|
Twee juli 2002 staakt het Chileense hooggerechtshof de vervolging
van de 86-jarige Chileense oud-dicator Augusto Pinochet om gezondheidsredenen.
Het is de laatste zet in een juridisch steekspel dat jaren heeft
geduurd.
In 1998 laat een Spaanse onderzoeksrechter de oud-dictator arresteren
in een Londens ziekenhuis. Anderhalf jaar later laat de Engelse
regering hem terugkeren naar Chili, omdat Pinochets gezondheid geen
rechtszaak zou toelaten. Behalve aan een hersenbeschadiging, zou
Pinochet onder meer lijden aan suikerziekte en astma.
Pogingen om Pinochet in eigen land voor de rechter te krijgen stranden
vervolgens in juli 2002, ruim twee jaar nadat Pinochet na 18 maanden
huisarrest in Groot-Brittannië, weer voet op eigen bodem zette.
Chronologie van de kwestie-Pinochet:
2002
- 2 juli
Het Chileense hooggerechtshof staakt de vervolging van de 86-jarige
ex-dictator Pinochet. Vier van de vijf rechters vinden dat zijn
gezondheid te slecht is om terecht te staan. Het besluit van het
hoogste rechtsorgaan is een bevestiging van wat de lagere rechtbank
in maart 2001 al had besloten. Familieleden van de slachtoffers
betwijfelen of hij echt aan al deze kwalen lijdt. Volgens hen
is hij nooit onafhankelijk medisch getest, maar altijd door bevriende
legerartsen. Zij hebben teleurgesteld op de uitspraak van het
hooggerechtshof gereageerd, maar zijn van plan hem opnieuw aan
te klagen.
2001
- 7 augustus
Het Chileense Hooggerechtshof wijst de uitlevering van Pinochet
aan Argentinië af. Het hof bevestigt hiermee het vonnis van een
lagere rechtbank. Het uitleveringsverzoek van de Argentijnse justitie
zou niet voldoen aan de eisen die de Chileense wet stelt.
- 31 juli
Pinochet hoeft definitief niet voor de rechter te verschijnen
in de zaak die nabestaanden van slachtoffers van zijn bewind hebben
aangespannen. Het hof van beroep in Santiago bevestigde de eerdere
opschorting van het proces wegens Pinochets geestelijke toestand.
Een rechtbank in Chili besloot begin juli dat Pinochet "geestelijk
niet in staat" zou zijn voor een rechter te verschijnen.
- 20 juli
Een federale Argentijnse rechter eist dat de Pinochet 'preventief'
wordt opgesloten. Ondertussen zal in Argentinië bekeken worden
of hij kan worden uitgeleverd voor zijn medewerking aan het 'Plan-Condor',
dat de repressie van critici van de dictatuur in de jaren zeventig
en tachtig regelde.
- 10 juli
Honderden mensen demonstreren in de Chileense hoofdstad Santiago
tegen het besluit om de strafzaak tegen de oud-dictator Pinochet
op te schorten. Het Hof van Beroep heeft de strafzaak een dag
eerder opgeschort vanwege de vermeend slechte gezondheid van de
oud-dictator. De politie gebruikt traangas en waterkanonnen om
de betogers te verdrijven.
- 9 juli
De strafzaak tegen Pinochet wordt opgeschort nadat het Hof van
Beroep in Santiago tot de conclusie is gekomen dat Pinochet te
ziek is om terecht te staan. Artsen hebben vastgesteld dat de
oud-dictator aan het dementeren is. De laatste dagen ging in Chili
het gerucht dat de 85-jarige Pinochet op sterven ligt.
- 8 juli
De jongste dochter van de 85-jarige Pinochet verklaart tegenover
een Chileense krant dat haar vader op sterven ligt. Na vijf dagen
in een militair hospitaal, wil pinochet niet langer in het ziekenhuis
verpleegd wilde worden. De hele familie komt bijeen in zijn huis.
Geruchten dat Pinochet al overleden is worden ontkend door familieleden.
Volgens de jongste dochter van Pinochet is de familie op alles
voorbereid.
- 28 maart
Het hooggerechtshof in Chili heeft onderzoeksrechter Guzman opdracht
gegeven onderzoek te doen naar de moord op vijf Duitsers tijdens
het militaire bewind van dictator Pinochet. De opdracht volgt
op een verzoek van de Duitse justitie die in eigen land aanklachten
binnen kreeg.
- 14 maart
Het Hof van Beroep stemt in met een voorwaardelijke opheffing
van het huisarrest van Pinochet, omdat de ernstigste aanklachten
tegen hem zijn vervallen. De generaal betaalt voor zijn invrijheidstelling
een borgsom van ruim 8000 gulden.
