| Europese grondwet voorlopig in de ijskast |
|
 Het
had de (zoveelste) belangrijkste Europese top ooit moeten worden.
Maar het werd (niet voor het eerst) een historische flop. De door
de Franse ex-president Giscard d'Estaing en zijn Europese Conventie
zorgvuldig voorbereide grondwet is op de Europese top in Brussel op
12 en 13 december voorlopig afgeblazen. Wellicht dat Nederland, als het op 1 juli voor een half jaar voorzitter van de Europese Unie wordt, het karwei kan afmaken. Dan moeten premier Balkenende en minister Bot allereerst over het heikele punt van de stemverdeling in de Europese Raad een compromis smeden. Uitgerekend één van de tien nieuwkomers gooide roet in het eten. Polen wilde van geen wijken weten en hield, daarin gesteund door Spanje, vast aan de afspraken van de top van Nice. Daar hadden deze middelgrote landen bedongen dat zij in de besluitvorming bijna evenveel zeggenschap krijgen als Duitsland en Frankrijk. Dubbele meerderheid In het door de Europese Conventie opgestelde ontwerp van de grondwet was echter vastgelegd dat beslissingen genomen worden met een zogeheten 'dubbele meerderheid': Voor meederheidsbesluiten zou vanaf 2009 de goedkeurig van de helft van de lidstaten nodig zijn, die minstens 60 procent van het totale aantal inwoners van de lidstaten vertegenwoordigen.  De
Italiaanse voorzitter Silvio Berlusconi, wiens optreden door ingewijden
als chaotisch en ondiplomatiek werd gekarakteriseerd, wist Spanje
en nieuwkomer Polen nog in beweging te krijgen door de percentages
van de dubbele meerderheid wat aan te passen, maar die concessies
gingen Frankrijk niet ver genoeg. Voordeel Nederland was er heimelijk niet zo rouwig om dat de top mislukte. Premier Blakenende stond vrijwel alleen in zijn eis dat er in de grondwet garanties moeten worden opgenomen over de naleving van het Stabiliteitspact. Het is met name minister Zalm van Financiën een gruwel dat Duitsland en Frankrijk ongestraft de afspraken over het begrotingstekort (dat mag maximaal drie procent bedragen van het bruto binnenlands product) aan hun laars lappen. Nederland krijgt nu extra tijd om te lobbyen voor meer steun. Daar staat tegenover dat Nederland vanaf 1 juli als voorzitter inschikkelijk en compromisbereid moet zijn. Dat zou een principiële opstelling over een 'harde euro' weer in de weg kunnen staan.  'Ieder
nadeel heeft zijn voordeel' moet premier Balkenende, Johan Cruijff
indachtig, na het mislukken van de top hebben gedacht. Zo is het referendum
over de grondwet voorlopig ook van de baan. De volksraadpleging stond
gepland voor 10 juni, tegelijk met de verkiezingen voor het Europees
parlement. Balkenende, en met hem andere collega-regeringsleiders, wordt nu in zijn onderhandelingen niet geremd door een zwaarwegende uitspraak van de bevolking. Bovendien is een mogelijke splijtzwam in de coalitie daarmee voorlopig onschadelijk gemaakt. Twee snelheden Hoe nu verder? De komende voorzitters van de EU, Ierland en Nederland, moeten de onderhandelingen over de grondwet opnieuw gaan voeren. Duitsland en Frankrijk lijken daar niet op te willen wachten. Direct na het mislukken van de top gaven zij al aan de samenwerking met een kleine groep lidstaten binnen de unie te willen intensiveren. Het zou daarbij gaan om de zes landen die aan de basis van de unie stonden. Naast Duitsland en Frankrijk zijn dat Nederland, België, Italië en Luxemburg. Er lijkt zich dus opnieuw een 'Europa met twee snelheden' af te tekenen. De 'kopgroep' zou op eigen houtje alvast onderling de banden verder aanhalen op de gebieden van misdaadbestrijding, economie en defensie. De rest van de unie kan later aansluiten.  Het
was opnieuw het assertieve Polen dat luidkeels protest aantekende.
President Kwasniewski liet weten dat het "onze filosofie is dat
de EU zich na de uitbreiding gemeenschappelijk ontwikkelt, met dezelfde
snelheid voor iedereen, zonder uitzondering voor enkele uitverkoren
landen". |
Europese grondwet voorlopig in ijskast De ontwerpgrondwet in hoofdpunten |
