NOS nieuws

Atjeh

Een van de bloedigste onafhankelijkheidsoorlogen heeft zich afgespeeld in de meest Noordelijke provincie en overwegend islamitische Atjeh. Alleen al in de laatste tien jaar zijn duizenden doden gevallen. Vele inwoners zijn voor het geweld gevlucht naar het naburige Maleisië.

Atjeh heeft een lange historie van verzet tegen overheersers. De Nederlandse kolonisten en de latere Indonesische regering in Jakarta zijn nooit geaccepteerd. Tussen 1990 en 1998 was Atjeh een "speciale gevechtszone" voor het Indonesische leger. Zij voerden speciale acties uit tegen de moslimstrijders van 'Beweging Vrij Atjeh'. Deze acties voeden de hang naar onafhankelijkheid.

De provincie is rijk aan grondstoffen maar is flink verarmd tijdens de Soeharto-regime. Tijdens zijn bewind was de afkeer tegen de Indonesische overheid zo groot dat de regerende Golkarpartij in de verkiezingen van 1997 en 1982 alleen in de provincie Atjeh werd verslagen door de oppositie.

Een wapenstilstand, getekend in mei 2000, staat op losse schroeven na nieuwe onlusten tussen de vrijheidsstrijders en het Indonesische leger. Daarmee wordt duidelijk dat de problemen nog lang niet zijn opgelost. De vrijheidsstrijders willen nog steeds onafhankelijkheid, het hoogste wat de regering blijft bieden is autonomie. Wel wil president Wahid een verzoeningscommissie zoals in Zuid-Afrika installeren om de onvrede in het land te bespreken en waar mogelijk op te lossen.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws

Java

Waar elders in het land de demonstranten elkaar te lijf gaan met wapens, gaan Javanen de straat op met protestborden. Java is het centrum van de politieke veranderingen. Na dagenlange protesten van studenten en arbeiders kwam in 1998 een eind aan het Soeharto-regime.

Niet minder dan 350.000 aanhangers van president Wahid wonen op Oost-Java. 'Brani Mati' heten deze moslimstrijders, letterlijk vertaald: 'moedig te sterven'. Dat blijkt wanneer zij met duizenden naar de hoofdstad Jakarta trekken om Wahid te steunen. Terwijl het parlement beslist over de toekomst van Wahid, raken de aanhangers van de president slaags met de politie.

Het eiland kent economische welvaart en is qua cultuur dominant ten opzichte van de rest van de archipel. De twee grootste steden van Indonesië, Jakarta en Surabaya, liggen op Java. Meer dan vijftig procent van de totale bevolking van Indonesië woont op het eiland. Zij kiezen de helft van het parlement.

Het eiland heeft door de welvaart en goede studiemogelijkheden een grote aantrekkingskracht op bewoners van andere eilanden. Onder het bewind van Soeharto is besloten tot transmigratie om overbevolking van Java tegen te gaan.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws

Kalimantan

Op het Indonesische gedeelte van Borneo, Kalimantan, is een van de recentste brandhaarden. Gelijk is het ook een van de meest wrede. Inheemse Dayaks gebruiken oude methoden om de Moslimmigranten te vermoorden. Met kapmessen en hakbijlen worden hoofden afgehakt en harten uit het lichaam gerukt.

Al eerder, in 1997, was het raak op Kalimantan. Minimaal 1000 doden vielen bij onlusten veroorzaakt door onvrede onder de Dayaks. Ze voelden zich economisch achtergesteld bij de nieuwkomers.

Tijdens het 'transmigratiebeleid' kregen de migranten vaak een stukje grond, een huis en wat startkapitaal, terwijl de oorspronkelijke bevolking niets kreeg. De nieuwe bewoners namen geen genoegen met het boerenleven en gingen in goederen handelen. Daardoor werden ze welvarender dan de inheemse bevolking.

Op Kalimantan wonen ruim drie miljoen mensen, daarvan is ongeveer 40 procent Dayak. Daartegen zijn maar 100.000 migranten op het eiland aanwezig. De lokale overheid heeft aangeboden 30.000 duizend Madurese migranten van het eiland te halen, omdat het te gevaarlijk voor hen zou zijn. Velen van hen hebben het aanbod aangepakt.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws

Oost-Timor

Oost-Timor is een getraumatiseerd en verscheurd land in opbouw. Het halfeiland is nu nog onder bestuur van de Verenigde Naties maar wordt binnenkort de jongste natie ter wereld. De officiële onafhankelijkheid is gepland voor begin 2002. Eerst worden op 30 augustus dit jaar verkiezingen gehouden voor een 88 leden tellende volksvertegenwoordiging. Precies twee jaar na de dag dat een grote meerderheid van de Oosttimorezen voor onafhankelijkheid stemde.

