| |
 |
| > VN-resolutie 1441 |
|
|
|
|
|
| VN-resolutie 1441 |
|
De
belangrijkste punten uit VN-resolutie 1441
Tussenrapportage 27 januari
Powell komt met bewijs
Rapportage Blix 14 februari
Voorstel tweede resolutie
Derde rapportage Blix
Nieuwe resolutie
Waarheid
48 uur
Oorlog begint
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties neemt op 9
november, na twee maanden van onderhandelingen, unaniem
Resolutie 1441 aan. Hierin krijgt de Iraakse leider Saddam
Hussein "een laatste kans". Een laatste mogelijkheid om
de wapeninspecteurs in zijn land toe te laten, die vast
moeten stellen of Irak verboden wapens heeft ontwikkeld,
en zo ja, welke. Het niet nakomen van de afspraken heeft
voor Irak "ernstige gevolgen", zo staat in de resolutie.
De resolutie is een overwinning voor de Amerikaanse president
Bush. Al maanden dreigt hij Irak aan te vallen, al dan
niet ondersteund door een mandaat van de Verenigde Naties.
De permanente leden van de VN-veiligheidsraad China, Frankrijk
en Rusland zijn echter niet overtuigd van de noodzaak
van een militaire aanval op Irak.
Bush bindt daarop wat in en gooit het over de diplomatieke,
multilaterale boeg. Hij past zijn ontwerpresolutie keer
op keer aan, tot eerst China en later ook Frankrijk en
Rusland de tekst aanvaardbaar vinden. Dat is opmerkelijk,
omdat hij zich sinds zijn aantreden, met uitzondering
van een korte periode na 11 september 2001, nauwelijks
iets gelegen laat liggen aan de mening van andere landen.
Volgens waarnemers zijn de Verenigde Staten er op dat
moment al van overtuigd dat uiteindelijk zal blijken dat
Irak de resolutie schendt. Bush gaat er vanuit dat hij
dan met volledige internationale steun militair kan ingrijpen.
De belangrijkste punten
uit VN-resolutie 1441:
- Irak moet uiterlijk op
15 november bevestigen dat het volledig
gehoor geeft aan de bepalingen uit de
resolutie.
- Irak moet uiterlijk 8 december alle
programma's, materialen en plaatsen bekend
maken voor de vervaardiging en ontwikkeling
van chemische, biologische en nucleaire
wapens.
- Uiterlijk op 23 december moeten de wapeninspecteurs
hun werk beginnen. Zestig dagen daarna
moeten zij aan de Veiligheidsraad rapporteren.
- De inspecteurs moeten overal toegang
krijgen, ook tot Saddam Husseins presidentiële
paleizen.
- De inspecteurs mogen iedereen in Irak
interviewen zonder dat vertegenwoordigers
van de regering daarbij aanwezig zijn.
- Elke verstoring van de inspecties door
Irak moeten de wapeninspecteurs direct
aan de Veiligheidsraad rapporteren, evenals
elk teken dat Irak niet meewerkt aan de
verplichting om te ontwapenen.
|
|
naar boven
Tussenrapportage 27 januari
Irak levert, zoals afgesproken in de resolutie, op 8 december
een 12.000 pagina's tellend rapport in over zijn wapenprogramma,
dat door de VN kritisch wordt bekeken. Ruim anderhalve
maand later, op 27 januari brengen Hans Blix, hoofd van
het VN-wapeninspectieteam in Irak, en Mohammed ElBaradei,
hoofd van het Internationale Atoomenergie Agentschap IAEA,
verslag uit aan de VN-Veiligheidsraad over het verloop
van de inspecties.
Harde bewijzen dat Irak over massavernietigingswapens
beschikt zijn dan nog niet gevonden. Blix meldt dat Irak
goed meewerkt om de locaties die het team wil onderzoeken
toegankelijk te maken, maar hij is ontevreden over de
inhoudelijke medewerking van Irak. Zo heeft het inspectieteam
nog nauwelijks gelegenheid gekregen om Iraakse wetenschappers
te interviewen. Het Iraakse rapport bevat volgens Blix
oud materiaal en vele vragen blijven daarin nog onbeantwoord.
ElBaradei laat weten dat zijn inspecteurs nog geen bewijs
hebben gevonden dat er op wijst dat Irak zijn nucleaire
programma weer heeft opgestart. Hij zegt dat de inspecteurs
"nog enkele maanden" nodig hebben om hun werk af te maken.
De VS en Groot-Brittannië zijn er na de eerste rapportage
van Blix en ElBaradei van overtuigd dat Irak over massavernietigingswapens
beschikt en menen dat Saddam Hussein de resolutie schendt
omdat hij onvoldoende meewerkt aan ontwapening. Maar de
drie andere permanente leden van de Veiligheidsraad, Frankrijk,
Rusland en China, zijn van mening dat de wapeninspecteurs
meer tijd moeten krijgen om hun werk te doen.
