Belastingbetaler dupe van bouwfraude 12-12-2002
klik hier om het videofragment te bekijkenVerslag NOS-Journaal
klik hier om het geluidsfragment te beluisterenTerugblik en reacties op het eindrapport
klik hier om het geluidsfragment te beluisterenDirecteur Volker Wessel Stevin: Doorwrocht rapport met pijnlijke boodschappen
klik hier om het geluidsfragment te beluisterenDe bouwfraude: hoe zat het?
klik hier om het geluidsfragment te beluisteren"Claimsystemen" en "pepernoten"; er zijn veel nieuwe woorden bijgekomen
  
De overheid heeft naar schatting bijna negen procent te veel betaald voor bouwprojecten door onderlinge prijsafspraken van aannemers. Dat concludeert de parlementaire enquêtecommissie Bouwnijverheid in haar eindrapport. Het rapport is hard van toon. De commissie pleit voor een wettelijke regeling van de aanbestedingsprocedures.

Voorzitter Vos presenteert het eindrapport van de enquêtecommissie Bouwnijverheid Het onderzoek naar onderlinge prijsafspraken in de bouw leidde tot een rapport in acht delen, 'De bouw uit de Schaduw'. Het telt ruim 3000 pagina's.

Commissievoorzitter Marijke Vos, Tweede-Kamerlid voor GroenLinks, zei bij de presentatie dat zij is geschrokken van de ernst en omvang van onrechtmatigheden in de bouw.

Prijsopdrijving
Uit de openbare verhoren en schaduwboekhoudingen blijkt dat zeker 600 bedrijven jaar in jaar uit illegale prijsafspraken hebben gemaakt. Grote concerns in grond-, weg- en waterbouw maakten deel uit van kartelachtige structuren.

De commissie vindt het onthutsend dat de bouwers er heilig in geloofden dat zij niemand kwaad deden met de onderlinge afspraken, terwijl de onderliggende bedoeling overduidelijk tegen de regels was. "Het systeem dient primair als marktverdeling en heeft onder meer als consequentie prijsopdrijving."

De commissie maakt niet duidelijk hoeveel geld de bouwfraude precies heeft gekost, maar geeft wel een indicatie. Op basis van een onderzoek naar 211 projecten chat zij dat de overheid gemiddeld 8,8 procent te veel heeft betaald voor bouwprojecten.

Pepernoten
Marijke Vos zei pijnlijk getroffen te zijn door de laconieke reacties van de 'captains of industry' op de prijsafspraken. De managers spraken voor de commissie vergoeilijkend over het betalen in 'pepernoten', terwijl het om geld van de belastingbetaler ging.

Kamervoorzitter Weisglas en commissievoorzitter Vos met het rapportBehalve de top van de bouw hebben de overheid, toezichthoudende instanties en accountants volgens de commissie boter op hun hoofd. De Nederlandse Mededigingsautoriteit (NMa) is "duidelijk tekortgeschoten". Het kwijtraken van het telefoonnummer van een tipgeefster noemt ze "dodelijk".

Ook het Openbaar Ministerie heeft veel steken laten vallen. Zo heeft het er bijna drie jaar over gedaan om de schaduwadministratie van bouwbedrijf Koop Tjuchem uit handen van klokkenluider Bos te krijgen. De fraude bij de Schipholtunnel werd uiteindelijk geschikt dankzij een "Babylonische spraakverwarring".

Aanbevelingen
De commissie pleit voor een 'nieuwe zakelijkheid' in de contacten tussen overheden en de bouw. Gepaste afstand en transparant handelen spelen daarbij een leidende rol. Het ontstane wantrouwen moet zo verdwijnen. Ambtenaren moeten geschenken en ontvangsten weigeren, als die zakelijk niet nodig zijn.

De commissie wil verder dat de procedures rond aanbesteding bij wet worden geregeld. De overheid moet strenger toezien op het naleven van de regels, en de bouwwereld moet overtuigd zijn van het belang van de wetten.

Lees ook: Benk Korthals: gevallen overlever
Lees ook: Korthals treedt af na zware kritiek

Lees ook: Politiek geschokt door bouwfrauderapport

Site tip: het volledige rapport op site van de Tweede Kamer

Hoofdpunten pagina
Overzicht dossiers


Inhoud Bouwfraude

Nieuwsoverzicht

De taak van de enquête-commissie

De belangrijkste onderzoeksvragen

Serie Radio 1-Journaal

Portretten commissieleden

Portretten getuigen

Site tips