Chronologie affaire oud-dictator Pinochet  

Twee juli 2002 staakt het Chileense hooggerechtshof de vervolging van de 86-jarige Chileense oud-dicator Augusto Pinochet om gezondheidsredenen. Het is de laatste zet in een juridisch steekspel dat jaren heeft geduurd.

In 1998 laat een Spaanse onderzoeksrechter de oud-dictator arresteren in een Londens ziekenhuis. Anderhalf jaar later laat de Engelse regering hem terugkeren naar Chili, omdat Pinochets gezondheid geen rechtszaak zou toelaten. Behalve aan een hersenbeschadiging, zou Pinochet onder meer lijden aan suikerziekte en astma.

Pogingen om Pinochet in eigen land voor de rechter te krijgen stranden vervolgens in juli 2002, ruim twee jaar nadat Pinochet na 18 maanden huisarrest in Groot-Brittannië, weer voet op eigen bodem zette.

Chronologie van de kwestie-Pinochet:

    2002

  • 2 juli
    Het Chileense hooggerechtshof staakt de vervolging van de 86-jarige ex-dictator Pinochet. Vier van de vijf rechters vinden dat zijn gezondheid te slecht is om terecht te staan. Het besluit van het hoogste rechtsorgaan is een bevestiging van wat de lagere rechtbank in maart 2001 al had besloten. Familieleden van de slachtoffers betwijfelen of hij echt aan al deze kwalen lijdt. Volgens hen is hij nooit onafhankelijk medisch getest, maar altijd door bevriende legerartsen. Zij hebben teleurgesteld op de uitspraak van het hooggerechtshof gereageerd, maar zijn van plan hem opnieuw aan te klagen.

    2001

  • 7 augustus
    Het Chileense Hooggerechtshof wijst de uitlevering van Pinochet aan Argentinië af. Het hof bevestigt hiermee het vonnis van een lagere rechtbank. Het uitleveringsverzoek van de Argentijnse justitie zou niet voldoen aan de eisen die de Chileense wet stelt.

  • 31 juli
    Pinochet hoeft definitief niet voor de rechter te verschijnen in de zaak die nabestaanden van slachtoffers van zijn bewind hebben aangespannen. Het hof van beroep in Santiago bevestigde de eerdere opschorting van het proces wegens Pinochets geestelijke toestand. Een rechtbank in Chili besloot begin juli dat Pinochet "geestelijk niet in staat" zou zijn voor een rechter te verschijnen.

  • 20 juli
    Een federale Argentijnse rechter eist dat de Pinochet 'preventief' wordt opgesloten. Ondertussen zal in Argentinië bekeken worden of hij kan worden uitgeleverd voor zijn medewerking aan het 'Plan-Condor', dat de repressie van critici van de dictatuur in de jaren zeventig en tachtig regelde.

  • 10 juli
    Honderden mensen demonstreren in de Chileense hoofdstad Santiago tegen het besluit om de strafzaak tegen de oud-dictator Pinochet op te schorten. Het Hof van Beroep heeft de strafzaak een dag eerder opgeschort vanwege de vermeend slechte gezondheid van de oud-dictator. De politie gebruikt traangas en waterkanonnen om de betogers te verdrijven.

  • 9 juli
    De strafzaak tegen Pinochet wordt opgeschort nadat het Hof van Beroep in Santiago tot de conclusie is gekomen dat Pinochet te ziek is om terecht te staan. Artsen hebben vastgesteld dat de oud-dictator aan het dementeren is. De laatste dagen ging in Chili het gerucht dat de 85-jarige Pinochet op sterven ligt.

  • 8 juli
    De jongste dochter van de 85-jarige Pinochet verklaart tegenover een Chileense krant dat haar vader op sterven ligt. Na vijf dagen in een militair hospitaal, wil pinochet niet langer in het ziekenhuis verpleegd wilde worden. De hele familie komt bijeen in zijn huis. Geruchten dat Pinochet al overleden is worden ontkend door familieleden. Volgens de jongste dochter van Pinochet is de familie op alles voorbereid.

  • 28 maart
    Het hooggerechtshof in Chili heeft onderzoeksrechter Guzman opdracht gegeven onderzoek te doen naar de moord op vijf Duitsers tijdens het militaire bewind van dictator Pinochet. De opdracht volgt op een verzoek van de Duitse justitie die in eigen land aanklachten binnen kreeg.

  • 14 maart
    Het Hof van Beroep stemt in met een voorwaardelijke opheffing van het huisarrest van Pinochet, omdat de ernstigste aanklachten tegen hem zijn vervallen. De generaal betaalt voor zijn invrijheidstelling een borgsom van ruim 8000 gulden.