Afgesproken wordt dat het inspectieteam in ieder geval
op 14 februari een tweede rapportage presenteert.
naar boven
Powell komt met bewijs
Een volgend belangrijk moment is 5 februari, de dag waarop
de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Colin
Powell, zijn 'bewijs tegen Irak' presenteert voor de Veiligheidsraad.
Hij laat afgeluisterde telefoongesprekken tussen Iraakse
militairen horen en toont satellietfoto's, waaruit moet
blijken dat Irak over mobiele militaire laboratoria voor
chemische en biologische wapens beschikt.
Powell zegt ook dat Irak banden onderhoudt met het terroristennetwerk
al-Qaeda en dat Irak over een geheim kernwapenprogramma
beschikt. Hij baseert zich op informatie die is afkomstig
van Amerikaanse en buitenlandse bronnen en veiligheidsdiensten.
Frankrijk, Duitsland, Rusland en China blijven ook na
de rede van Powell van mening dat de inspecteurs meer
tijd nodig hebben voor onderzoek. Irak doet het verhaal
van Powell af als "leugens en verzinsels" en "een poging
om een oorlog te rechtvaardigen".
naar boven
Rapportage Blix 14 februari
Na elf weken en ruim vierhonderd inspecties brengen Blix
en ElBaradei op 14 februari opnieuw verslag uit aan de
VN-Veiligheidsraad. Blix meldt dat de wapeninspecteurs
geen massavernietigingswapens hebben gevonden in Irak.
ElBaradei van het Internationale Atoomagentschap (IAEA)
zegt dat er geen bewijs van verboden nucleaire activiteiten
is gevonden, "maar dat een aantal zaken nog wordt onderzocht".
Maar volgens Blix heeft Irak evenmin het overtuigende
bewijs geleverd dat die wapens en stoffen vernietigd zijn.
Het gaat onder meer om voorraden antrax en zenuwgas en
lange-afstandsraketten. Er zijn wel raketten gevonden
die een grotere afstand kunnen afleggen dan de 150 kilometer
die is toegestaan door de VN.
Blix betoogde dat Irak wel beter meewerkt, maar dat er
nog vragen onbeantword blijven. De inspecteurs hebben
gesprekken gevoerd met drie Iraakse wetenschappers, maar
Irak heeft geen nieuwe ontmoetingen met deskundigen toegestaan.
Blix zei te hopen dat dat verandert.
De twee rapportages van Blix en ElBaradei hebben de status
quo binnen de VN-Veiligheidsraad niet veranderd. De Verenigde
Staten en het Verenigd Koninkrijk blijven voor ingrijpen.
Frankrijk, Rusland, China en de huidige voorzitter van
de Raad, Duitsland, willen de wapeninspecties voortzetten
en zelfs opvoeren. Er wordt pas een beslissing verwacht
nadat de inspecteurs op 1 maart opnieuw een rapportage
hebben uitgebracht.
naar boven
Voorstel tweede resolutie
Op 24 februari dienden de VS, Groot-Brittannië en Spanje
een ontwerptekst van een nieuwe resolutie in die het ontwapenen
van Irak met geweld rechtvaardigt. Hierin staat dat Irak
sinds 1990 meer dan tien VN-resoluties heeft geschonden,
inclusief resolutie 1441. Irak heeft daarmee zijn laatste
kans voor een vreedzame oplossing verspeeld, zo luidt
de tekst.
Frankrijk kwam met een tegenvoorstel aan de Veiligheidsraad.
Dit behelsde voortzetting en intensivering van de VN-wapeninspecties.
In het voorstel was ook een stappenplan opgenomen om Irak
te ontwapenen. Daarin staat dat de wapeninspecteurs elke
drie weken verslag moeten uitbrengen en dat de inspecties
worden verlengd met vier maanden.
Frankrijk stelde overigens nadrukkelijk dat de inspecties
niet eindeloos kunnen doorgaan en dat Irak hoe dan ook
moet ontwapenen. Duitsland en Rusland hebben hun handtekening
onder het voorstel gezet. China heeft het niet getekend,
maar steunt het wel.
naar boven
Derde rapportage Blix
Op 7 maart brachten Hans Blix en Mohammed ElBaradei opnieuw
verslag uit over hun bevindingen in Irak. Blix zegt in
zijn toespraak dat het regime in Bagdad Irak beter meewerkt
dan vorige maand. Zo stuiten de inspecteurs op weinig
problemen als het gaat om het verlenen van toegang door
de Irakezen. Ook is hij vol lof over de destructie van
34 al-Samoud-raketten, die volgens de VN een te groot
bereik hebben.
Blix suggereert dat de coöperatieve houding van Saddam
Hussein mede het gevolg is van de toenemende militaire
druk. De VS en Groot-Brittannië hebben inmiddels
meer dan 200.000 militairen in de regio gestationeerd.
