| |
De gemeenteraadsverkiezingen van 6 maart 2002 vonden plaats
in 458 gemeenten. Het draaide om 9076 raadszetels. De
meeste mensen brachten hun stem per computer uit. De raadsverkiezingen
stonden meer dan voorheen in de schaduw van de landelijke
verkiezingen. De opkomst was historisch laag: nog geen
58 procent van de kiesgerechtigden maakte de gang naar
de stembus.
 De
stembureaus bleven in 38 gemeenten gesloten. Dat heeft
te maken met gemeentelijke herindelingen. De bewoners
van Echt, Susteren, Oss, Ravenstein, Heerjansdam, Zwijdrecht,
Sluis-Aardenburg, Oostburg, Terneuzen, Sas van Gent, Axel,
Hontenisse en Hulst gaan later dit jaar naar de stembus.
Schiermonnikoog
In 25 gemeenten zijn eerder verkiezingen gehouden. In
2001 was dat het geval in Wijdemeren, Kesteren, Pijnacker-Nootdorp,
Voorburg-Leidschendam en Castricum. In 2000 stemden de
inwoners van Bergen, Dalfsen, Zwartewaterland, Hardenberg,
Kampen, Olst, Raalte, Steenwijk, Bemmel, Overbetuwe, Utrecht,
De Bilt, Woerden, Sittard-Geleen, Venlo, Horst aan de
Maas, Denekamp, Hof van Twente, Rijssen en Vriezenveen.
In totaal waren ongeveer 10.000 stembureaus geopend. Kiezers
konden daar langer terecht dan in het verleden: van 7.30
tot 21.00 uur in plaats van van 8.00 tot 20.00 uur. Schiermonnikoog
bracht als eerste gemeente de uitslag van raadsverkiezingen
door. In 1998, '94 en '90 kwam Renswoude als de 'winnaar'
uit de bus. De Utrechtse gemeente eindigde nu als tweede,
gevolgd door Vlieland, Warmond en Valkenburg (ZH).
Rood potlood
In twee gemeenten konden de mensen hun politieke voorkeur
nog met een rood potlood bekend maken: Arnhem en Amsterdam.
Arnhemse gemeenteraadsleden kozen hiervoor, omdat ze het
veel romantischer vonden dan het indrukken van een knop.
Amsterdam voerde een praktische reden aan: het grote aantal
politieke partijen in de hoofdstad paste niet op de stemmachine.
De raadsverkiezingen stonden meer dan de vorige keer in
de schaduw van de Tweede-Kamerverkiezingen. Dat komt onder
meer doordat de landelijke verkiezingen spannender zijn
door het succes van de Lijst Pim Fortuyn. Ook kennen de
lokale Leefbaar-partijen voor het eerst een landelijke
variant kent: Leefbaar Nederland.
Leefbaar-partijen
 De
raadsverkiezingen lieten een doorbraak zien van de Leefbaar-partijen.
In 1998 deden ze mee in ruim 30 gemeenten en kregen ze
bijna 100 zetels. Ditmaal hadden ze in 64 gemeenten kandidaten.
De lokale 'leefbaren' opereren onafhankelijk van Leefbaar
Nederland. Maar er zijn wel overeenkomsten: ze zijn ontevreden
met het lokale beleid, zeggen graag "duidelijk waar
het op staat" en doen relatief weinig aan milieu
en zeggen graag "duidelijk waar het op staat".
De lokale partijen hebben bij de raadsverkiezingen een
forse overwinning behaald. Ze zijn goed voor ruim 26 procent
van de stemmen (573 zetels). De helft daarvan ging naar
een Leefbaar-partij. De nieuwe partij Leefbaar Rotterdam
haalde onder leiding van Pim Fortuyn 17 zetels. De partij
werd daarmee in een klap de grootste van de stad.
Opkomst
Vier jaar geleden was er al sprake van een historisch
lage opkomst bij de raadsverkiezingen (58,9 procent).
Dit keer was er opnieuw sprake van een dieptepunt: nog
geen 58 procent (57,7) maakte geen gebruik van zijn stemrecht.
Vooral de jonge kiezers bleven thuis. Van de 18- tot 24-jarigen
ging slechts 46 procent naar de stembus. De meesten wisten
niet op welke partij ze moesten stemmen. De grooste groep
stemmers is 65-plusser: 71 procent stemde.
In Ameland brachten vrijwel alle kiesgerechtigden hun
stem uit: 88,4 procent. Den Haag is verantwoordelijk
voor het landelijk dieptepunt: 44,2 procent van de kiesgerechtigden
ging daar naar de stembus.
Burgemeestersreferenda
 Naast
de gemeenteraadsverkiezingen werden op 6 maart ook de
eerste raadgevende burgemeestersreferenda gehouden.
Vlaardingen en het Brabantse Best hebben de primeur.
In Vlaardingen kon de bevolking kiezen tussen de Groningse
wethouder Bruinsma (PvdA) en de Sassenheimse burgemeester
Buddenberg (CDA). Bruinsma bleek de favoriet.
In Best ging de strijd tussen twee burgemeesters: Loohuis
uit Wognum (PvdA, Noord-Holland) en Demmers-Van Geest
(D66) uit het naburige Reusel. De Bestenaren kozen massaal
voor Demmers. In Best heeft meer dan 60 procent van
de stemgerechtigden aan het referendum meegedaan.
De burgemeesterskandidaten hebben wat aarzelend campagne
gevoerd, waarbij de nadruk vooral lag op de persoonlijke
presentatie. Harde persoonlijke aanvallen bleven uit.
Inhoudelijke verschillen waren er in beide gevallen
nauwelijks.
Tekort raadsleden
Pim Fortuyn wekte 20 januari de woede van veel raadsleden
door te zeggen dat hij het fractieleiderschap van Leefbaar
Rotterdam er wel "bij" kan doen. Hij denkt
aan één dag per week genoeg te hebben.
De meeste raadsleden hebben aanzienlijk meer tijd nodig.
Gemiddeld schatten ze er 15 à twintig uur per
week aan kwijt te zijn.
Die tijd komt in ruim tweederde van de gevallen naast
een gewone baan. Ook omdat de betaling als bescheiden
geldt, hebben veel partijen grote moeite geschikte kandidaten
te vinden. D66 kon om die reden bijvoorbeeld geen enkele
kandidaat stellen in vijftien gemeenten waar de partij
nu nog in de raad zit.
Ga terug
|
