Het is een twijfelachtige statistiek: de afgelopen zes jaar werden er in Nederland wegens ziektebestrijding haast evenveel dieren geruimd als er mensen in Nederland wonen. Een overzicht van zes roerige jaren in de veeteelt.

BSE: Maart 1997
Op de veehouderij van boer Ten Voorde uit Wilp (Gld.) blijkt de koe Anja 3 de hersenaandoening gekkekoeienziekte (BSE) te hebben, waarschijnlijk na het eten van krachtvoer van twijfelachtige herkomst. De ziekte is zeer gevaarlijk voor mensen: die kunnen, jaren na consumptie van besmet vlees, de dodelijke dementieziekte Creutzfeldt-Jakob krijgen.

De veestapels van diverse bedrijven worden preventief geruimd en in totaal duiken er bijna zestig besmettingsgevallen op. Hoewel BSE bezworen lijkt, wordt er nog altijd met enige regelmaat een nieuwe 'gekke koe' gevonden - de laatste was in februari van dit jaar. Diverse verwanten van 'Gekke Anja' zijn nooit meer achterhaald: ze zijn in de consumptie gekomen, zonder dat bekend is of ze besmet waren. Toch is de schade in Nederland beperkt gebleven. Zeker ten opzichte van Engeland, waar in de jaren negentig 2,75 miljoen runderen werden geslacht.

Varkenspest: Februari 1997
Op 4 februari breekt op een boerderij in Venhorst de gevreesde varkenspest uit. Varkenshouders uit de buurt reageren verkeerd: snel halen ze hun varkens weg uit het rampgebied in wording. Daardoor breidt de epidemie zich uit als een olievlek. In april passeert het aantal besmette bedrijven de honderd, in september zijn meer dan vierhonderd varkenshouderijen besmet.

Het ministerie van Landbouw bestrijdt de crisis met ruimingen, fok- en vervoersverboden. In totaal worden 9,6 miljoen varkens en biggen gedood, en als de crisis voorbij is barst de discussie over de inkrimping van de varkenssector los. Varkenspest is niet gevaarlijk voor de mens, maar uiteraard wel voor varkens. Een vaccin tegen de ziekte bestaat, maar mag vanwege de exportregels niet worden gebruikt.

Dioxine: Mei 1999
In België worden verhoogde concentraties dioxinen aangetroffen, eerst in kip- en eierproducten, daarna ook in varkensvlees. Dioxine hoopt zich na consumptie op in het lichaam, en kan in grote hoeveelheden ingewandziekten, zenuwaandoeningen en bepaalde soorten kanker veroorzaken. De stof bleek in de veeteelt te zijn beland via veevoer waarin vervuild vet was verwerkt.

De rimpelingen van de crisis bereiken ook Nederland, waar eveneens een vetsmelterij wordt gevonden die teveel dioxine in het veevoer stopt. Honderden producten worden tijdelijk uit de schappen genomen en staatssecretaris Faber van landbouw krijgt ervan langs van de Kamer omdat ze een week zou hebben gewacht voordat ze het ministerie van Volksgezondheid inlichtte over de kwestie.

MKZ: Maart 2001
Op 21 maart, een maand nadat in Engeland mond- en klauwzeer is uitgebroken, duikt de ziekte ook op in Oene, Olst en Welsum. De ziekte verspreidt zich over in totaal 26 bedrijven, waarvan enkele in Friesland. Tal van evenementen (waaronder carnavalsoptochten, muziekfestivals en het bezoek van de koninklijke familie aan Drenthe) worden afgelast; meer dan 280.000 dieren op ongeveer 2500 veehouderijen worden afgemaakt. Op 25 juni is Nederland officieel MKZ-vrij.

MPA: Juli 2002
Het groeihormoon MPA mag dan relatief onschuldig zijn; het hek is van de dam als de stof wordt aangetroffen in de glucose van het veevoerbedrijf Bioland. Vooral Italië en Duitsland hebben moeite met vlees dat mogelijk is besmet met MPA. Omwille van het imago van hun sector besluiten 27 betrokken varkenshouders daarom ruim 50.000 varkens te ruimen die wellicht met MPA in aanraking zijn gekomen.

Inhoud dossier

Nieuwsoverzicht

Vogelpest in vraag en antwoord

Zes jaar ziekte in de veeteelt

Virussen: een portret

Kippengriep deelt mens schampschot uit

Site tips