Het klinkt als een flauw mopje: 'Wat is het verschil tussen Fortuyn en Mussert?' Historici vroegen zich dit serieus af. Zij zeggen in het Historisch Nieuwsblad (HN) dat er een aantal treffende overeenkomsten bestaat tussen de 'duistere kanten' van het gedachtegoed van Pim Fortuyn en NSB-leider Anton Mussert.

Geertje Dekkers en Philip van de Poel interviewden voor hun artikel 'De wortels van Fortuyns gedachtegoed' in HN een aantal historici. Ze menen dat onder andere de beschuldiging van demonisering door de tegenstanders van Fortuyn, niet nieuw is. Ook toen de winst van de NSB bij de verkiezingen in 1935 weerstand opwekte, klaagde de tweede man van de NSB, Van Geelkerken, over laster.

Joden
De manier waarop de NSB over joden sprak, zou lijken op de uitspraken van Pim Fortuyn over moslims. "Een deel wenst niet meer dan in goede harmonie een behoorlijk stuk brood te verdienen op alleszins eerlijke wijze", werd uit de mond van Mussert over joden opgetekend, maar hij had moeite met joden "die geen deel hebben aan onze nationale gedachte."

Fortuyn onderstreepte volgens het Historisch Nieuwsblad een soortgelijk verschil tussen moslims die zich hebben aangepast en degenen die hun 'achterlijke' cultuur blijven aanhangen. Andere gelijkenissen vonden de schrijvers in de meningen van Fortuyn en Mussert over leiderschap, de analyse van de teloorgang van de Nederlandse natie en het anti-establishmentgevoel.

Eén van de geciteerde historici is Mussert-biograaf Jan Meyers. Die toont overeenkomsten tussen Fortuyn en de NSB'er als het gaat om kritiek op de 'politicasters', die volgens Anton Mussert het land kunstmatig verdeeld hielden om de buit beter te kunnen verdelen. Fortuyn zette zich regelmatig af tegen het 'paarse regentendom'. "Fortuyn belandt in dezelfde hoek als Mussert door voortdurend de klunzen aan te wijzen die het zaakje verpesten", aldus Meyers.

Extreem-rechts vaarwater
Hoogleraar Nieuwste Geschiedenis aan de VU G. Zondergeld meent dat Fortuyns "rücksichtlose generalisaties" hem in "extreem-rechts vaarwater" brachten. "Buitenlanders worden de belichaming van een gevoel van angst en vervreemding, daarvoor in de plaats moet er weer een organisch gegroeide, volkse verbinding komen".

Nieuwsoverzicht

Uitspraken proces
• hoger beroep
• rechtbank

Een jaar later
• herdenkingen
• foto's herdenkingen
• ooggetuigen
• Den Haag Vandaag

6 mei 2002
• Fortuyn vermoord
• reconstructie
• "Even na zessen"
• foto's arrestatie
• eerste reacties
• rapport beveiliging

Nederland rouwt
• spontane uitingen
• begrafenis
• herbegrafenis

Portretten
• Pim Fortuyn
• Volkert van der G.

Site tips