Zwanenzang voor tachtig jaar KLM-historie

klik hier om het videofragment te bekijkenVerslag NOS-Journaal  
KLM heeft een lange en bewogen geschiedenis achter zich, van de legendarische vlucht van de Uiver naar Batavia in 1934 tot de samenwerkingsperikelen in de jaren tachtig en negentig. De eindeloze queeste naar een partner eindigde op dinsdag 30 september met de aankondiging dat Air France de luchtvaartmaatschappij overneemt.

Niet iedereen is er gelukkig mee. De 'blauwe zwaan' (sinds jaren het symbool van de Nederlandse luchtvaartmaatschappij) wordt verkwanseld, vinden sommige oud-bestuursleden van KLM.

Zo zal waarschijnlijk het predikaat 'koninklijk' geofferd moeten worden. Juist dat predikaat lag aan de wieg van het bedrijf: nog voordat KLM zelfs Passagiers op de lijn Amsterdam-New York, die in 1946 van start gingmaar één vliegtuig het zwerk in had gestuurd, had koningin Wilhelmina in 1919 het koninklijke keurmerk al verleend.

Koloniën

KLM stond toen nog voor Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en de Koloniën. Op 17 mei 1920 ging het eerste KLM-toestel de lucht in, op weg naar Londen. Het was de tijd van de luchtvaartpioniers en de lange-afstandsrecords. De vlucht van de Uiver die in 1934 als tweede eindigde in de Londen-Melbourne race, is nog altijd legendarisch.

KLM-piloot voor de oorlogNa de oorlog raakte Nederland zijn belangrijkste kolonie kwijt. Nederlands-Indië werd Indonesië. Daarmee verviel een groot deel van de vluchten naar de oost waarmee de KLM groot was geworden. De maatschappij had een nieuwe markt nodig, en vond die in de transatlantische vluchten naar Amerika.

Later zouden de Nederlandse vliegers ook sombere tijden kennen. In 1977 veroverde KLM samen met Pan Am een record dat geen enkele airliner op zijn naam wil hebben: dat van het ergste luchtvaartongeluk in de geschiedenis. Bij een botsing van twee Boeing 747's op Tenerife kwamen totaal 583 mensen om het leven.

Straalvliegtuigen

Intussen was de concurrentie van Amerikaanse maatschappijen snel toegenomen. Al in de jaren vijftig had KLM de eerste besprekingen over De eerste DC10 van KLM in de jaren zestigsamenwerking met andere Europese vliegmaatschappijen gevoerd, maar die waren al in een vroeg stadium gestrand. De Nederlandse luchtvaartonderneming moest zelfstandig het tijdperk van de straalvliegtuigen in.

In de jaren tachtig probeerde KLM het opnieuw, maar opnieuw mislukten de besprekingen, zoals in 1989 met British Airways. In 1989 kreeg KLM wel een Amerikaanse parner: Northwest Airlines. In 1997 werd het contract voor tien jaar hernieuwd.

KLM zocht verder, sprak met het Scandinavische SAS, met Swissair en Australian Airlines over het samenwerkingsverband Alcazar, maar ook dat liep in 1993 spaak. In 1997 leek het eindelijk rond. KLM kreeg een nieuwe topman, Leo van Wijk, en presenteerde enkele maanden later trots Alitalia als nieuwe partner. In 1999 trad Alitalia toe tot de Alliantie van KLM en Northwest, maar in april 2000 ging het alsnog mis. Beide maatschappijen verweten elkaar de afspraken niet na te komen en de joint venture werd ontbonden.

KLM-cockpit anno 200311 september

Van Wijk kon weer de boer op. Maar opnieuw mislukte een poging met British Airways toen de Britten de onderhandelingen verbraken. Maar toen de hele luchtvaart na 11 september 2001 in de diepste crisis sinds de oorlog raakte, was er haast geboden.

KLM sprak de afgelopen maanden opnieuw intensief met British Airways, en gelijktijdig met Air France. Uiteindelijk werd het de laatste. Saillant daarbij is dat KLM daarmee ook weer met Alitalia in zee moet, dat ook deel uitmaakt van het Franse Skyteam.

Voorlopig blijft KLM voor de buitenwacht gewoon KLM. De komende vijf jaar tenminste. Daarna zal moeten blijken in hoeverre Van Wijk de blauwe zwaan heeft 'verkwanseld'.

Hoofdpunten pagina
Overzicht economisch nieuws

Air France neemt KLM over

Air France-KLM: Q&A

Zwanenzang voor tachtig jaar KLM-historie


Site tips


Persbericht KLM en Air France (doc-bestand)

KLM Online

Air France Online