  • 8 maart
    Het Hof van Beroep in Santiago bepaalt dat Pinochet mag worden vervolgd. Wel moeten twee ernstige aanklachten vervallen. De belangrijkste is zijn betrokkenheid bij de zogenoemde Karavaan des Doods.

  • 31 januari
    Augusto Pinochet wordt officieel onder huisarrest geplaatst in zijn villa. Onderzoeksrechter Juan Guzman laat hem officieel inlichten over de aanklacht wegens moord en ontvoering ten tijde van zijn militaire dictatuur in de jaren '70 en '80.

  • 29 januari
    De Chileense onderzoeksrechter Guzman beveelt de arrestatie en de berechting van oud-dictator Pinochet, omdat hij hem er - naar aanleiding van zijn verhoor op 23 januari - van verdenkt verantwoordelijk te zijn voor martelingen en verdwijningen van linkse tegenstanders. Pinochet wordt onofficieel onder huisarrest geplaatst.

  • 23 januari
    Pinochet moet verschijnen voor de Chileense onderzoeksrechter Guzman. Omdat Pinochet te ziek zou zijn ("licht seniel", beweren zijn artsen) zoekt Guzman de oud-dictator op in diens villa buiten Santiago. Het verhoor is bedoeld als een eerste stap naar een proces om de oud-dictator te veroordelen voor misdaden onder zijn bewind van 1973 tot 1990.

  • 23 januari
    Een voormalige legercommandant, Joaquin Lagos, legt belastende verklaringen af ten aanzien van de oud-dictator. Volgens hem heeft de 'karavaan des doods' op bevel van Pinochet in 1973 veertien tegenstanders gemarteld en doodgeschoten.

  • 16 januari
    Eén van de zeven artsen die Pinochet heeft onderzocht, verklaart op de website van de krant El Mostrador dat de generaal licht dement is. De officiële uitslag van het medisch onderzoek is nog niet bekend.

  • 13 januari
    Onderzoeksrechter stelt het verhoor van Pinochet tien dagen uit.

  • 9 januari
    De oud-dictator laat zich alsnog medisch keuren. Hij zou van gedachten zijn veranderd, nadat legerchef Izurieta had gedreigd hem niet meer te steunen. Het leger is belangrijk om zijn machtsspel met de regering en de rechters te kunnen volhouden.

  • 7 januari
    Pinochet komt niet opdagen bij de medische keuring. Hij blijft thuis, op zijn zwaarbewaakte landgoed in de buurt van Santiago.

  • 5 januari
    Pinochets advocaten laten weten dat hun cliënt niet meewerkt aan een medisch onderzoek en een gerechtelijk verhoor. Onderzoeksrechter Guzman heeft bepaald dat Pinochet op 7 en 8 januari door artsen wordt getest. De rechter wil hem op 9 januari ondervragen.

    2000

  • 26 december
    Het Chileense hooggerechtshof bepaalt toch dat een onderzoeksrechter Pinochet niet mag ondervragen, voordat de generaal door artsen is onderzocht. Die moeten - voor 9 januari 2001 - vaststellen of hij geestelijk in staat is een proces te doorstaan.

  • 11 december
    Het Chileense hof van beroep heft het huisarrest op, dat Pinochet een week eerder heeft gekregen. Rechter stelde hem toen ook in staat van beschuldiging. Zijn advocaten gingen hiertegen in beroep, omdat ze vinden dat hun cliënt eerst ondervraagd had moeten worden.

  • 22 augustus
    De woordvoerder van Pinochet deelt mee dat hij niet bereid is mee te werken aan het wettelijk verplichte psychiatrisch onderzoek. De voormalige opperbevelhebber wil zijn lichamelijke gesteldheid wel laten testen.

  • 8 augustus
    Pinochet verliest zijn parlementaire onschendbaarheid, doordat 14 van de 20 rechters hier voor stemmen. Tegen dit besluit is geen beroep meer mogenlijk. Hij kan zijn vervolging nu alleen nog ontlopen als onafhankelijke arsten hem 'dement' of 'gek' verklaren.

  • 25 juli
  • Het lijkt erop dat het hooggerechtshof in Santiago zal besluiten dat geen advies over de gezondheid van de 84-jarige Pinochet hoeft te worden ingewonnen. Zijn advocaten willen zo'n advies, omdat zij vinden dat hun cliënt niet in staat is zich goed te verdedigen.

  • 12 juli
    Begin van de zitting van de Chileense Hoge Raad, die zich onder meer buigt over de politieke onschendbaarheid van de oud-dictator.

  • 6 maart
    De Chileense rechter Juan Guzman Tapia, die de aanklachten tegen de oud-dictator onderzoekt, vraagt het hof van beroep de politieke onschendbaarheid van Pinochet op te heffen.

  • 4 maart
    Duizenden tegenstanders van Pinochet trekken naar het presidentiële paleis om de berechting van de oud-dictator te eisen. De demonstratie loopt uit op een veldslag met de politie.

  • 3 maart
    Pinochet landt na 500 dagen huisarrest in Londen op Chileense bodem. Hij verlaat het vliegtuig in een rolstoel, maar staat dan tot ieders verbazing op om de leider van de Chileense strijdkrachten te begroeten. De Chileense regering veroordeelt de feestelijke ontvangst.


  • 2 maart
    Minister Straw neemt het definitieve besluit om Augusto Pinochet vrij te laten en niet uit leveren. Enkele uren later vliegt Pinochet terug naar huis.

  • 22 februari
    Spaanse doktoren vinden Pinochet gezond genoeg om een proces te doorstaan.

  • 15 februari
    De kamer van beroep van het Londense High Court besluit dat het medische rapport over Pinochet moet worden overhandigd aan landen die om zijn uitlevering hebben gevraagd.

  • 8 februari
    De klacht van België en zes mensenrechtenorganisaties wordt ontvankelijk verklaard.

  • 31 januari/1 februari
    Het High Court verwerpt de klacht van België en de mensenrechtenorganisaties, die vervolgens beroep aantekenen.

  • 26 januari
    De Belgische regering en zes mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International en Human Rights Watch, eisen voor het Londense High Court een onafhankelijk onderzoek naar de medische grond voor vrijlating.

  • 18 januari
    Chili stuurt een vliegtuig om Pinochet op te halen.

  • 17 januari
  • Spanje zegt niet in beroep te gaan tegen Straws beslissing, hoewel dat betekent dat de oud-dictator eventueel op eigen bodem wordt berecht. Veel mensen zien liever dat hij voor meer onafhankelijke buitenlandse rechters moet verschijnen.


  • 11 januari
    Straw wil Pinochet op grond van het advies van de artsen om gezondheidsredenen vrijlaten. Volgens hem heeft de Chileen hersenbeschadiging. Daardoor zou zijn geheugen niet meer goed werken. Straw geeft de betrokken partijen zeven dagen de tijd om op die beslissing te reageren.

    1999

  • 5 november
    Londen stelt voor Pinochet te laten onderzoeken door een team van onafhankelijke artsen, dat bekijkt of hij in staat is een proces te doorstaan.

  • 14 oktober
    Chili vraagt Londen om Pinochet op humanitaire gronden vrij te laten.

  • 14 september
    Spanje verwerpt het verzoek van Chili om de zaak-Pinochet door middel van arbitrage te regelen.

  • 24 maart
    De Law Lords bepalen dat Pinochet kan worden uitgeleverd, maar dat Spanje hem alleen kan berechten voor misdrijven die na 1988 onder zijn bewind zijn gepleegd.

    1998

  • 10 december
    Garzon klaagt Pinochet in Madrid officieel aan wegens genocide, terrorisme en marteling.

  • 9 december
    De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, besluit de uitleveringsprocedure voort te zetten. Pinochet verlaat het ziekenhuis, maar blijft onder politietoezicht staan.

  • 25 november
    De Law Lords, die het hoogste Britse rechtsorgaan vormen, ontzeggen Pinochet onschendbaarheid, tegen het vonnis van het hooggerechtshof in.

  • 6/24 november
    Spanje, Zwitserland, Frankrijk en België vragen Londen formeel om uitlevering.

  • 30 oktober
    Het hooggerechtshof in Madrid verklaart zich bevoegd Pinochet te berechten.

  • 28 oktober
    Het Britse hooggerechtshof verklaart de arrestatie onwettig. Pinochet is volgens het hof diplomatiek onschendbaar, omdat hij staatshoofd was toen de misdaden werden gepleegd.
  • 16 oktober
    Generaal Augusto Pinochet Ugarte (1915) wordt in een Londens ziekenhuis gearresteerd op verzoek van de Spaanse onderzoeksrechters Baltasar Garzon en Garcia Castellon. Zij willen hem vervolgen voor het martelen en vermoorden van 79 Spaanse burgers tijdens zijn bewind van 1973 tot 1990.


    Chili tekent officieel protest aan. Pinochet is bij zijn aftreden als opperbevelhebber, in maart 1998, tot senator-voor-het-leven benoemd, waardoor hij tot zijn dood politieke onschendbaarheid geniet.
 

Hoofdpunten pagina
Overzicht dossiers


Dossier Pinochet

Nieuwsoverzicht
2001
2002

Chronologisch overzicht zaak-Pinochet

Biografie Pinochet

De aanklachten tegen Pinochet

Sitetips