- 8 maart
Het Hof van Beroep in Santiago bepaalt dat Pinochet mag worden
vervolgd. Wel moeten twee ernstige aanklachten vervallen. De belangrijkste
is zijn betrokkenheid bij de zogenoemde Karavaan des Doods.
- 31 januari
Augusto Pinochet wordt officieel onder huisarrest geplaatst in
zijn villa. Onderzoeksrechter Juan Guzman laat hem officieel inlichten
over de aanklacht wegens moord en ontvoering ten tijde van zijn
militaire dictatuur in de jaren '70 en '80.
- 29 januari
De Chileense onderzoeksrechter Guzman beveelt de arrestatie en
de berechting van oud-dictator Pinochet, omdat hij hem er - naar
aanleiding van zijn verhoor op 23 januari - van verdenkt verantwoordelijk
te zijn voor martelingen en verdwijningen van linkse tegenstanders.
Pinochet wordt onofficieel onder huisarrest geplaatst.
- 23 januari
Pinochet moet verschijnen voor de Chileense onderzoeksrechter
Guzman. Omdat Pinochet te ziek zou zijn ("licht seniel", beweren
zijn artsen) zoekt Guzman de oud-dictator op in diens villa buiten
Santiago. Het verhoor is bedoeld als een eerste stap naar een
proces om de oud-dictator te veroordelen voor misdaden onder zijn
bewind van 1973 tot 1990.
- 23 januari
Een voormalige legercommandant, Joaquin Lagos, legt belastende
verklaringen af ten aanzien van de oud-dictator. Volgens hem heeft
de 'karavaan des doods' op bevel van Pinochet in 1973 veertien
tegenstanders gemarteld en doodgeschoten.
- 16 januari
Eén van de zeven artsen die Pinochet heeft onderzocht,
verklaart op de website van de krant El Mostrador dat de generaal
licht dement is. De officiële uitslag van het medisch onderzoek
is nog niet bekend.
- 13 januari
Onderzoeksrechter stelt het verhoor van Pinochet tien dagen uit.
- 9 januari
De oud-dictator laat zich alsnog medisch keuren. Hij zou van gedachten
zijn veranderd, nadat legerchef Izurieta had gedreigd hem niet
meer te steunen. Het leger is belangrijk om zijn machtsspel met
de regering en de rechters te kunnen volhouden.
- 7 januari
Pinochet komt niet opdagen bij de medische keuring. Hij blijft
thuis, op zijn zwaarbewaakte landgoed in de buurt van Santiago.
- 5 januari
Pinochets advocaten laten weten dat hun cliënt niet meewerkt
aan een medisch onderzoek en een gerechtelijk verhoor. Onderzoeksrechter
Guzman heeft bepaald dat Pinochet op 7 en 8 januari door artsen
wordt getest. De rechter wil hem op 9 januari ondervragen.
2000
- 26 december
Het Chileense hooggerechtshof bepaalt toch dat een onderzoeksrechter
Pinochet niet mag ondervragen, voordat de generaal door artsen
is onderzocht. Die moeten - voor 9 januari 2001 - vaststellen
of hij geestelijk in staat is een proces te doorstaan.
- 11 december
Het Chileense hof van beroep heft het huisarrest op, dat Pinochet
een week eerder heeft gekregen. Rechter stelde hem toen ook in
staat van beschuldiging. Zijn advocaten gingen hiertegen in beroep,
omdat ze vinden dat hun cliënt eerst ondervraagd had moeten
worden.
- 22 augustus
De woordvoerder van Pinochet deelt mee dat hij niet bereid is
mee te werken aan het wettelijk verplichte psychiatrisch onderzoek.
De voormalige opperbevelhebber wil zijn lichamelijke gesteldheid
wel laten testen.
- 8 augustus
Pinochet verliest zijn parlementaire onschendbaarheid, doordat
14 van de 20 rechters hier voor stemmen. Tegen dit besluit is
geen beroep meer mogenlijk. Hij kan zijn vervolging nu alleen
nog ontlopen als onafhankelijke arsten hem 'dement' of 'gek' verklaren.
- 25 juli
- Het lijkt erop dat het hooggerechtshof in Santiago zal besluiten
dat geen advies over de gezondheid van de 84-jarige Pinochet hoeft
te worden ingewonnen. Zijn advocaten willen zo'n advies, omdat
zij vinden dat hun cliënt niet in staat is zich goed te verdedigen.
- 12 juli
Begin van de zitting van de Chileense Hoge Raad, die zich onder
meer buigt over de politieke onschendbaarheid van de oud-dictator.