Volgens Blix zijn er - zelfs als Irak volledig meewerkt
- nog maanden nodig om de inspecties goed uit te voeren.
Blix zei tijdens zijn toespraak dat Irak beter meewerkt
dan vorige maand. Zo stuiten de inspecteurs op weinig
problemen als het gaat om het verlenen van toegang door
de Irakezen. "Teleurstellend" noemt de Zweed
de informatie die Irak tot nu heeft gegeven over zijn
verboden wapens. Veel vragen zijn nog niet beantwoord.
Het anti-oorlogskamp ziet in de rapportage extra munitie
om te pleiten voor meer tijd voor de wapeninspecteurs.
Frankrijk en Rusland dreigen zelfs de Brits-Amerikaanse
resolutie te blokkeren met een veto.
naar boven
Nieuwe resolutie
Onder druk van het groeiende verzet in de Veiligheidsraad
besluiten de VS, Groot-Brittannië en Spanje op 7
maart de 'oorlogsresolutie' aan te passen. De nieuwe tekst
geeft Saddam Hussein nog tot 17 maart de tijd om zich
te schikken naar de wensen van de internationale gemeenschap.
Doet hij dat niet, dan volgt automatisch gewapend ingrijpen.
De concessie kan de tegenstanders echter niet vermurwen.
Vooral Frankrijk verzet zich tegen elke resolutie die,
zoals Parijs dat noemt, uitgaat van "de logica van
de oorlog".
Om de resolutie aan te nemen, moeten negen van de vijftien
leden van de Veiligheidsraad instemmen. Daarnaast mag
geen enkel land zijn veto uitspreken. Frankrijk heeft
gedreigd met een veto en ook Rusland dreigde het 'njet'
uit te spreken.
Ook China, Duitsland en Syrië zijn tegen de nieuwe
resolutie. De overige leden van de Veiligheidsraad, Mexico,
Pakistan, Chili, Angola, Kameroen en Guinee, hebben nog
geen standpunt ingenomen. Alleen Bulgarije steunt de harde
opstelling van de VS, Groot-Brittannië en Spanje.
De Britten sleutelen aan de tekst, om zo wel een meerderheid
voor een nieuwe resolutie te vergaren.
naar boven
Waarheid
Op de top die zondag 16 maart op de Azoren wordt gehouden
en waarbij Bush, Blair en Aznar aanwezig over de kwestie-Irak
praten, concludeert de Amerikaanse president dat "morgen
het moment van de waarheid is." Bush en zijn collega's
vragen de overige leden van de Veiligheidsraad om maandag
17 maart een hard ultimatum te stellen aan Irak. "De
internationale gemeenschap moet laten zien dat ze belang
hecht aan vrede en veiligheid, door steun te geven aan
de onmiddellijke en onvoorwaardelijke ontwapening van
Saddam Hussein", aldus Bush.
naar boven
48 uur
Maandagnacht 17 maart stelt Bush Saddam Hussein en zijn
zonen een ultimatum. Ze moeten binnen 48 uur Irak verlaten.
Anders zullen de Verenigde Staten het land aanvallen op
een moment naar hun keuze. Dat zegt de Amerikaanse president
in een tv-toespraak vanuit het Witte Huis. Volgens hem
heeft de Veiligheidsraad haar verantwoordelijkheid niet
genomen. Later verklaarden Amerikaanse zegslieden dat
het ultimatum donderdag 20 maart exact om 2.15 uur Nederlandse
tijd afloopt.
Volgens Bush bestaat er geen twijfel over dat Irak massavernietigings-wapens
heeft. Hij waarschuwde dat er duizenden doden kunnen vallen
als die wapens in handen komen van terroristen.
naar boven
Oorlog begint
Kort nadat het ultimatum van de VS is afgelopen, in de
nacht van donderdag 20 maart, begint de oorlog tegen Irak.
President Bush kondigt in een speech aan zijn landgenoten
aan dat de oorlog wel eens langer zou kunnen duren dan
menigeen verwacht. Hij zegt dat het Amerikaanse leger
de levens van burgers zo veel mogelijk zal sparen.
Om ongeveer half vier (Nederlandse tijd) komen de eerste
berichten dat het luchtafweergeschut bij Bagdad actief
is. Korte tijd later komen er meldingen van explosies,
die volgens Amerikaanse deskundigen zouden zijn veroorzaakt
door kruisraketten. De Amerikaanse vliegtuigen die de
eerste aanvallen op Bagdad uitvoeren, proberen met precisiebombardementen
hoge functionarissen van het Iraakse regime uit te schakelen.
naar boven |
|
|
|
 |
| >> |
| |
| >> |
| |
| >> |
| |
| >> |
| |
| >> |
| |
|
>>
|
|
|
|