Oost-Timor was ruim 400 jaar onder Portugees bestuur toen in 1975 het Indonesische leger het gebied binnenviel. Door oorlog en honger kwamen de eerste vier jaar van de bezetting naar schatting 200.000 mensen om het leven oftwel een kwart van de bevolking. De terreurcampagne van het leger schokte pas echt de wereld toen in 1991 tijdens een bloedbad op de begraafplaats Santa Cruz in de hoofdstad Dili tenminste 100 maar mogelijk 270 demonstranten werden doodgeschoten.

De Indonesische president Habibie verraste vriend en vijand toen hij begin 1999 aankondigde dat de Oosttimorezen over hun eigen toekomst mochten beslissen. De Verengde Naties, die de annexatie nooit hadden erkend, gingen aan de slag met het organiseren van een referendum.

Maar ook het Indonesische leger nam maatregelen. Uit geheime documenten blijkt dat zij een strategie hebben ontwikkeld om de stemming op een bloedbad te laten uitdraaien. Wat ook gebeurde. Zodra de uitslag bekend werd, gingen de door het leger in het leven geroepen milities op oorlogspad. Onafhankelijkheidsactivisten, kerkelijk leiders en gewone bevolking werden het doelwit. Meer dan driehonderdduizend Oosttimorezen werden verjaagd naar het nabijgelegen West-Timor. Waar tot op heden nog meer dan honderdduizend Oosttimorezen onder erbarmelijk omstandigheden in kampen zitten.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws

Molukken

Het was een ruzie tussen een buschauffeur en diens passagier die begin 1999 op de Molukken een enorme geweldsexplosie veroorzaakte. Christenen en moslims verklaarden elkaar de oorlog en binnen een mum van tijd was de binnenstad van Ambon veranderd in een ruïne. Vooral gebedshuizen zoals kerken en moskeeën moesten het ontgelden. Binnen drie dagen waren er bijna 100 doden gevallen. Nu twee jaar later zijn het er enkele duizenden en leven christenen en moslims volledig gescheiden van elkaar.

De Molukken is een van de weinige gebieden in het moslimland Indonesië met een aanzienlijke christelijke gemeenschap. In Ambon waren christenen altijd in de meerderheid totdat de transmigratie-politiek van de regering Soeharto meer moslims bracht. Zij werden actief in de handel maar ook in de lokale politiek die van oudsher door christenen was gedomineerd. Dit zorgde voor onvrede. Toen er ook nog eens overal in Indonesië kerken werden aangevallen sloeg de vlam in de pan. Het waren de migranten voornamelijk uit Sulawesi die het als eerste moesten ontgelden. Tienduizenden vluchtten weg uit Ambon.

Moslims op hun beurt verweten de christenen uit te zijn op een eigen republiek. Dat het conflict op de Molukken werd aangewakkerd van buitenaf werd opnieuw duidelijk toen in het voorjaar van 2000 de Laskar Jihad zich mengde in de strijd, een paramilitaire organisatie die gesteund wordt door politici en militairen uit Java. De strijd die toen net enigszins geluwd was, laaaide met de komst van deze fanatieke moslims weer in alle hevigheid op. Sinds eind vorig jaar is er een relatieve kalmte weergekeerd op de Molukken. Maar de verwachting is dat het nog jaren duurt voordat christenen en moslims weer met elkaar kunnen leven.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws

Irian Jaya

Bloedige opstanden na het aftreden van president Soeharto in 1998 gaven het eiland grote internationale bekendheid. Het Indonesische leger doodde talrijke demonstranten die onafhankelijkheid eisten. Bij zijn aantreden beloofde president Wahid Irian Jaya op korte termijn autonomie te verleden, maar tot op heden verwerpt het Indonesisch parlement ieder voorstel.

Jakarta wil dit gebied behouden vanwege de rijke grondstoffen, zoals goud, koper en hout. Het dunbevolkte eiland is vooral gebruikt door de overheid om de overbevolking in andere delen van het land tegen te gaan.

De economie wordt gedomineerd door immigranten uit andere delen van Indonesië. De oorspronkelijke bewoners, de Papoea's, voelen zich hierdoor onderdrukt. Land dat door Jakarta wordt afgenomen, mishandelende militairen en een steeds grotere groep islamieten; het zet kwaad bloed bij de lokale Papoea's. De verwachting is dat de spanning tussen de verschillende bewoners zal oplopen en nieuwe gevechten zullen veroorzaken.

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws