| Portret Gerrit Zalm, VVD-leider |
Gerrit Zalm (50) geldt jarenlang als een onberispelijk, kundig en
prettig vakman. Als minister van Financiën voert hij in twee paarse
kabinetten een strak begrotingsbeleid. Onder zijn bewind verandert
het begrotingstekort voor het eerst sinds mensenheugenis in een overschot.
Daarbij hanteert de goedlachse Zalm een ontspannen stijl. Het maakt
hem zeer populair.  Als
politiek leider van de VVD krijgt hij een ander imago. Hij lijkt te
verkrampen, laat zijn gulle lach nog zelden zien en ontpopt zich als
een harde machtspoliticus en een sluw strateeg. In Kamerdebatten is
hij superieur, maar wekt juist daardoor een indruk van onbetrouwbaarheid
en al te grote slimheid. Vooral bij de LPF. Na de val van het kabinet-Balkenende beschuldigt deze partij Zalm ervan dat hij "de stekker eruit heeft getrokken". Hij zou vanaf het begin de LPF beentje hebben willen lichten. Voormalig LPF-minister Bomhoff stelt dat de VVD-leider "heeft zitten wachten en loeren om het kabinet te laten vallen". Volgens Zalm dankt de LPF de val van het kabinet aan zichzelf. Hij zegt dat hij graag had gezien dat het kabinet de rit had uitgezeten en dat CDA-fractieleider Maxime Verhagen zijn laatste restje vertrouwen in de LPF gelijk met hem verloor. Maar Zalm heeft de schijn tegen. Na 15 mei zegt hij eerst dat de VVD als verliezer van de verkiezingen niet wil meeregeren. Daarna stelt hij zich bij de formatie hard op, onder het mom van: jullie wilden ons er toch zo graag bij hebben? Daardoor haalt hij veel punten binnen. Over het regeerakkoord wordt gezegd dat de toon CDA was en de inhoud VVD. PvdA-fractieleider Van Nieuwenhoven zegt achteraf dat het kabinet-Balkenende eigenlijk een kabinet-Zalm is geweest. Zalm laat er geen twijfel over bestaan dat na de verkiezingen hij met het CDA verder wil. Zijn paarse veren heeft hij afgeschud. Zijn voormalige coalitiegenoot de PvdA pakt hij keihard aan, in de stijl van zijn verre voorganger Hans Wiegel. Hij verwijt de PvdA de financiële soliditeit van Wim Kok verlaten te hebben. Ook het 'morrelen' aan de hypotheekrente-aftrek maakte een nieuwe coalitie met de PvdA voor hem onbespreekbaar. Persoonlijk Gerrit Zalm wordt op 6 mei 1952 geboren in Enkhuizen als vierde van de vijf zonen van een kolenboer. Hij is a-politiek opgevoed. Zijn ouders waren lid van de Hersteld Apostolische Zendingskerk en stemden waarschijnlijk CHU. Zalm begint zijn politieke loopbaan bij de PvdA, waar hij het schopt tot voorzitter van de afdeling Enkhuizen. Pas in 1986 stapte hij over naar de VVD. Na een studie economie in Amsterdam werkt hij als ambtenaar op de ministeries van Financiën en Economische Zaken. Hij is van 1989 tot 1994 directeur van het Centraal Planbureau. Daarnaast is hij als bijzonder hoogleraar economische politiek verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Van 1994 tot en met 2002 is hij minister van Financiën in de twee kabinetten-Kok. Gerrit Zalm is getrouwd en heeft vijf kinderen (twee dochters en drie zonen). De VVD-leider woont in Den Haag. Opmerkelijk - Zalms dankt zijn succes als minister van Financiën vooral aan de Zalmnorm. Deze berust op een scheiding van inkomsten en uitgaven, waarbij de begroting wordt gebaseerd op een behoedzame raming van de economische groei. Als de groei boven de raming uitkomt, levert dat belastingmeevallers (ofwel extra inkomsten voor de overheid) op. Die mogen alleen worden gebruikt voor terugdringing van het begrotingstekort en de staatsschuld. Extra uitgaven moeten komen uit uitgavenmeevallers (de overheid geeft minder uit dan begroot). - De VVD-leider brengt zijn tijd graag door achter de flipperkast en de pc. Zijn fanatisme achter de computer leidt ertoe dat hij rsi-klachten ontwikkelt, waardoor hij in 2002 een tijdje niet achter het toetsenbord kan plaatsnemen. - Onder meer vanwege zijn verleden bij de PvdA wordt Zalm nog lang gezien als het sociale buitenbeentje van de VVD. Daarover zei hij ooit tegen het Algemeen Dagblad: "Ik ben niet te betrappen op allerlei linkse, sociale, geld-over-de-balk-gooierige uitgaven. Mensen denken dat een man achter een flipperkast niet zo verschrikkelijk rechts kan zijn. Maar dat ben ik natuurlijk wel! Een wolf in schaapskleren, dat ben ik.'' - Een paar jaar geleden stopte Zalm met roken. In de korte regeerperiode van het kabinet-Balkenende is hij echter weer begonnen, volgens de geruchten toen hij een geëngageerde speech schreef over liberale waarden. Tegenover Vrij Nederland grapte hij dat het oppakken van zijn oude gewoonte geheel aan de ruziënde coalitie te wijten is. Na de verkiezingen is hij opnieuw gestopt. Maar hij heeft inmiddels ten minste twee sigaretten gerookt: één met Maxime Verhagen toen de formatie tussen CDA en PvdA net was stuk gelopen, en één in de pauze van het debat dat daarop volgde. - Zalm heeft onder anderen een broer die als leraar economie werkt en één die schoenen verkoopt op de markt. Zij hebben zich in de pers een paar keer vrolijk gemaakt over Gerrit, die carrière heeft gemaakt bij "die rijkeluispartij". - In de speech die hij hield toen hij het lijsttrekkerschap van de VVD aanvaarde, maakte hij zich boos over kritiek die hij na de val van het kabinet-Balkenende I over zich heen kreeg: "Ik moet u bekennen dat er één ding is waar ik niet goed tegen kan en dat is als mijn integriteit in twijfel wordt getrokken ik word afgeschilderd als een bedrieger en een onbetrouwbaar type dat dingen in scène zet. Dat raakt me want ik probeer mijn werk steeds zo te doen dat ik iedereen recht in de ogen kan kijken." |
Formatie CDA/PvdA mislukt door gebrek aan vertrouwen
Portretten |