- 6 maart
De Chileense rechter Juan Guzman Tapia, die de aanklachten tegen
de oud-dictator onderzoekt, vraagt het hof van beroep de politieke
onschendbaarheid van Pinochet op te heffen.
- 4 maart
Duizenden tegenstanders van Pinochet trekken naar het presidentiële
paleis om de berechting van de oud-dictator te eisen. De demonstratie
loopt uit op een veldslag met de politie.
- 3 maart
Pinochet
landt na 500 dagen huisarrest in Londen op Chileense bodem. Hij
verlaat het vliegtuig in een rolstoel, maar staat dan tot ieders
verbazing op om de leider van de Chileense strijdkrachten te begroeten.
De Chileense regering veroordeelt de feestelijke ontvangst.
- 2 maart
Minister Straw neemt het definitieve besluit om Augusto Pinochet
vrij te laten en niet uit leveren. Enkele uren later vliegt Pinochet
terug naar huis.
- 22 februari
Spaanse doktoren vinden Pinochet gezond genoeg om een proces te
doorstaan.
- 15 februari
De kamer van beroep van het Londense High Court besluit dat het
medische rapport over Pinochet moet worden overhandigd aan landen
die om zijn uitlevering hebben gevraagd.
- 8 februari
De klacht van België en zes mensenrechtenorganisaties wordt ontvankelijk
verklaard.
- 31 januari/1 februari
Het High Court verwerpt de klacht van België en de mensenrechtenorganisaties,
die vervolgens beroep aantekenen.
- 26 januari
De Belgische regering en zes mensenrechtenorganisaties, waaronder
Amnesty International en Human Rights Watch, eisen voor het Londense
High Court een onafhankelijk onderzoek naar de medische grond
voor vrijlating.
- 18 januari
Chili stuurt een vliegtuig om Pinochet op te halen.
- 17 januari
- Spanje zegt niet in beroep te gaan tegen Straws beslissing,
hoewel dat betekent dat de oud-dictator eventueel op eigen bodem
wordt berecht. Veel mensen zien liever dat hij voor meer onafhankelijke
buitenlandse rechters moet verschijnen.
- 11 januari
Straw wil Pinochet op grond van het advies van de artsen om gezondheidsredenen
vrijlaten. Volgens hem heeft de Chileen hersenbeschadiging. Daardoor
zou zijn geheugen niet meer goed werken. Straw geeft de betrokken
partijen zeven dagen de tijd om op die beslissing te reageren.
1999
- 5 november
Londen stelt voor Pinochet te laten onderzoeken door een team
van onafhankelijke artsen, dat bekijkt of hij in staat is een
proces te doorstaan.
- 14 oktober
Chili vraagt Londen om Pinochet op humanitaire gronden vrij te
laten.
- 14 september
Spanje verwerpt het verzoek van Chili om de zaak-Pinochet door
middel van arbitrage te regelen.
- 24 maart
De
Law Lords bepalen dat Pinochet kan worden uitgeleverd, maar dat
Spanje hem alleen kan berechten voor misdrijven die na 1988 onder
zijn bewind zijn gepleegd.
1998
- 10 december
Garzon klaagt Pinochet in Madrid officieel aan wegens genocide,
terrorisme en marteling.
- 9 december
De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, besluit
de uitleveringsprocedure voort te zetten. Pinochet verlaat het
ziekenhuis, maar blijft onder politietoezicht staan.
- 25 november
De Law Lords, die het hoogste Britse rechtsorgaan vormen, ontzeggen
Pinochet onschendbaarheid, tegen het vonnis van het hooggerechtshof
in.
- 6/24 november
Spanje, Zwitserland, Frankrijk en België vragen Londen formeel
om uitlevering.
- 30 oktober
Het hooggerechtshof in Madrid verklaart zich bevoegd Pinochet
te berechten.
- 28 oktober
Het Britse hooggerechtshof verklaart de arrestatie onwettig. Pinochet
is volgens het hof diplomatiek onschendbaar, omdat hij staatshoofd
was toen de misdaden werden gepleegd.
- 16 oktober
Generaal
Augusto Pinochet Ugarte (1915) wordt in een Londens ziekenhuis
gearresteerd op verzoek van de Spaanse onderzoeksrechters Baltasar
Garzon en Garcia Castellon. Zij willen hem vervolgen voor het
martelen en vermoorden van 79 Spaanse burgers tijdens zijn bewind
van 1973 tot 1990.
Chili tekent officieel protest aan. Pinochet is bij zijn aftreden
als opperbevelhebber, in maart 1998, tot senator-voor-het-leven
benoemd, waardoor hij tot zijn dood politieke onschendbaarheid
geniet.
|