Belangrijke verkiezingsthema's
klik hier om het geluidsfragment te beluisterenReportage Radio 1: Is migratie toch een verkiezingsthema geworden? (17-09-'02)
klik hier om het geluidsfragment te beluisterenReportage Radio 1: De gebroken beloftes van de bondskanselier (18-09-'02)
 
Tot voor kort was er in Duitsland eigenlijk maar één verkiezingsthema: de werkloosheid. Bondskanselier Schröder won vier jaar geleden de verkiezingen met de belofte de werkloosheid terug te dringen van 4 miljoen tot 3,5 miljoen. Nu de werkloosheid na een aanvankelijke daling weer is opgelopen tot het niveau van 1998, leek dit thema ook zijn ondergang te worden.

Sinds de kritische drempel van vier miljoen werklozen eind juli werd gepasseerd, heeft Schröder echter zijn schijnbaar kansloze achterstand in de peilingen zo goed als ongedaan gemaakt. Dat komt niet doordat zich nu ineens economisch herstel aftekent. Integendeel, de ramingen voor de groei van de Duitse economie en de ontwikkeling van de werkgelegenheid zijn alleen maar somberder geworden. Zijn herstel heeft Schröder te danken aan zijn optreden in de watersnoodramp en de kwestie-Irak.

Irak
Schröder sprak zich als eerste Europese regeringsleider onomwonden tegen een aanval op Irak uit, en kondigde aan dat Duitsland zeker geen troepen voor zo'n operatie zal leveren. Schröder heeft de afgelopen vier jaar als geen ander het taboe op de Duitse militaire aanwezigheid in de wereld geslecht, maar wist hij dat hij met zijn anti-militaristische toon de ziel van de Duitse kiezers trof. Vooral in de voormalige DDR scoort hij goed met zijn anti-oorlogsstandpunt. Dat kan hem nog zekere winst opleveren, omdat in het oosten van Duitsland naar verhouding veel zwevende kiezers wonen.

Maar liefst zeventig tot tachtig procent van de Duitsers is volgens peilingen tegen elke militaire actie tegen het regime van Saddam Hussein.
Stoiber had dan ook geen andere keus dan Schröder te volgen, maar aarzelde te lang en toonde zich bovendien wankelmoedig. Hij bekende zich uiteindelijk wel tot het wat voorzichtiger standpunt dat een aanval op Irak zonder toestemming van de VN niet toelaatbaar is, maar liet even later toe dat zijn belangrijkste veiligheidsadviseur een Duitse deelname aan een actie tegen Irak niet uitsloot.

Schröder (links) komt zich persoonlijk op de hoogte stellen van de omvang van de watersnoodWatersnood
Nog belangrijker voor Schröder was dat hij tijdens de watersnood als een doortastend en pragmatisch leider wist op te treden. Met het bezorgde gezicht waarmee hij ter plaatse zijn medeleven met de slachtoffers toonde en de snelheid waarmee hij financiële steun voor de wederopbouw toezegde, gaf hij vele Duitsers het gevoel dat hij hun bondskanselier was.
Het late en houterige optreden van Stoiber in de overstroomde gebieden stak daarbij mager af.

Als het gaat om de persoon van de leider, gooit de joviale, volkse Schröder sowieso hogere ogen dan zijn stijve, afstandelijke Beierse uitdager. Volgens recente peilingen heeft 55 procent van de Duitsers een voorkeur voor Schröder en slechts 36 procent voor Stoiber. Voor Stoiber pleit echter het Wirtschafswunder dat in Beieren, sinds hij daar acht jaar geleden premier werd, tot stand is gebracht.

Onder de leus "Laptops und Lederhosen" is de economie van Beieren vernieuwd, zonder dat de traditie geweld is aangedaan. De Beierse economie draait veel beter dan het Duitse gemiddelde, de werkloosheid ligt er maar half zo hoog, zelfs de grote steden zijn er schoon en veilig en de welvaart spat van het straatbeeld af.

Verschillen klein
Inhoudelijk zijn de verschillen tussen SPD en CDU kleiner dan ooit. Beide hengelen naar de kiezer in het midden. Daarom hebben ze bijvoorbeeld anders dan de liberalen rigoreuze ingrepen in de starre Duitse arbeidsmarkt taboe verklaard. De CDU wil het toptarief in de belastingen wat verder verlagen dan de huidige 40 procent, maar daar staat tegenover dat de regering-Schröder de eerste was die überhaupt een belangrijke belastingverlaging heeft gerealiseerd. Economen verwachten dan ook dat het voor de Duitse economie nauwelijks verschil maakt wie er na 22 september regeringsleider wordt.

Zelfs op het gebied van normen en waarden zijn de verschillen gering. De CDU/CSU maakte indertijd veel stampei over de legalisering van het homohuwelijk, maar Stoiber heeft al laten weten dat hij geen plannen heeft om deze terug te draaien.

Site tips