|
Zwanenzang voor tachtig jaar KLM-historie
|
|
Verslag
NOS-Journaal
KLM
heeft een lange en bewogen geschiedenis achter zich, van de legendarische
vlucht van de Uiver naar Batavia in 1934 tot de samenwerkingsperikelen
in de jaren tachtig en negentig. De eindeloze queeste naar een partner
eindigde op dinsdag 30 september met de aankondiging dat Air France
de luchtvaartmaatschappij overneemt.
Niet iedereen is er gelukkig mee. De 'blauwe zwaan' (sinds jaren het
symbool van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij) wordt verkwanseld,
vinden sommige oud-bestuursleden van KLM.
Zo zal waarschijnlijk het predikaat 'koninklijk' geofferd moeten worden.
Juist dat predikaat lag aan de wieg van het bedrijf: nog voordat KLM
zelfs maar
één vliegtuig het zwerk in had gestuurd, had koningin
Wilhelmina in 1919 het koninklijke keurmerk al verleend.
Koloniën
KLM stond toen nog voor Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland
en de Koloniën. Op 17 mei 1920 ging het eerste KLM-toestel de
lucht in, op weg naar Londen. Het was de tijd van de luchtvaartpioniers
en de lange-afstandsrecords. De vlucht van de Uiver die in 1934 als
tweede eindigde in de Londen-Melbourne race, is nog altijd legendarisch.
Na
de oorlog raakte Nederland zijn belangrijkste kolonie kwijt. Nederlands-Indië
werd Indonesië. Daarmee verviel een groot deel van de vluchten
naar de oost waarmee de KLM groot was geworden. De maatschappij had
een nieuwe markt nodig, en vond die in de transatlantische vluchten
naar Amerika.
Later zouden de Nederlandse vliegers ook sombere tijden kennen. In
1977 veroverde KLM samen met Pan Am een record dat geen enkele airliner
op zijn naam wil hebben: dat van het ergste luchtvaartongeluk in de
geschiedenis. Bij een botsing van twee Boeing 747's op Tenerife kwamen
totaal 583 mensen om het leven.
Straalvliegtuigen
Intussen was de concurrentie van Amerikaanse maatschappijen snel toegenomen.
Al in de jaren vijftig had KLM de eerste besprekingen over samenwerking
met andere Europese vliegmaatschappijen gevoerd, maar die waren al
in een vroeg stadium gestrand. De Nederlandse luchtvaartonderneming
moest zelfstandig het tijdperk van de straalvliegtuigen in.
In de jaren tachtig probeerde KLM het opnieuw, maar opnieuw mislukten
de besprekingen, zoals in 1989 met British Airways. In 1989 kreeg
KLM wel een Amerikaanse parner: Northwest Airlines. In 1997 werd het
contract voor tien jaar hernieuwd.
KLM zocht verder, sprak met het Scandinavische SAS, met Swissair en
Australian Airlines over het samenwerkingsverband Alcazar, maar ook
dat liep in 1993 spaak. In 1997 leek het eindelijk rond. KLM kreeg
een nieuwe topman, Leo van Wijk, en presenteerde enkele maanden later
trots Alitalia als nieuwe partner. In 1999 trad Alitalia toe tot de
Alliantie van KLM en Northwest, maar in april 2000 ging het alsnog
mis. Beide maatschappijen verweten elkaar de afspraken niet na te
komen en de joint venture werd ontbonden.
11
september
Van Wijk kon weer de boer op. Maar opnieuw mislukte een poging met
British Airways toen de Britten de onderhandelingen verbraken. Maar
toen de hele luchtvaart na 11 september 2001 in de diepste crisis
sinds de oorlog raakte, was er haast geboden.
KLM sprak de afgelopen maanden opnieuw intensief met British Airways,
en gelijktijdig met Air France. Uiteindelijk werd het de laatste.
Saillant daarbij is dat KLM daarmee ook weer met Alitalia in zee moet,
dat ook deel uitmaakt van het Franse Skyteam.
Voorlopig blijft KLM voor de buitenwacht gewoon KLM. De komende vijf
jaar tenminste. Daarna zal moeten blijken in hoeverre Van Wijk de
blauwe zwaan heeft 'verkwanseld'. |
|
|