| Rechters Van der G. wegen unieke straf | 14-04-2003 |
De rechtbank in Amsterdam doet dinsdag uitspraak in de rechtszaak
tegen Volkert van der G. Een historisch proces, waarbij het niet langer
gaat om de vraag of de 33-jarige Harderwijker Pim Fortuyn op 6 mei
van vorig jaar inderdaad heeft vermoord. Van der G. heeft bekend,
en het bewijs tegen hem is overweldigend. Nee, de hamvraag is of Van
der G. een tijdelijke gevangenisstraf krijgt, of levenslang, zoals
het Openbaar Ministerie eist. Een
levenslange straf voor een enkelvoudige moord, hoe schokkend ook,
zou in de Nederlandse strafrechtgeschiedenis uniek zijn. Levenslang
wordt überhaupt in ons land maar zelden opgelegd: sinds de Tweede
Wereldoorlog ruim twintig keer, als je de oorlogsmisdadigers niet
meetelt. Levenslang kun je in Nederland krijgen sinds 1878, acht jaar
na de afschaffing van de doodstraf. Overigens grijpen rechters de laatste jaren steeds vaker naar dit wapen. Volgens advocaat Anker (die een eigen archief bijhoudt van dit soort zaken, "omdat niemand anders dat doet") hebben sinds begin 2002 zeven mensen levenslang gekregen, evenveel als in de hele periode van 1945 tot 1995. In de meeste gevallen gaat het om mensen die meerdere moorden op hun geweten hebben, of al eerder zijn veroordeeld. Een voorbeeld van het laatste is de man uit Assen die Naomi Chanel Eleveld heeft vermoord. Hij had al eerder gezeten voor zedenmisdrijven. Levenslang betekent in ons land ook echt levenslang. Anders dan bij een tijdelijke straf (maximaal 20 jaar) komt een veroordeelde niet in aanmerking voor een vervroegde invrijheidstelling, als een deel van de straf (meestal tweederde) is uitgezeten. Alleen gratie kan ervoor zorgen dat de veroordeelde niet in de gevangenis hoeft te sterven. Sinds 1952 is dat twee keer gebeurd. Uniek Dat officier van Justitie Plooy toch deze zware straf heeft geëist, heeft te maken met het unieke karakter van deze zaak. De moord op Fortuyn was de eerste politieke moord in ons land sinds de liquidatie van de gebroeders de Witt in 1672. "Wie de uitzonderlijke daad begaat dat hij het hart van het democratisch proces op criminele wijze en onherstelbaar doorboort, behoort ook uitzonderlijk gestraft te worden", aldus Plooy in zijn requisitoir. Dat Van der G. weigerde volmondig spijt te betuigen over zijn daad, werkt niet in zijn voordeel. Integendeel. Volgens Plooy draagt diens "afwezigheid van morele twijfel" en "starheid in opvattingen" het gevaar in zich dat hij in de herhaling valt. Wraak Van der G.'s advocaten wijzen die interpretatie van de hand. Volgens hen heeft hun cliënt nooit beoogd de democratie om ver te werpen. De milieu-activist wilde met zijn daad juist voorkomen dat Fortuyns ideeën en denkbeelden onze democratie zouden ontwrichten.  Hoe
strafbaar de moord op Fortuyn feitelijk ook is, het motief zelf was
niet moreel verwerpelijk, meent de verdediging. Er waren vorig jaar
vele Nederlanders die Fortuyn een gevaar vonden voor onze democratie.
"Volkert moet de straf krijgen voor wat hij heeft gedaan, niet
voor wat hij is en zeker niet voor hoe men wil zien". Zij riepen de Amsterdamse rechters dan ook op zich niet te laten leiden door de gevoelens van "haat en wraak" in de samenleving. Een tijdelijke straf is wat hun betreft het meest op zijn plaats. Lading De voorzitter van de rechtbank, F. Bauduin, staat bekend als een eigenzinnig en onverstoorbaar magistraat. Maar hij zal zich, net als zijn collega's, terdege bewust zijn van de emotionele en politieke lading van het vonnis dat hij dinsdag velt. Een lagere straf dan levenslang zal voor veel Fortuyn-aanhangers, drie weken voor de eerste verjaardag van zijn dood, onverteerbaar zijn. Wellicht kunnen ze hoop putten uit de wetenschap dat de uitspraak van de rechtbank vermoedelijk niet het slotbedrijf is in dit drama. Hoe het vonnis ook uitvalt, de verdediging of het OM zullen ongetwijfeld in beroep gaan. |
 Inhoud dossier Uitspraken
proces Een jaar
later
6
mei 2002
Nederland rouwt Portretten |
