Mond- en klauwzeer (mkz) is een uiterst besmettelijke, ernstige veeziekte die voorkomt bij evenhoevige dieren als runderen, varkens, schapen en geiten. Ook wilde zwijnen en sommige dierentuindieren (herten en antilopen) kunnen besmet raken. De incubatietijd is drie weken.

Dieren met mond- en klauwzeer krijgen blaren in hun mond en bij de hoeven. Die springen na een paar dagen open. Daardoor ontstaan vochtige, pijnlijke rode plekken. De zieke dieren eten niet, en kwijlen en smakken overmatig.

Verder krijgen ze hoge koorts en worden ze kreupel. Koeien met de ziekte geven minder melk. Volwassen dieren kunnen mond- en klauwzeer overleven, jonge dieren gaan er meestal aan dood.

Besmettelijker dan varkenspest
Het mkz-virus verspreidt zich via besmette dieren of dierlijke producten (vlees, vleeswaren, melk) en zelfs gewoon via de lucht. Met name varkens zorgen voor veel virusdeeltjes in de lucht. De mens is niet gevoelig voor het virus, maar kan wel gedurende enkele etmalen drager zijn. Ook in het wild levende dieren als egels, vogels en ratten kunnen mond- en klauwzeer overdragen.

De ziekte is ernstiger dan varkenspest: hij is besmettelijker en treft meer dierensoorten. Het aantal dieren dat vernietigd moet worden als de ziekte in Nederland uitbreekt kan vele malen groter zijn dan bij de uitbraak van varkenspest in 1997. Toen is totaal 581 miljoen kilo aan dieren vernietigd.

Menselijke variant
Het gebeurt hoogst zelden, maar ook een mens kan mond- en klauwzeer krijgen. In 1966 heeft zich in Groot-Brittannië een geval voorgedaan. En in 1834 liepen drie veeartsen de ziekte op toen zij met opzet rauwe melk van besmette koeien hadden gedronken. Er zijn geen meldingen dat mensen door het drinken van gepasteuriseerde melk de ziekte kunnen krijgen.

Bij mensen zijn de symptomen niet zo erg. Zij krijgen blaren op de handen, voeten, in de mond en op de tong. Daarnaast krijgen ze keelpijn en koorts. Na het ontstaan van de laatste blaar, genezen patiënten meestal binnen een week. Britse deskundigen gaan met deze theorie in tegen de heersende opvatting dat mensen de ziekte niet kunnen krijgen. Maar volgens die deskundigen gebeurt het zeer zelden. Onder welke omstandigheden mensen het precies oplopen, staat niet vast. Maar in alle gemelde gevallen is er nauw contact geweest tussen besmette dieren en de mens.

Inhoud dossier

Nieuwsoverzicht
• mei
• april
• maart
• februari
• januari

2001
• november
• september
• augustus
• juli
• juni
• mei
• april
• maart
• februari

Mond- en klauwzeer
in Nederland

De veemarkten

Wat is MKZ?

De financiële kant

Vaccineren: hoe zit dat?

De situatie in Groot-Brittannië

Het begin

Eerdere uitbraken

Site tips