De knecht, het onmisbare hulpje van de kopman
Met zijn markante, kaalgeschoren hoofd en de oren volgeschoten met ringetjes drong hij in zijn gloriejaren tijdens de Tour de France bijna dagelijks de huiskamers binnen. Gert Jakobs (39) stelde zijn wielerleven in dienst van kopmannen als Jean-Paul van Poppel en Erik Breukink en kan daar nu nog smakelijk over vertellen. Een expert in ruste legt de fijne kneepjes van het vak uit. Bijna nergens heerst zo'n strakke hiërarchie als in het wielerpeloton. Het feodalisme doet er nog altijd opgeld. De kopman is de regent, de knechten knappen het vuile werk op, halen bidons of houden de kopman uit de wind. Alles in dienst van de baas, die verdeelt en heerst. Het is altijd zo geweest en het zal ook altijd wel zo blijven. Jakobs voelde zich in zijn rol als meesterknecht als een vis in het water. De Drent, die bijna tien jaar als prof met zijn krachten smeet, wilde niet eens opgezadeld worden met onnodige druk. "Als Jan Raas tegen mij zei: Gert jongen, jij moet het vandaag doen, dan reed ik gelijk twintig procent minder", legt Jakobs uit. "Maar als hij vertelde dat ik Van Poppel naar de meet moest brengen, dan voelde ik me een stuk sterker." 'Wegcijferen' "Een goede knecht", doceert de Drent, "moet zichzelf voor honderd procent kunnen wegcijferen voor de kopman. Hij moet als het ware harder fietsen voor een ander dan voor zichzelf. Niet iedereen kan of wil dat. Het moet in je karakter zitten." Die taak was Jakobs op het lijf geschreven. Hij schiep er genoegen in zich als dienaar voor een hoger doel op te offeren. "Ik vond het eervol werk, haalde er voldoening uit. Als de kopman dankzij ons werk won, dan won ik ook." Volgens Jakobs is er niets mis met zo'n denkwijze. "Niet iedereen kan tenslotte directeur zijn van een groot bedrijf. In het normale leven heb je ook raspaardjes en werkpaarden", meent hij. "Zonder werkpaarden kunnen raspaarden niet functioneren. Als de ploeg van Armstrong in de tweede etappe vijf knechten kwijtraakt, dan wint hij de Tour niet. Ook al ben je nog zo goed. Dat houd je niet vol." Jakobs haalde in zijn wielerleven duizenden bidons op en fietste duizenden kilometers met de wind vol in het gezicht ten behoeve van de kopman. Werk dat volgens hem niet onderschat moet worden. "Bidons halen is niet zo moeilijk als er dertig kilometer per uur wordt gereden. Dan kan de kopman het zelf ook wel doen. Maar een goede knecht doet het als er vijftig wordt gereden. Vervolgens moet hij 180 man voorbij met zes flessen in de nek om het bij de kopman af te leveren. Als het heet is en het hard gaat, dan is dat echt zwaar werk. Zeker als je de laatste vijf kilometer tempo moet maken voor de sprinter. Dan is de snelheid zo'n 55 kilometer per uur en gaat het steeds harder naarmate de finish dichterbij komt." Half werk Tegenwoordig, zo stelt Jakobs, cijfert de knecht zich steeds minder weg voor de kopman. "Ze denken te individueel", gelooft de Drent. "Dat komt natuurlijk ook door de UCI-punten die er te verdienen zijn." Die verhogen immers de marktwaarde. Er wordt in zijn ogen daardoor steeds vaker half werk afgeleverd. "De sprint aantrekken en vervolgens zelf achtste worden, dat bestaat gewoon niet. Als de knecht een sprint goed aantrekt, dan sprint hij zelf echt niet voor een plaats bij de eerste tien. Als je het goed wil doen, moet je je te barsten rijden. Finish je bij de eerste tien, dan heb je werk niet goed gedaan." Roberto Heras is volgens Jakobs een goed voorbeeld van de meesterknecht. De Spanjaard rijdt in het hooggebergte volledig in dienst van zijn kopman, Lance Armstrong. "Op de laatste twee cols moet hij tempo rijden en moet Armstrong het in de slotklim zelf afmaken. Heras fietst echter net zo lang door tot hij helemaal leeg is. Dat is een luxe hoor, voor Amstrong. Want Heras rijdt bergop beter dan hij. In plaats van een concurrent heb je er een hulpje bij." Jakobs genoot altijd oprecht van zijn knechtenrol. "Met de bek in de wind voor Van Poppel fietsen, prachtig vond ik dat. Of Breukink uit de wind houden..." De twee hadden, legt Jakobs uit, nogal een verschillende stijl van koersen. "Van Poppel was een sprinter. Die zat vaak achteraan. Ik moest hem dan naar voren brengen. Zei ik: ik ga nu naar voren, meerijden verdomme. Maar hij reed ook regelmatig zelf naar voren. Midden door het peloton, want Jean-Paul kon goed duwen en trekken..." Breukink was daar minder bedreven in, verzekert Jakobs. "Hij was bang voor valpartijen. Daarom reed hij vaak midden in het peloton aan de zijkant. En dan diende ik hem uit de wind te houden, want een klassementsrenner zoals hij moest in de vlakke etappes natuurlijk zo voordelig mogelijk fietsen." Strikte rolverdeling Jakobs denkt dat een strikte rolverdeling binnen een ploeg de eeste kans op succes garandeert. "De echt grote ploegen hebben goede knechten", vertelt hij. "Kijk naar US Postal en Domina Vacanze. De ploegen met de beste knechten winnen ook de meeste ritten. Bij Raas was Van Poppel de troef. Daar viel geen speld tussen te krijgen. Ook Jelle Nijdam moest in dienst van hem rijden. Hij won weliswaar vaak, maar alleen als Van Poppel er in de finale niet bij zat of niet goed was." De waardering voor zijn werk was er van de kopman bijna altijd. "Van Poppel was mijn maatje. Als hij gevraagd werd voor een criterium in het buitenland nam hij me altijd mee. Daar verdienden we drie keer zoveel als in Nederland. Sean Kelly (ploegmaat bij PDM, red.) waardeerde het altijd zeer als je een bidon bracht. Hij verdiende een miljoen per jaar, maar haalde ook bidons voor ons." Minder te spreken is hij over Pascal Lino, zijn kopman bij Festina. "Dat vond ik een waardeloos figuur. Echt een pannenkoek. Hij was niet netjes en gaf nooit een blijk van waardering. Fransen zijn sowieso heel chauvinistisch. Nee, dat was geen succes." << Terug