Column Tim Overdiek
Wij zijn de beste. Wij zijn Amerika
25 januari 2003

Waar gaat het werkelijk om tijdens de Super Bowl? Om de wedstrijd, om de tradtionele party, om de spraakmakende commercials? Ja, dat ook. Maar de Greatest Show on Earth is ook en vooral het blootleggen van de Amerikaanse ziel.

Het was onmogelijk om er NIET van onder de indruk te raken. Vijf jaar geleden in San Diego, op dezelfde plek waar morgennacht opnieuw de Super Bowl wordt gehouden. Het spektakel stond op ‘t punt van beginnen, maar de aftrap liet nog even op zich wachten.

Want na het zingen van het volkslied keken meer dan zeventigduizend mensen in het stadion reikhalzend naar boven, naar de hemel waar een klein zwart stipje groter en groter werd, en met een oorverdovend geraas over vloog.

Het was een Stealth Bomber van de Amerikaanse luchtmacht, je weet wel, die voor de radar onzichtbare bommenwerper in de vorm van een boemerang. Het gejuich leek niet te willen stoppen toen die imposante zwarte moordenaar allang weer achter de horizon was verdwenen.

Op dat moment voelde ik waar het tijdens de Super Bowl werkelijk om gaat in Amerika.

Natuurlijk, je hebt de wedstrijd, ook niet onbelangrijk, je hebt de Super Bowl-parties in tientallen miljoenen huiskamers, je hebt de kostbare reclamespotjes waar nog dagen over gepraat wordt, je hebt met andere woorden het gevoel dat er een belangrijk sportevenement plaatsvindt.

Maar de essentie van die jaarlijkse zondagavond in januari ligt toch ook vooral verscholen in die aparte saamhorigheid op de tribunes. Het gevoel van patriottisme, of het nou clichématig wordt aangewakkerd door die overvliegende bommenwerper, het veelvuldig vlaggenvertoon of, zoals in 1991, het volkslied gezongen door Whitney Houston.

Haar uitvoering is een van de meest memorabele versies van de Star Spangled Banner, uitgevoerd in het volgepakte stadion van Tampa, Florida. De Golfoorlog was op dat moment elf dagen onderweg. De Super Bowl verwerd een aardige graadmeter voor het patriottische gevoel in het land, en de wedstrijd stond geheel in het teken van de bevrijders van Koeweit.

Aan de vooravond van een mogelijke Golfoorlog Deel 2, de invasie van Irak, wint de Super Bowl opnieuw automatisch aan vaderlandsliefde. Je zag het vorig jaar ook al zo duidelijk, toen het Amerikaans leger in Afghanistan de tragedie van 11 september aan het vergelden was.

Tussen de wedstrijdfragmenten door zag je op televisie het ministerie van Defensie plechtig verklaren dat de Super Bowl toch vooral een patriottisch privilege was. Zag je een jongetje in camouflagekleding de Liberty Bell luiden. Zag je spelers de Declaration of Independence voorlezen. Zag je de Amerikaanse vlag overal, altijd, zelfs geschilderd op het veld.

En zag je met slimme satellietschakelingen onze dappere jongens en meisjes in een tent in een woestijn naar de Super Bowl kijken. Want de Super Bowl is pas echt super wanneer je als Amerikaan in je luie zitstoel beseft dat duizenden kilometers verderop soldaten meekijken hoe de gladiatoren van de NFL dat door en door Amerikaanse spelletje spelen.

En dat zal morgennacht niet anders zijn. Het veld in San Diego, zwaar bewaakt door dat machtige Amerikaanse leger, is Ground Zero voor een land dat afstevent op een oorlog. De vredesbeweging zul je op Super Bowl Sunday niet aantreffen.

Want de Greatest Show on Earth symboliseert alles waar Amerika naar eigen zeggen goed in is. Kapitalisme in het kwadraat, jingoïsme van het zuiverste soort. Een pompeuze hartslag, een arrogante trots die maar een ding zegt: Wij zijn de beste, want wij zijn Amerika.

Tim Overdiek

Sitetips:
De officiële Super Bowl-site
Luister naar Whitney Houston's Star Spangled Banner
Meer over de Golfoorlog-Super Bowl
Het betoog van een zieke Super Bowl-fan

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws