Sport radiocolumns



Tim Overdiek over Roone Arledge

Het genie van de instant replay
7 december 2002

Een geniaal man is gestorven. Geen Olympisch kampioen uit een ver verleden. Geen legendarische honkballer, of een onovertroffen basketballer. Nee, Roone Arledge, die donderdag op 71-jarige leeftijd overleed, was televisiemaker. Geen bekende kop als Mart Smeets, maar een visionair achter het tv-scherm van de Amerikaanse sport. Zoals Martijn Lindenberg, de fameuze regisseur van de NOS. Geen makkelijk mens om mee te werken, maar briljant op zijn vakgebied.

Roone Arledge was de man die sport aan televisie koppelde. In 1960 schreef hij een memorandum dat anno 2002 qua inhoud om te brullen is. Het moest helemaal anders, vond hij. Meer camera-actie langs de lijn, op de tribune, vanuit de lucht, met als enig heilig doel: sport op televisie moest een show worden. Geen recht toe, recht aan registratie van wat er op het veld gebeurde, maar een pakkend, vanuit vele hoeken belicht spektakel. Zijn motto was dan ook: de kijker mag de wedstrijd misschien dodelijk saai vinden, hij moet op zijn minst kunnen genieten van het verslag.

Slow motion
In datzelfde jaar, 1960, ging Roone Arledge uit eten met een technicus. Tijdens de maaltijd kwam het tot een korte brainstorm. Of het mogelijk was, zo vroeg Arledge zich hardop denkend af, om een bepaalde spelsituatie nog een keer te laten zien, en dan het liefst heel langzaam. Dat was dus 42 jaar geleden, en met die lunch werd Roone Arledge de uitvinder van slow motion, de herhaling, en andere technische foefjes als split-screen, stilstaand beeld, en instant replay. Het waren enkele van talloze nieuwe ideeën van zijn hand, waarmee sport en televisie zo'n succesvol en lucratief huwelijk in stand hielden en houden.

Arledge produceerde diverse Olympische toernooien voor de Amerikaanse zender ABC, en bedacht dat het veel interessanter zou zijn om bijvoorbeeld niet de tien kilometer schaatsen in zijn geheel uit te zenden, maar dat de kijker tijdens dat ruime kwartier, toen althans, veel liever de ins en outs van die obscure speedskater uit de Sovjet-Unie of Nederland zou willen zien. Hij bedacht de formule, up close and personal; korte verhaaltjes over atleten die heel bijzondere mensen waren. En waren ze dat niet, dan bedacht de Amerikaanse televisie dat wel. Want het gevleugelde motto dat veel sportprogramma's proberen te huldigen, is: the thrill of victory, de kick van de winst, en the agony of defeat, de kwelling van het verlies.

Copyright Roone Arledge.

Derde oog
Hij zou ook op nieuws-gebied uitgroeien tot een absolute topper, maar een van die eerste wapenfeiten blijft me boeien. De instant replay. De technische mogelijkheid, heel simpel, om na afloop van een doelpunt of een andere cruciale actie even terug te gaan naar de video, en met dat derde oog achteraf eventueel tot een nieuw oordeel te komen. Want eenvoudig misschien in de haalbaarheid, nog altijd omstreden bij de puristen van de Amerikaanse sport. Die vinden dat fouten gemaakt moeten kunnen worden. Maar miljoenen kijkers thuis voor de buis vinden dat natuurlijk niet. Die schelden de scheids verrot als-ie iets heeft gemist.

In het American football, bij uitstek een televisie-sport omdat het zo snel en explosief is en vanuit vele standen wordt bekeken, is instant replay een absolute must. Het was er een tijdje uit, vanwege die, op zich terechte discussie over de zuiverheid van het spel, inclusief eventuele fouten, maar sinds een paar jaar wordt in de NFL regelmatig gezegd: Let's go back to the videotape. IJshockey idem dito, en sinds dit jaar ook het basketbal. Even terugkijken bijvoorbeeld of dat doelpunt inderdaad in de laatste seconde is gemaakt, of, net erna. Of die driepunter eigenlijk geen tweepunter was, wat met het menselijk oog soms niet kan worden vastgesteld.

Voetbal
De nu overleden visionair Roone Arledge bedacht het allemaal in 1960, en je vraagt je af wat er met ons voetbal zou zijn gebeurd als hij in Europa was geboren. Wat zou er dan zijn gebeurd met bijvoorbeeld die historische treffer van Diego Maradona op het WK van 1986 in Mexico? Argentinië - Engeland, de kwartfinales, en Maradona maakt het eerste van twee doelpunten. Met het hoofd, dacht de scheidsrechter. Met de hand, zagen 22 spelers, 114.580 toeschouwers en miljoenen televisiekijkers. Het omstreden doelpunt telde, en werd door Maradona zelf in de geschiedenisboeken gedicht als 'de hand van God'. Tja, tegen de Almachtige kun je niks in brengen. Tenzij natuurlijk God inmiddels is ingepalmd en omgepraat door Roone Arledge...

Tim Overdiek

Sitetips
In Memoriam Arledge in The New York Times
Voors en tegens van instant replay in de NFL
Marco van Basten over instant replay in Hard Gras

Hoofdpunten pagina
Overzicht buitenlands nieuws