De
toch al kwakkelende wereldeconomie heeft veel te vrezen
van de oorlog tegen Irak. Vooral nu duidelijk is dat
het wapengekletter langer zal duren dan verwacht. Wat
de economische gevolgen van de aanval op Irak precies
zullen zijn, is echter moeilijk te voorspellen. Veel
zal niet alleen afhangen van de duur van de oorlog,
maar ook van de mate van belemmering van de internationale
handel en de kosten voor wederopbouw.
Recessie
In de VS liggen verschillende scenario's op tafel. Het
toonaangevende conjunctuurinstituut National Bureau
of Economic Research (NBER) is pessimistisch in zijn
analyses. Volgens het instituut leidt een oorlog hoe
dan ook tot een recessie in de Amerikaanse economie.
De economie zal een flinke opdoffer krijgen van robuuste
oorlogsuitgaven en de vrijwel zeker hogere olieprijs.
Het NBER voorspelt dat de prijs van een vat olie zal
oplopen tot ruim 160 dollar. In de aanloop naar de oorlog
klom de olieprijs sterk tot boven de 30 dollar voor
een vat Brent-olie. Toen de eerste bommen op Bagdad
vielen kwam daar kentering in. In enkele dagen tijd
daalde de olieprijs 30 procent. Dat gebeurde vooral
door de verwachting dat de oorlog niet al te lang zou
duren. Toen die hoop weer de grond in werd geboord,
nam de olieprijs weer toe tot 25 dollar.
Staatsschuld
Volgens het NBER is de VS met een oorlog die een
aantal maanden duurt maximaal 1,9 biljoen dollar kwijt.
Dat extra geld komt op het moment dat de Amerikaanse
economie kwakkelt, het begrotingstekort toch al sterk
oploopt en president Bush een veelbekritiseerde belastingverlaging
van 726 miljard dollar in het vooruitzicht heeft gesteld.
Een oplopende Amerikaanse staatsschuld heeft ook gevolgen
voor Europa. Als de VS meer moet lenen, komt de dollar
onder druk te staan. En een lage dollarkoers is slecht
voor Europese exporteurs en voor bedrijven die overnames
in de VS hebben gedaan. Beide soorten ondernemingen
zijn ruim in Nederland vertegenwoordigd. Voorbeelden
zijn Ahold, ABN Amro, Aegon, ING en Buhrmann.
'Gevolgen gering'
Directeur Horst Köhler van het Internationaal Monetair
Fonds (IMF) is minder pessimistisch dan het NBER. In
een interview met de Duitse krant Frankfurter Allgemeine
zegt hij niet te verwachten dat een oorlog tegen Irak
ertoe zal leiden dat de wereldeconomie in een recessie
terechtkomt. Hij meent dat de internationale financiële
markten de laatste jaren hebben bewezen veerkrachtig
te zijn en voldoende weerstand kunnen bieden.
Ook de Nederlandse econoom Sweder van Wijnbergen gelooft
dat de economische gevolgen van een oorlog tegen Irak
gering zullen zijn. De Iraakse olie-export komt vrijwel
stil te liggen, maar omdat die maar een klein aandeel
uitmaakt van de wereldhandel, zal het effect nauwelijks
merkbaar zijn, meent Van Wijnbergen. Het oliekartel OPEC
heeft overigens gegarandeerd dat er voldoende olie op
de markt gebracht wordt tijdens de oorlog.
Van Wijnbergen wijst erop dat de Golfoorlog in 1991 nauwelijks
negatieve gevolgen had voor de wereldeconomie. In de eerste
dagen van de oorlog steeg de olieprijs tot 40 dollar per
vat, maar kort daarna zakte die weer tot 35 dollar. Mogelijk
brengt een oorlog op langere termijn meer stabiliteit
in de regio, hetgeen juist gunstig is voor de wereldeconomie,
aldus Van Wijnbergen.
Het Amerikaanse Center for Strategic and International
Studies (CSIS) waarschuwde vantevoren, evenals de NBER,
voor dalende beurskoersen. In de eerste dagen van een
oorlog zouden volgens de CSIS de Amerikaanse effectenbeurzen
zo'n 25 procent in moeten leveren.
Het tegendeel bleek waar. Blij door de plotselinge zekerheid
stortten beleggers zich weer op de aandelenmarkt. Toen
bleek dat de oorlog toch niet zo'n snelle afloop zou hebben,
zakten de koersen echter weer in.
'Nederland richting recessie'
Demissionair staatssecretaris Van Eijck gelooft dat een
militaire operatie tegen Irak de Nederlandse economie
verder in de richting van een recessie zal duwen. Hij
voorspelt dat de economische groei door een oorlog verder
krimpt tot 0,3 procent.
Het Centraal Plan Bureau (CPB) gaat tot nu toe uit van
een economische groei over 2003 van 1 procent. Van Eijck
denkt dat stijgende olieprijzen, een lagere dollarkoers
en een terugval in de wereldhandel die prognoses zullen
logenstraffen.
Over
de voorspelde daling van de aandelenkoersen maakt hij
zich minder zorgen. De aandelen staan nu al zo laag genoteerd,
dat het maar zeer de vraag is of ze nog verder weg zullen
zakken, aldus de bewindsman. Hij verwijst ook naar het
snelle herstel van de aandelenmarkt na de Golfoorlog in
1991.
DNB
Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank
(DNB), denkt dat Nederland zeker in een recessie belandt
bij een oorlog die langer dan drie maanden duurt. Bij
een kortere oorlog scheert Nederland langs het randje
van een recessie.
In Nova stelt hij dat bij een oorlog van langer dan drie
maanden de economische groei in de wereld daalt met één
tot twee procentpunten. Volgens Wellink kunnen de totale
kosten voor een oorlog oplopen tot bijna 1500 miljard
dollar.
'Passende maatregelen'
Tijdens een bijeenkomst eind februari van de G7, de groep
van de zeven belangrijkste industrielanden, hebben de
ministers van Financiën afgesproken dat ze 'passend'
zullen reageren als blijkt dat de economische vooruitzichten
verder verslechteren door een oorlog. Een noodplan is
echter niet bekendgemaakt.
De G7 is er overigens met het IMF van overtuigd dat de
dragende economieën veerkrachtig genoeg zijn om de
economische gevolgen van een oorlog op te vangen.
Site tip: Interview
met IMF-directeur in de Frankfurter Allgemeine |
