorbereidingen. Verwijlens zoon Bas, regerend Nederlands degenkampioen, trok mee als sparringpartner. Hij kruipt in de rol van de mogelijke tegenstandsters van Tol. Een ongekende luxe voor de olympiër, die doorgaans Europa in haar eentje verkent.

Of het allemaal genoeg zal zijn, zal blijken op zondag 15 augustus, haar enige wedstrijddag. Het kan na negen minuten over zijn, anderzijds maken vijf overwinningen haar als gouden medaillewinnares een bekende Nederlandse. Dat steuntje in de rug kan haar relatief onbekende sport best gebruiken.