|
AIVD
en De Vries schoten tekort
Korthals geen actieve rol
AIVD luisterde Fortuyn niet af
Fortuyn werkte niet mee
Leefbaar Nederland en LPF
Aanbevelingen commissie
Geen politieke consequenties
 Pim
Fortuyn had tijdens de aanloop naar de verkiezingen in mei 2002
beveiligd moeten worden. Dat dit niet gebeurde had twee redenen.
De AIVD, toen nog BVD geheten, ging laks te werk en Fortuyn zelf
werkte niet mee. Dat zijn de belangrijkste conclusies uit het rapport
van de commissie Van den Haak. Maar de commissie concludeert ook
dat het een illusie is te denken dat persoonsbeveiliging een moord
kan voorkomen.
Uit het vandaag gepresenteerde rapport moet blijken of de toenmalige
ministers De Vries van Binnenlandse Zaken en Korthals van Justitie
Fortuyn terecht geen beveiliging hebben gegeven. Over de rol van
De Vries is de commissie mild. Hij heeft naar aanleiding van het
taartincident, waarbij Fortuyn drie taarten in zijn gezicht gegooid
kreeg, twee keer een dreigingsanalyse laten uitvoeren.
AIVD en De Vries schoten tekort
 De
Vries liet de Grote Evaluatiedriehoek (GED) en de Technische Evaluatiecommissie
(TEC) uitzoeken of Fortuyn gevaar liep. In beide organen zitten
ambtenaren van verschillende ministeries en inlichtingendiensten.
De TEC vroeg de AIVD beide keren om een analyse, maar deze voldeed
niet aan dat verzoek, mede doordat Fortuyn zelf niet over concrete
dreigingen sprak.
De AIVD schoot vervolgens tekort, aldus de commissie. De dienst
deed geen grondig onderzoek, maar ging alleen na of bij de eigen
organisatie informatie over dreiging voorhanden was. Daarnaast verzuimde
de AIVD navraag te doen bij de politie. Er werd geen analyse gemaakt
van Fortuyns controversiële uitspraken en de daarop volgende
reacties. En daadwerkelijke en mogelijke aantastingen van Fortuyns
veiligheid werden niet onderzocht.
Minister De Vries verzuimde te controleren of het werk wel goed
gedaan werd en nam klakkeloos aan dat het onderzoek geen bruikbare
gegevens had opgeleverd. Maar een grondig onderzoek vond dus nooit
plaats.
Terug naar boven
 Korthals
geen actieve rol
Korthals speelde geen actieve rol in de besluitvorming rond Fortuyn
maar bleef op de hoogte via onder meer zijn collega De Vries. De
commissie heeft wel enig begrip voor die passieve houding vanwege
zijn beperkte wettelijke rol bij persoonsbeveiliging.
Maar de commissie concludeert ook dat hij bij het Openbaar Ministerie
had kunnen nagaan of justitiële maatregelen mogelijk waren, want
bedreiging van personen is een strafbaar feit.
Terug naar boven
AIVD luisterde Fortuyn niet af
De commissie komt ook tot de slotsom dat Fortuyn niet werd afgeluisterd
door de veiligheidsdienst AIVD. De commissie stelt dat "Fortuyn
hoogstwaarschijnlijk zelf wel heeft geloofd dat hij door de vroegere
BVD werd afgeluisterd". Daarover heeft hij gesproken met intimi,
die overigens tegenstrijdige verklaringen over de kwestie afleggen.
Van den Haak heeft alle ministeriële opdrachten aan de AIVD tussen
20 augustus 2001 en 6 mei 2002 gecontroleerd. Het ging om elektronisch
buggen, afluisteren van telefoongesprekken en het onderscheppen
van e-mail- en faxberichten. De naam van Fortuyn komt daarin niet
voor. Ook is gekeken of in de financiële administratie van de AIVD
kosten zijn gemaakt met betrekking tot telefoonnummers die Fortuyn
in gebruik had.
Terug naar boven
Fortuyn werkte niet mee
Een deel van de verantwoordelijkheid voor het uitblijven van beveiliging
ligt volgens de commissie bij Fortuyn zelf. "Zijn afkeer van
persoonsbeveiliging was groter dan zijn vrees voor zijn persoonlijke
veiligheid", zo staat in het rapport. Fortuyn wees persoonsbeveiliging
af en zag het nut van extra veiligheidsmaatregelen pas in toen hij
op 29 april een e-mail kreeg waarin hij concreet met de dood bedreigd
werd.
 Daarnaast
werkte Fortuyn niet mee. Hij deed bijvoorbeeld, ondanks aandringen
van de politie, geen aangifte van het 'Maashaven-incident', waarbij
hij werd bedreigd door allochtone jongeren. Ook heeft hij de politie
nooit willen vertellen wat zijn precieze veiligheidsprobleem was,
maar sprak hij publiekelijk in algemene termen over bedreigingen
aan zijn adres.
Terug naar boven
Leefbaar Nederland en LPF
De commissie trekt ook conclusies over de verantwoordelijkheid van
de partijen Leefbaar Nederland en de LPF. Leefbaar Nederland maakte
meteen werk van de beveiliging van Fortuyn, met behulp van een professionele
beveiligingsorganisatie. Toen het op 9 februari 2002 tot een breuk
kwam tussen Fortuyn en Leefbaar Nederland, werd de beveiliging van
Fortuyn stilgelegd.
De LPF had in tegenstelling tot Leefbaar Nederland geen coherent
beveiligingsplan. Voor een deel is dit te verklaren door het feit
dat de partij nog in oprichting was, voor een deel ook doordat de
lijsttrekker zelf moeite had met een strikte beveiliging van zijn
persoon.
Terug naar boven
Aanbevelingen commissie
De commissie Van den Haak doet verschillende aanbevelingen. De belangrijkste
is dat ze een landelijke beveiligingscoördinator wil, die het overzicht
moet houden op alle voorzieningen die er zijn om personen te beveiligen.
Zo kan worden voorkomen dat politiekorpsen, veiligheidsdiensten
en commissies met daarin een afvaardiging van verschillende ministeries,
langs elkaar heen werken.
De commissie waarschuwt er overigens voor Nederland niet te laten
verworden tot een veiligheidsstaat. Burgers hebben een eigen verantwoordelijkheid,
maar moeten op de hulp van de overheid kunnen rekenen als dat nodig
is.
Terug naar boven
Geen politieke consequenties
Het kabinet gaf op 14 mei opdracht tot het onderzoek naar de beveiling
van Pim Fortuyn. De LPF-lijsttrekker werd op 6 mei doodgeschoten
in het Mediapark in Hilversum. Fortuyn gaf vlak voor zijn dood aan
ernstig te worden bedreigd.
 De
commissie heeft voor het onderzoek gesproken ruim honderd mensen,
waaronder familieleden van Fortuyn, fractieleiders van politieke
partijen, journalisten, bewakingsdeskundigen, politiefunctionarissen,
burgemeester Opstelten van Rotterdam en leden van het toenmalige
kabinet.
Het rapport van de commissie kan op ministerieel niveau niet veel
consequenties meer hebben. Oud-minister De Vries van Binnenlandse
zaken en minister Korthals van Justitie, die besloten Fortuyn niet
te laten beveiligen, zijn niet meer in functie. De Vries is weer
Kamerlid en Korthals trad onlangs af vanwege de conclusies van de
parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid.
Terug naar boven
|
Een
uitgebreid verslag uit het NOS-Journaal 
Verslaggever
Van de Kerkhof: "De BVD ging wel aan de slag, maar niet van harte"
Hoofdpunten
pagina
