| CDA en VVD kiezen voor D66 |
|
Ruim drie maanden na de verkiezingen kiezen CDA en VVD op 29 april
definitief voor een kabinet met D66. "Voor u staat een gelukkig man",
aldus Zalm. "Het is een interessante combinatie, die nog nooit is
voorgekomen in de parlementaire geschiedenis". Na het mislukken van de poging van het CDA en de PvdA om samen een regering te vormen was er geen twijfel meer mogelijk: VVD en CDA zouden samen gaan regeren. Een coalitie met de VVD was in januari al de verkiezingsinzet van het CDA. Maar de twee partijen haalden samen slechts 72 zetels, dus voor een meerderheidskabinet is tenminste een derde partij nodig. Na het afvallen van de PvdA was het aantal reële mogelijkheden beperkt: D66, de LPF of de twee kleine christelijke partijen ChristenUnie en SGP.  LPF
buitenspelDe LPF, dezelfde partij die CDA en VVD verantwoordelijk houden voor de val van het kabinet-Balkenende I, was even weer in het vizier, maar zette zichzelf in de herkansing al weer snel buitenspel. Nadat partijvoorzitter Maas en Kamerlid Van As op een zonovergoten Haags terras beledigende uitspraken hadden gedaan over Balkenende en Zalm, hadden CDA en VVD geen zin meer in een nieuw avontuur met de volgelingen van Pim Fortuyn. Fractieleider Herben hield de eer aan zichzelf en zei dat CDA en VVD eerst moeten proberen een coalitie met D66 te vormen. Volgens Herben had het CDA de deur voor de LPF dichtgeslagen. Hij verwees naar uitlatingen van CDA-premier Balkenende vlak voor de verkiezingen, die toen een nieuwe samenwerking met de LPF eerder "ongeloofwaardig" noemde. VVD-leider Zalm noemde de optie met de LPF kort voor het afhaken van Herben zelfs tot twee keer toe "bizar". D66 hield boot af Een regering met D66 leek daarop het meest waarschijnlijk. Maar D66-leider Dittrich hield de boot af. Hij wees regeringsdeelname steeds af omdat zijn partij programmatisch te ver afstond van CDA en VVD.  Bovendien
was D66 afgestraft door de kiezer: na de val van het tweede paarse
kabinet viel de partij terug van veertien naar zes zetels. Er speelde
ook mee dat democraten bang waren om verantwoordelijkheid te dragen
in een regering waarin hun invloed nauwelijks herkenbaar zou zijn.
D66 bleek uiteindelijk wel geïnteresseerd in regeringsdeelname, maar alleen als een aantal belangrijke D66-programmapunten in het regeerakkoord zouden worden opgenomen. "Als dat niet lukt, doet D66 niet mee." De partij vroeg in de onderhandelingen met het CDA en de VVD onder meer om extra investeringen in het onderwijs en democratische vernieuwingen. D66 wil een gekozen burgemeester, een herziening van het kiesstelsel en de invoering van het correctief refendum.  Staphorster
variantEen regering waarin de kleine christelijke partijen deelnemen is een optie die nog nooit uitgeprobeerd is. Deze zogenoemde Staphorster variant lag niet voor de hand. Het CDA voelde er naar verluidt wel voor, en heeft vanouds weinig op met 'aartsvijand' D66. Veel standpunten van vooral de SGP liggen echter slecht bij de VVD. VVD-minister van Binnnenlandse Zaken Remkes zei dat hij de SGP "niet ziet zitten'' vanwege haar standpunt over de positie van de vrouw. Maar hoe harder D66 zich bij de onderhandelingen opstelde, hoe meer kans op regeringsdeelname de kleine christelijke partijen leken te maken. Partijleider Rouvoet van de ChristenUnie toonde tijdens de onderhandelingen "zeer positief gestemd" en zag op zowel financieel-economisch terrein als op medisch-ethisch gebied "voldoende aanknopingspunten". Ook SGP-leider Van der Vlies was hoopvol.  Toch
D66Tot verdriet van de ChristenUnie en de SGP kozen CDA en VVD toch voor D66. Rouvoet en Van der Vlies voelden zich aan het lijntje gehouden en waren zeer boos over de gang van zaken. CDA en VVD gaan akkoord met D66-wensen als het doorvoeren van veranderingen in het kiesstelsel, de invoering van de direct gekozen burgemeester en een onderzoek naar de gekozen premier. Ook krijgt D66 voor elkaar dat er meer geld in onderwijs geïnvesteerd wordt. Er is nog geen concreet bedrag afgesproken: er wordt slechs gesproken van een "substantiële intensivering". De invoering van het correctief referendum, een aloude wens van de partij, sleept D66 niet binnen. |
Hoofdpunten
pagina
Overzicht dossiers
|
Formatie CDA/PvdA mislukt door gebrek aan vertrouwen
Portretten |
