| SARS lijkt steeds meer op gewoon griepje |
|
Met de officiële mededeling van de Wereldgezondheidsorganisatie
(WHO) dat de longziekte SARS waarschijnlijk definitief is toegetreden
tot het domein van de mens, komt het eerste hoofdstuk van het verhaal
dat SARS heet tot een eind. De tussenbalans: SARS is minder griezelig
dan de mensheid zichzelf graag aanpraat, maar zit wel vol virologische
verrassingen. Sterfkans Half april verschenen de eerste twee grote studies naar SARS in de medische vakbladen.  Daaruit
blijkt dat de ziekte in ongeveer 3,5 procent van de gevallen dodelijk
is - een morbiditeit die is te vergelijken met de sterfte van een
stevige griepepidemie, en die weinig voorstelt naast de sterfkans
van virusziekten als ebola, pokken en aids.Net als bij de gewone griep lijkt voor SARS te gelden: hoe zwakker en ouder de patiënt is, des te groter de overlijdenskans. Speeksel Nog meer goed nieuws: erg besmettelijk lijkt SARS niet. Het SARS-virus verspreidt zich vooral bij intensief en langdurig contact: via relatief grote speekseldruppeltjes, die door hoesten of via een deurkruk worden overgedragen. De SARS-epidemie lijkt wat dat betreft meer op een zich opvallend traag verspreidende griepgolf dan op een verwoestende, nieuwe plaag voor de mensheid.  Al
snel maakten de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Amerikaanse
volksgezondheidsdienst CDC de ziekte alweer wat alledaagser. SARS
is waarschijnlijk niet meer weg te krijgen uit de mensenwereld, verklaarde
hoofd infectieziekten Jim Hughes van de CDC op een persbijeenkomst.Volgens zijn baas Julie Gerberding ligt het voor de hand dat SARS de zoveelste, gewone seizoensziekte wordt - net als griep en verkoudheid. Saai Maar saai is SARS in de ogen van virologen allerminst. Hoofdoorzaak van de ziekte is een nog niet eerder bekende variant van het coronavirus, het virus dat verantwoordelijk is voor een derde van alle verkoudheden, zo blijkt onder meer uit een deze week verschenen studie in het artsenblad The Lancet. SARS komt waarschijnlijk uit het dierenrijk: het virus is nauw verwant aan de veroorzaker van buikgriep bij runderen, het virus dat vogelbronchitis veroorzaakt en aan MHV, een virus dat muizen met hepatitis opzadelt. Maar er is iets geks aan de hand. Opvallend veel SARS-patiënten in Hongkong blijken ook drager van het zogeheten hMPV-virus ('humane metapneumovirus').  Dat
is een doorgaans onschuldig virus, dat verwant is aan het mazelenvirus
en dat verkoudheden en in zeldzame gevallen longontsteking veroorzaakt.
Aanvankelijk stelden drie laboratoria zelfs onafhankelijk van elkaar
vast dat hMPV hoofdverantwoordelijk moest zijn voor SARS.Chlamydia En dat is niet het enige. Chinese onderzoekers wijzen op nóg een vreemde klant in de weefselmonsters: een zeldzame variant van de bacterie chlamydia. Hoewel chlamydia vooral bekend is als veroorzaker van geslachtsziekte, is een van de vier bekende varianten een door de lucht overdraagbare verwekker van 'atypische longontsteking'. Toen SARS in november vorig jaar zijn eerste slachtoffers eiste in de Zuid-Chinese provincie Guangdong, beweerden Chinese artsen dat de longvariant van chlamydia erachter zat. Dubbelinfectie  Hoe
het nu precies zit tussen het coronavirus, hMPV en chlamydia, is nog
onduidelijk. "Het zou kunnen dat een dubbelinfectie de zaak verergert",
zegt de Rotterdamse viroloog Ab Osterhaus, wiens Nationaal Influenza
Centrum voortrekker is in het SARS-onderzoek.De ene keer zou het coronavirus gezamenlijk optrekken met hMPV, de andere keer met chlamydia. Zoiets is ongebruikelijk, maar niet uniek. Dubbelinfectie met hepatitis B en D geeft een nieuwe ziektevariant. En er zijn aanwijzingen dat een infectie met zowel het RSV-virus als hMPV ernstiger ziek maken dan een infectie met RSV alleen. Kakkerlakken Het andere raadsel is dat van de besmettelijkheid. Steeds meer lijkt het erop dat SARS onder sommige, nog raadselachtige omstandigheden opeens zeer besmettelijk wordt. In Vietnam werden zeven bezoekers van de negende verdieping van het Kowloonhotel ziek, in Hongkong kregen binnen enkele dagen driehonderd bewoners van een appartementenflat SARS nadat er één SARS-patiënt op bezoek was geweest.  Misschien
zitten de kakkerlakken erachter, denkt de WHO. Die hebben de ziektekiem
wellicht vanuit het riool meegebracht, de andere appartementen in.
"Het is een pikant detail dat het virus zich ook via ontlasting verspreidt",
zegt Osterhaus. "Maar wat dat precies betekent, moet nog blijken."Superverspreiders Het kan ook dat sommige mensen de ziekte beter verspreiden dan andere - geen ongewoon verschijnsel bij epidemieën. De WHO is momenteel druk bezig met onderzoek naar dergelijke 'superverspreiders', zoals zeer besmettelijke virusdragers wel worden aangeduid. Ronduit verontrustend is de derde mogelijkheid: dat er mensen rondlopen die het virus meedragen zonder er zelf ziek van te worden. 'Typhoid Mary', heet dat effect: vernoemd naar een kokkin uit de vroege vorige eeuw die zonder het te weten talloze mensen in Amerika besmette. Tot dusver is er geen enkele tastbare aanwijzing dat ook SARS een 'typhoid Mary' heeft. Maar virologen houden hun hart vast. "Dan zijn we verloren", zei hoofd infectieziekten David Heyman van de WHO eerder deze week onomwonden tegen persbureau Reuters. "Dat zou betekenen dat het virus zich al over de wereld heeft verspreid." Nieuw  In
Rotterdam lijkt Osterhaus niet erg onder de indruk van de opeenstapeling
van raadsels, vragen en verrassingen. Het is heel wel mogelijk dat
er nog een aantal volgen, zegt hij."We kunnen niets uitsluiten. SARS is nieuw en nog niet eerder bij de mens gezien." Osterhaus is er momenteel bijna in geslaagd SARS op te wekken in de meest naaste verwanten van de mens, de aap. "Daaruit moet straks meer kennis komen." En de paniek? De mondkapjes, de krantenberichten, de onrust onder de gezondheidszorgers? "Zo gaat het altijd in het begin", zegt Osterhaus met de ervaring der jaren. "We snappen de epidemiologie nog niet zo goed, en dan zijn er veel verrassingen." Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op Omroep.nl/Wetenschap |
|
|
