Portret
Pim Fortuyn
Fortuyn
wilde acht jaar geleden al premier worden (NOVA)
Fortuyn
wordt geïnterviewd door BBC-journalist Simpson (NOVA)
Het
laatste interview met Fortuyn door een stagiair van BNN, kort voor de aanslag
Necrologie
van een flamboyante politicus
Fel
bekritiseerd door zijn tegenstanders, geliefd door vele kiezers. Hoe
het ook zij, Pim Fortuyn (54) werkte zich in de kijker. Niet in het
minst door zijn opvallende stijl van debatteren. Zijn missie: het
premierschap van Nederland. Een portret van een charismatisch politicus
die Nederland op zijn kop zette.
Zijn partij Lijst Pim Fortuyn (LPF) haalde bij de verkiezingen op
15 mei 26 zetels en werd na het CDA de grootste partij in Nederland.
Een historische binnenkomst in de Kamer, maar of dat meer zou zijn
geweest met Fortuyn zelf aan het roer? Niemand zal het ooit weten,
want op zes mei, minder dan twee weken voor de verkiezingen kwam Pim
Fortuyn tijdens een aanslag om het leven.
Na afloop van een interview op Radio 3 werd de lijsttrekker van de
LPF op het Mediapark in Hilversum even na 18.00 uur vijf of zes keer
van dichtbij beschoten. Hij werd geraakt in hoofd, hals en borst.
Na de aanslag is hij nog behandeld op het terrein, maar rond 19.00
uur is hij overleden.
Woestijn
Of Fortuyn nu in debat was met Marcel van Dam in het Vara-programma
Het Lagerhuis of ondervraagd werd door NOVA-presentator Kees Driehuis,
hij speelde graag de verongelijkte. Hij wist het beter, maar waande
zich een Cassandra, de profete die naderend onheil voorspelde, maar
door niemand werd geloofd. Ook Fortuyn voelde zich soms een roepende
in de woestijn.
Elsevier-hoofdredacteur
Arendo Joustra noemde Fortuyn een 'oprecht man' die niet bang was
om zijn nek uit te steken. Dat gold zeker voor diens pogingen om ooit
minister-president te worden. "Hij gaat voor het hoogste",
zei Joustra enkele maanden geleden. "Dat tekent de man. Je gaat
in de politiek om dingen te regelen. En waar kun je dat beter dan
vanuit het Torentje. Hij loopt voorop, is veranderingsgezind en in
die zin nog steeds progressief."
Bas
van Kleef onlangs in de Volkskrant: "Hij wil steeds hogerop,
want zijn missie is Nederland hervormen. Maar alle publieke functies
die hij tot nog toe vervulde, verliet hij vooral met achterlating
van haat, onbegrip, ergernis, ruzie of op zijn best gemengde gevoelens.
Zo heeft hij zichzelf in de positie van de onbegrepen messias gemanoeuvreerd."
Leefbaar
Nederland
F ortuyn had genoeg van zijn positie aan de zijlijn. Na eerdere avances
met de PvdA, VVD en, meest recent, het CDA, kiest hij eind 2001 voor
Leefbaar Nederland (LN). Fortuyn stuwt LN op naar 22 zetels in de
wekelijkse peilingen. Maar na een spraakmakend Volkskrant-interview,
waarin hij zich niet houdt aan de afspraken met het partijbestuur
van LN, wordt hij door datzelfde bestuur als lijsttrekker aan de dijk
gezet.
Fortuyn
zegt in dat interview dat Nederland vol is en dat er geen asielzoekers
meer moeten worden toegelaten. Wat hem betreft worden de grenscontroles
verscherpt en het Verdrag van Schengen opgezegd. "Veertigduizend
asielzoekers per jaar, dat is in vier jaar tijd een stad van een omvang
van Groningen. Dat moeten mensen zich eens goed realiseren."
Hij voegt eraan toe: "Janmaat had gewoon voor een deel gelijk."
In
hetzelfde interview noemt de LN-lijsttrekker de islam "een achterlijke
cultuur" en zegt hij dat het anti-discriminatie-artikel 1 van
de Grondwet mag worden geschrapt. Dat gaat het partijbestuur van Leefbaar
Nederland te ver. Volgens de partij is artikel 1 de hoeksteen van
de samenleving. Fortuyn moet opstappen als lijsttrekker omdat hij
zich niet wil distantiëren van het Volkskrant-interview. Terwijl
Leefbaar Nederland vrijwel meteen in een vrije val terecht komt en
in de peilingen zakt tot onder de tien zetels, richt Fortuyn zijn
eigen partij op: Lijst Pim Fortuyn (LPF).
