Een omstreden besluit  
 
"Het JSF-project kent alleen maar winnaars," zegt staatssecretaris Van Hoof van Defensie als hij eindelijk het contract mag ondertekenen. Nederland doet mee, Nederland investeert in de ontwikkeling van het Amerikaanse gevechtsvliegtuig. Maar zonder slag of stoot is dat niet gegaan.

Model van de Joint Strike FighterOver een jaar of acht zijn de F16's van het Nederlandse leger aan vervanging toe. Naar alle waarschijnlijkheid worden ze opgevolgd door Joint Strike Fighters, maar helemaal zeker is dat niet.

De JSF van vliegtuigbouwer Lockheed Martin is zo omstreden, dat het kabinet een slag om de arm houdt. Nu Nederland meedoet aan de ontwikkeling van de JSF zou het gek zijn als Nederland straks een ander toestel aanschaft, maar premier Kok bezwoer meermalen dat dat niet voor honderd procent is uitgesloten.

Europees
Dat is namelijk steeds een van de voornaamste bezwaren geweest: waarom zou je je nu al binden aan een vliegtuig, als je in 2006 ook gewoon een toestel van de plank kan kopen?

Daarnaast zou de JSF een een spaak in het wiel van een Europese defensiemacht steken. Belangrijke landen als Groot-Brittannië en Duitsland gaan met de Europese Eurofighter vliegen en met hen zou er geen materieel meer uitgewisseld kunnen worden.

Het bedrijfsleven vond echter unaniem dat het de JSF moest worden. De Amerikanen beloofden immers miljarden euro's aan 'compensatie-orders'. Zo zou Philips onder meer beeldschermen en halfgeleiders voor de vliegtuigen mogen leveren.

Voorschot
Er moet echter wel eerst 850 miljoen euro op tafel gelegd worden, die de regering voorschiet. De industrie betaalt vanaf 2006 een deel van het voorschot, zo'n 180 miljoen euro, terug. Tegenstanders vinden dat allemaal te onzeker: komen die compensatie-orders er wel echt, en haalt de overheid haar investering er wel uit?

Bovendien is de prijs van JSF-toestellen moeilijk te bepalen als het vliegtuig nog in ontwikkeling is. De Amerikanen zelf voorspellen dat ze tussen de 28 en 38 miljoen dollar per stuk gaan kosten, maar dat kan zomaar flink oplopen. De concurrenten, de Eurofighter en de Rafale, hebben een vaste prijs omdat ze al in productie zijn.

Tweede Kamer
Twee keer staakten de stemmen in de Kamer over het kabinetsbesluit over deelname: 74 voor, 74 tegen. De regering vroeg de Amerikanen uiteindelijk om uitstel, omdat ze de zaak 'over de verkiezingen wilde tillen', en de mening wilde horen van de nieuwe Kamer, die wel eens een heel andere samenstelling zou kunnen hebben.

Dat laatste was zeker waar. De nieuw toegetreden LPF, in grootte meteen de tweede partij, voegde zich bij de voorstanders in de Kamer. Op 4 juni stemde een ruime meerderheid van 99 stemmen vóór deelname aan de onwikkeling van de Joint Strike Fighter. PvdA, D66, GroenLinks, SP en Leefbaar Nederland waren tegen.

Hoofdpunten pagina
Overzicht dossiers

Inhoud dossier

Nieuwsoverzicht

Een omstreden besluit

De winnaar

  • Joint Strike Fighter
    De afgevallen kandidaten
  • EuroFighter
  • Rafale

    Site tips

  •