Een tribunaal voor voormalig Joegoslavië  
 
Voor het Internationale Strafhof voor het Voormalige Joegoslavië is het proces tegen Slobodan Milosevic een hoogtepunt. Hoofddoel van het tribunaal is de berechting van oorlogsmisdadigers. Maar zijn belang reikt verder. "De internationale gemeenschap laat hiermee zien dat ze slachtoffers niet vergeet en dat hun verhalen verteld worden", zegt de hoofdaanklaagster van het tribunaal, Carla del Ponte.

Het Joegoslavië-tribunaal wordt vaak vergeleken met het strafhof in Neurenberg waarvoor in 1946 nazi's als Göring en Hess terechtstonden. Neurenberg was een 'rechtbank van de overwinnaar': de overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog spraken recht over de verliezers.

Het strafhof in Den Haag werd in 1993 daarentegen door de wereldgemeenschap opgericht, op basis van resolutie 827 van de VN-Veiligheidsraad. Alle leden van de Verenigde Naties zijn verplicht hun volledige medewerking aan het tribunaal te verlenen. Ze zijn verplicht verdachten uit te leveren. Het kan rechtspreken over iedereen die verdacht wordt van oorlogsmisdaden op het grondgebied van het voormalige Joegoslavië.

Straf
Levenslang is de zwaarste straf die het tribunaal kan opleggen. Tot het begin van het proces tegen Milosevic waren 26 mensen in Den Haag veroordeeld. De hoogste straf was tot dan toe voor de Bosnisch-Servische generaal Radislav Krstic. Hij kreeg 46 jaar voor zijn rol in het drama rond Srebrenica.

De Zwitserse Carla del Ponte is het 'gezicht' van het tribunaal geworden. Zij is in september 1999 benoemd als hoofdaanklaagster van het hof. Verder kent het tribunaal negen rechters, waarvan de Engelsman May het proces tegen Milosevic leidt.

Het strafhof heeft een eigen cellenblok in Scheveningen, maar heeft geen politie. Om verdachten op te pakken zijn Del Ponte en de haren afhankelijk van de staten die voorheen bij Joegoslavië hoorden en de VN-vredesmachten Kfor en Sfor.

De twee belangrijkste personen voor wie het tribunaal arrestatiebevelen heeft doen uitgaan zijn de Bosnisch-Servische oud-premier Radovan Karadzic en diens generaal Mladic. Hun arrestatie laat al jaren op zich wachten.

Erkenning
De voorbereidende zittingen maakten een bijna bizarre indruk door Milosevic' weigering het tribunaal serieus te nemen. Hij erkent het Internationale Strafhof voor het Voormalige Joegoslavië niet als legale instelling.

De Veiligheidsraad, waarin zeven grootmachten zitting hebben, richtte het tribunaal op. Volgens Milosevic had het tribunaal opgericht moeten worden door de Algemene Vergadering, waarin alle lidstaten van de VN zijn vertegenwoordigd. Milosevic weigert zich door een advocaat te laten vertegenwoordigen, omdat dat erkenning van het tribunaal zou inhouden.

Tijdens de voorbereidende zittingen verwoordde Milosevic het zo: ,,Ik beschouw dit tribunaal als een vals tribunaal en de aanklacht als valse aanklacht. Het tribunaal is illegaal, omdat het niet is opgericht door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Ik hoef dus geen advocaat te benoemen voor een illegaal orgaan."

Volgens de rechters kan de Veiligheidsraad "elke maatregel" nemen om vrede en veiligheid in de wereld te bewaren of te herstellen "dus ook een tribunaal oprichten". Milosevic heeft het gezag van de VN-veiligheidsraad overigens meerdere malen impliciet erkend, onder meer door in 1995 de Dayton-akkoorden te ondertekenen.


Site tip: Internationale Strafhof voor het Voormalige Joegoslavië

Inhoud Milosevic

Nieuwsoverzicht

Milosevic voor de rechtbank

Heikelien Verrijn Stuart analyseert het proces

Een tribunaal voor voormalig Joegoslavië

Van Belgrado naar Den Haag

Portret Milosevic

Portret Mira Markovic

Site tips