Rooms-Katholiek
Wilhelmus Simon Petrus Fortuyn wordt 19 februari 1948 geboren
in een conservatief rooms-katholiek milieu in Velsen. Zijn schoolcarrière
aan de HBS verloopt voorspoedig. In 1967 behaalt hij zijn diploma.
Vier jaar later behaalt hij zijn doctoraal Sociologie aan de Universiteit
van Amsterdam. Aan de Universiteit van Groningen promoveert hij in
1980 tot doctor in de Sociale Wetenschappen op de lijvige studie:
'Sociaal-economische politiek in Nederland 1945-1949'.
Zijn
politiek-maatschappelijke carrière kent een voortvarende start.
Eind jaren zestig is Fortuyn actief in de Amsterdamse studentenbeweging.
In 1969 wordt hij lid van de Protestants Christelijk Besturenraad.
Van 1970 tot 1972 doceert hij aan Nijenrode in Breukelen. Vanaf 1972
werkt hij zestien jaar als docent in Groningen aan de faculteit Sociologie.
Hij verdient zijn geld als universitair hoofddocent sociaal-economische
politiek/beleid. In 1986 is de professor-doctor part-timemedewerker
van de Sociaal Economische Raad (SER).
Na
zijn vertrek uit het noorden vestigt hij zich in Rotterdam waar hij
een adviesbureau opricht. Hij wordt aangetrokken als projectleider
bij de invoering van de OV-jaarkaart, een van zijn succesvolste banen
(1989-1992). Daarna ontpopt hij zich als boekenschrijver, columnist
en wordt hij een veelgevraagde gastspreker.
Omstreden
Fortuyns pittige uitspraken doen regelmatig stof opwaaien. In
het blad van de actiegroep Mileudefensie zegt hij bijvoorbeeld: "Ook
in Egypte en Bangladesh kunnen ze de dijken best verhogen. Ze moeten
daar eens een keer de handen uit de mouwen steken, meneer! Dacht u
dat wij die Deltawerken cadeau hadden gekregen?"
Bij
de lancering van Pim Fortuyn als lijsttrekker van Leefbaar Nederland
vergelijkt voorzitter Jan Nagel hem met een topvoetballer vol risico's,
die vanwege zijn gedurfde uitspraken een lastpak zou kunnen worden
voor diens partij. Fortuyn reageert ter plekke: "Ik zal niet
zeggen dat Nederland vol is, maar wel behoorlijk druk. In mijn ogen
zelfs een beetje te druk." Desondanks is Fortuyn met overmacht
van stemmen gekozen tot lijsttrekker van Leefbaar Nederland.
Islam
Fortuyn heeft in 1997 een boek geschreven met de niets verhullende
titel 'Tegen de islamisering van onze cultuur'. Dit boek veroorzaakt
aardig wat ophef in Nederland. Zo waarschuwt hij dat de islam, met
name via de in Nederland wonende moslims, een bedreiging vormt voor
essentiële Nederlandse normen en waarden. 'Nederlanders zijn
zich door hun vergevorderde individualisering niet bewust van hun
culturele identiteit en de verworvenheden die daarbij horen: de scheiding
van kerk en staat, de positie van de vrouw en de positie van de homoseksuelen.
Hun onverschilligheid maakt Nederlanders een makkelijke en kwetsbare
prooi', is de porté van Fortuyns uitspraken.
In
een vraaggesprek met het Rotterdams Dagblad riep Fortuyn 28 augustus
2001 op tot een 'Koude Oorlog tegen de islam'. Nederland moet zich
wapenen tegen de invloed van de islam, omdat "daarin de grootste
bedreiging van de wereldvrede schuilt", vindt Fortuyn. Drie organisaties
hebben naar aanleiding van de "grievende" uitspraken een
klacht ingediend bij de Rotterdamse hoofdofficier van Justitie.
Bedrijfsrisico
Oud-fractievoorzitter van de VVD, Hans Wiegel, doet eind 2001 op de
site van LN de volgende observatie: "Ik ken Pim Fortuyn goed,
ben zeer op hem gesteld en je kan ontzettend met hem lachen. Je bent
waarschijnlijk voor of tegen hem, want hij durft natuurlijk wel bepaalde
issues aan te raken, maar is ook snel ontvlambaar. Op tenen staan
mag best, dat deed ik vroeger ook, maar dat is wel een extra bedrijfsrisico."
Bij
de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam behaalt Leefbaar Rotterdam,
waarvan lijsttrekker Fortuyn ook lijsttrekker was, op zes maart met
17 zetels een historische overwinning. Leefbaar Rotterdam is meteen
de grootste partij in de tweede stad van Nederland. De PvdA verliest
vier zetels, de VVD wordt meer dan gehalveerd. Het was een voorbode
van wat ze na 15 mei te wachten staat.
Zie ook: fotopagina over de
Fortuyn als mediahype
|
|
|